Χιλιάδες τόνοι ουρανίου φαίνεται πως έχουν εξορυχθεί σιωπηλά από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό τις τελευταίες δύο δεκαετίες, κανείς όμως δεν γνωρίζει πού κατέληξαν και πώς μπορεί να χρησιμοποιήθηκαν, εκτιμά νέα μελέτη.
Το ουράνιο, αναφέρουν οι ερευνητές στο Nature Communications, εξορύσσεται ως πρόσμειξη στο μετάλλευμα κοβαλτίου που εξάγει η αφρικανική χώρα, κάτι που δεν συμβαίνει απαραίτητα σκόπιμα.
«Η έρευνα δεν δείχνει ότι αυτό έγινε σκόπιμα για να εξαχθεί ουράνιο από τη ΛΔ Κονγκό», τόνισε ο Σεμπαστιέν Φιλίπ, ειδικός στην πυρηνική ασφάλεια στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον.
«Ωστόσο ένα από τα ζητήματα που μας ανησυχούν είναι ότι οι ποσότητες ουρανίου που υπολογίσαμε πως εξήχθησαν υπερβαίνουν αυτές που θα έπρεπε να είχαν δηλωθεί στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) … Και αυτό αποτελεί πρόβλημα» πρόσθεσε.
Η μελέτη, την οποία υποστήριξαν οι Financial Times ως υπόθεση ερευνητικής δημοσιογραφίας, χρησιμοποίησε δεδομένα για τα κοιτάσματα ορυκτών στο Κονγκό, στοιχεία εμπορικών συναλλαγών σε μεταλλείων, καθώς και ένα χημικό μοντέλο της διαδικασίας επεξεργασίας του κοβαλτίου. Υπολόγισε έτσι την ποσότητα ουρανίου που εξορύχθηκε στη ΛΔΚ και είτε εξήχθη ενσωματωμένη σε φορτία υδροξειδίου του κοβαλτίου είτε κατέληξε στο περιβάλλον.
Παιδιά εργάζονται σε ημιπαράνομο ορυχείο στο Κονγκό το 2007 (Julien Harneis / CC BY-SA 2.0)
Εκατοντάδες πυρηνικές κεφαλές
Από το 2000 έως το 2024, έδειξε η ανάλυση, εξήχθησαν από τη χώρα 2.000 έως 5000 τόνοι φυσικού ουρανίου, αναμεμειγμένοι σε αποστολές υδροξειδίου του κοβαλτίου, παρόλο που εδώ και δεκαετίες δεν έχει καταγραφεί επίσημα καμία παραγωγή ουρανίου στη χώρα.
Λιγότερο από το 10% αυτής της ποσότητας φαίνεται να έχει δηλωθεί δημόσια και να έχει τεθεί υπό τις διεθνείς εγγυήσεις ελέγχου, ανέφερε ο Φιλίπ.
«Αυτή η ποσότητα αδήλωτου ουρανίου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή σχάσιμου υλικού που θα επαρκούσε για περίπου 600-1.500 πυρηνικά όπλα, ή για την τροφοδοσία ενός συμβατικού πυρηνικού αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος για 10 έως 25 χρόνια. Πρόκειται, επομένως, για μια ιδιαίτερα μεγάλη ποσότητα» είπε ο ερευνητής.
«Δεδεμένου ότι αυτό το ουράνιο είναι αδήλωτο […] δεν υπάρχει κανένας περιορισμός ως προς την τελική χρήση του. Θα μπορούσε να καταλήξει είτε σε ένα πολιτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας είτε σε ένα στρατιωτικό πρόγραμμα, αφού κανείς δεν πρόκειται να ζητήσει εξηγήσεις για το πού κατευθύνεται αυτό το ουράνιο. Δεν υπάρχει στα επίσημα αρχεία».
Σύμφωνα με τον Φιλίπ, το μεγαλύτερο μέρος του αγνοούμενου ουρανίου κατέληξε στην Κίνα, όπου βρίσκεται το 95% των μονάδων επεξεργασίας κοβαλτίου παγκοσμίως. Για την παραγωγή μεταλλικού κοβαλτίου, το ουράνιο πρέπει να απομακρυνθεί από μετάλλευμα και μετατρέπεται σε ένα πολύτιμο υποπροϊόν.
