Οι διατάξεις της προγραμματισμένης πυρηνικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας σχετικά με τις επιθεωρήσεις στη Σαουδική Αραβία είναι «πολύ ικανοποιητικές», παρότι δεν περιλαμβάνουν το «πρότυπο αναφοράς» που αποτελεί το Πρόσθετο Πρωτόκολλο, δήλωσε την Τετάρτη ο επικεφαλής της πυρηνικής εποπτικής αρχής του ΟΗΕ, ΔΟΑΕ.
Η συμφωνία προβλέπει αιφνιδιαστικούς ελέγχους, αλλά μόνο σε δηλωμένες εγκαταστάσεις
Η προτεινόμενη συμφωνία για την πυρηνική συνεργασία σε μη στρατιωτικό επίπεδο, γνωστή ως «συμφωνία 123», δεν έχει ακόμη εγκριθεί από το αμερικανικό Κογκρέσο και έχει επικριθεί από ειδικούς στον τομέα της μη διάδοσης πυρηνικών όπλων, καθώς δεν απαγορεύει στο Ριάντ να εμπλουτίζει ουράνιο ή να ανακυκλώνει αναλωμένο καύσιμο πυρηνικών αντιδραστήρων, δύο πιθανές οδούς προς την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει ένα απαρχαιωμένο πυρηνικό πρόγραμμα και πρόσφατα υπέγραψε μια Συνολική Συμφωνία Διασφαλίσεων με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), η οποία καθορίζει τις βασικές υποχρεώσεις των χωρών που διαθέτουν πυρηνική τεχνολογία, όπως το να επιτρέπονται επιθεωρήσεις του ΔΟΑΕ σε δηλωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ωστόσο, δεν έχει υπογράψει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο, το οποίο θα παρέχει στον ΔΟΑΕ πιο διεισδυτικές εξουσίες, συμπεριλαμβανομένων των αιφνιδιαστικών επιθεωρήσεων σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις. Ένα κείμενο των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας σχετικά με τις πυρηνικές διασφαλίσεις, το οποίο αποστάλθηκε στον ΔΟΑΕ προς έγκριση από το διοικητικό του συμβούλιο και το οποίο είδε το Reuters, επιτρέπει τις αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις, αλλά μόνο σε δηλωμένες εγκαταστάσεις.
«Ικανοποιημένος» ο πρόεδρος του ΔΟΑΕ
«Πιστεύω ότι, όσον αφορά τη συγκεκριμένη συμφωνία που έχουμε, το αποτέλεσμα είναι πολύ ικανοποιητικό», δήλωσε ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, σε συνέντευξη Τύπου κατά τη διάρκεια της τριμηνιαίας συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΟΑΕ.
Ο Γκρόσι είναι υποψήφιος για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και, ως εκ τούτου, χρειάζεται την υποστήριξη ή τη συναίνεση των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο πρίγκιπας της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει δηλώσει ότι η Σαουδική Αραβία θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα αν το κάνει ο περιφερειακός της αντίπαλος, το Ιράν.
Το Ιράν συμφώνησε να εφαρμόσει το Πρόσθετο Πρωτόκολλο (AP) στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 με τις μεγάλες δυνάμεις, αλλά σταμάτησε το 2021, καθώς η συμφωνία κατέρρευσε μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από αυτήν το 2018, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ.
«Προφανώς, το ΠΠ παρέχει μεγαλύτερη πρόσβαση και, υπό αυτή την έννοια, θεωρείται από πολλούς ως το πρότυπο… Πιστεύουμε ότι είναι θετικό το γεγονός ότι οι χώρες διαθέτουν Πρόσθετα Πρωτόκολλα και ίσως αυτό να ισχύει και στο μέλλον», δήλωσε ο Γκρόσι.
Σύμφωνα με το κείμενο της συμφωνίας για τις επιθεωρήσεις μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας, στο οποίο είχε πρόσβαση το Reuters, δραστηριότητες όπως ο εμπλουτισμός και η επανεπεξεργασία θα πραγματοποιούνται μόνο «σε μια τοποθεσία εντός μιας καλυπτόμενης εγκατάστασης».
Η Σαουδική Αραβία θα παραχωρήσει στον ΔΟΑΕ «πρόσβαση με σύντομη προειδοποίηση» σε οποιοδήποτε σημείο εντός μιας καλυπτόμενης εγκατάστασης, ενώ ο ΔΟΑΕ θα ειδοποιεί εκ των προτέρων το Ριάντ «τουλάχιστον 2 ώρες πριν, όταν ο Οργανισμός βρίσκεται ήδη σε καλυπτόμενη εγκατάσταση, ή, σε κάθε άλλη περίπτωση, τουλάχιστον 24 ώρες πριν», αναφέρει το κείμενο.






































