Το μπαράζ δασμών που εξαπέλυσε ο Ντόναλντ Τραμπ επί… δικαίων και αδίκων, χλευάστηκε από πολλούς για την τραγελαφική πλευρά του, που επέβαλε δασμούς σε ακατοίκητα νησιά που έχουν μόνο… πιγκουίνους.
Υπάρχει, όμως, και μια πολύ σοβαρή πλευρά – μία από τις πολλές τέτοιες – που είναι ότι επιβαρύνει μερικές από τις χώρες με τους φτωχότερους πληθυσμούς του πλανήτη, όπως επισημαίνει το Reuters σε ανάλυσή του.
Η κυνική φόρμουλα δασμών του Τραμπ που εφαρμόζεται σε οικονομίες που δεν έχουν την πολυτέλεια να εισάγουν πολλά από τις ΗΠΑ οδηγεί αναπόφευκτα σε υψηλό αμοιβαίο απολογισμό
Τα μαθηματικά είναι απλά: πάρτε το εμπορικό έλλειμμα αγαθών των ΗΠΑ με μια χώρα, διαιρέστε το με τις εξαγωγές αυτής της χώρας στις ΗΠΑ και μετατρέψτε το σε ποσοστό. Στη συνέχεια μειώστε αυτό το ποσοστό στο μισό για να παραχθεί ο «αμοιβαίος» δασμός των ΗΠΑ, με κατώτατο όριο 10%.
Έτσι το ηφαιστρειακό νησί Χερντ που ανήκει στην Αυστραλία και τα Νησιά Μακ Ντόναλντ στην Ανταρκτική κατέληξαν σε δασμό 10%. Οι πιγκουίνοι τη γλίτωσαν φθηνά, θα πει κάποιος….
Αλλά η Μαδαγασκάρη – μια από τις φτωχότερες χώρες στον κόσμο με κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) λίγο πάνω από 500 δολάρια – εν τω μεταξύ αντιμετωπίζει δασμούς 47% στις περιορισμένες εξαγωγές βανίλιας, μετάλλων και ενδυμάτων ύψους 733 εκατομμυρίων δολαρίων που έκανε προς τις ΗΠΑ πέρυσι.
«Πιθανώς κανείς δεν αγοράζει Tesla εκεί», είπε ο Τζον Ντέντον, επικεφαλής του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου (ICC), στο Reuters, μια ειρωνική αναφορά στην ανύπαρκτη δυνατότητα της Μαδαγασκάρης να εξευμενίσει τον Τραμπ αγοράζοντας πολυτελή προϊόντα των ΗΠΑ.
Η Μαδαγασκάρη δεν είναι η μόνη περίπτωση: Η κυνική φόρμουλα δασμών του Τραμπ που εφαρμόζεται σε οικονομίες που δεν έχουν την πολυτέλεια να εισάγουν πολλά από τις ΗΠΑ οδηγεί αναπόφευκτα σε υψηλό αμοιβαίο απολογισμό: 50% για το Λεσότο στη Νότια Αφρική, 49% για την Καμπότζη στη Νοτιοανατολική Ασία.
«Οι μεγαλύτεροι χαμένοι είναι η Αφρική και η Νοτιοανατολική Ασία», είπε ο Ντέντον, προσθέτοντας ότι η κίνηση «κινδυνεύει να βλάψει περαιτέρω τις αναπτυξιακές προοπτικές χωρών που ήδη αντιμετωπίζουν επιδείνωση των όρων εμπορίου».
Δασμοί Τραμπ: Στο στόχαστρο και πλούσιες χώρες
Αλλά η φόρμουλα προκαλεί επίσης σύγχυση και στις πλούσιες χώρες. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει ένα τιμωρητικό δασμό 20% – τέσσερις φορές το 5% που υπολογίζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου ως το μέσο δασμολόγιο της ΕΕ.
«Έτσι, τουλάχιστον για εμάς, είναι μια κολοσσιαία ανακρίβεια», δήλωσε ο Στέφανο Μπέρνι, Γενικός Διευθυντής της κοινοπραξίας που εκπροσωπεί τους κατασκευαστές του ειδικού τυριού Grana Padano στην Ιταλία.
«Μας κοστίζει τρεις φορές περισσότερο σήμερα η είσοδος στις ΗΠΑ από ό,τι η είσοδος των αμερικανικών τυριών στην αγορά μας», ανέφερε σε δήλωσή του.
Ερωτηθείς για τη μεθοδολογία του, ο αναπληρωτής γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου, Κους Ντεσάι, δημοσίευσε στο X ότι «υπολογίσαμε κυριολεκτικά τα δασμολογικά και μη δασμολογικά όρια» και συμπεριέλαβε ένα στιγμιότυπο από μια βίβλο του Λευκού Οίκου που περιγράφει την άλγεβρα πίσω από τον τύπο.
Ερωτηθείς στο CNBC πώς βρήκε τη φόρμουλα η κυβέρνηση Τραμπ, ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ δεν το εξήγησε άμεσα, αλλά είπε ότι οι οικονομολόγοι της αμερικανικής υπηρεσίας για το εμπόριο (USTR) εργάζονταν για χρόνια σε μια μέτρηση που αντικατοπτρίζει όλους τους εμπορικούς φραγμούς που θέτει μια δεδομένη χώρα.
Αλλά οι οικονομολόγοι σε όλο τον κόσμο έσπευσαν να επισημάνουν ότι οι όροι ακύρωναν ο ένας τον άλλον με τέτοιο τρόπο που θα μπορούσε να μειωθεί σε ένα απλό πηλίκο του εμπορικού ελλείμματος αγαθών έναντι των εξαγωγών εμπορίου αγαθών.
Η… παραπλάνηση των «αμοιβαίων δασμών»
«Δεν υπάρχει πραγματικά καμία μεθοδολογία εκεί», είπε η Μέρι Λάβλι, στο Peterson Institute. «Είναι σαν να ανακαλύπτεις ότι έχεις καρκίνο και να βρίσκεις το φάρμακο με βάση το βάρος σου διαιρεμένο με την ηλικία σου. Η λέξη “αμοιβαία” είναι βαθιά παραπλανητική».
Ο Ρόμπερτ Καν, Διευθύνων Σύμβουλος, της Eurasia Group, συμφώνησε ότι παρήγαγε “πολλούς τέτοιου είδους ανοησίες αριθμών που δεν είναι ουσιαστικοί”.
«Στέλνει ένα μήνυμα… ότι αποσυρόμαστε από τις σχέσεις και τις συμμαχίες μας μαζί τους και είναι ένα κρύο ντους για πολλούς από τους παραδοσιακούς συμμάχους μας», είπε στο Reuters.
Άλλοι σημείωσαν ότι εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι ο Τραμπ εγκαινιάζει ένα ανοιχτό παιχνίδι σε αυτό που θα είναι ένας προς έναν συνομιλίες με μεμονωμένες χώρες που θα δουν τελικά απότομη μείωση των νέων δασμών των ΗΠΑ.
«Οι ΗΠΑ επέλεξαν μια μεθοδολογία που είναι ουσιαστικά μηχανική», δήλωσε ο Στέφεν Άνταμας, πρώην σύμβουλος εμπορίου στην Ευρώπη που τώρα εργάζεται για την Global Counsel.
«Ένα πρακτικό ερώτημα που εγείρει είναι αν υπάρχει περιθώριο για να το διαπραγματευτούμε… Οι ΗΠΑ δεν έχουν εντοπίσει συγκεκριμένα μέτρα που θα μπορούσαν να αλλάξουν προκειμένου να πείσουν τον πρόεδρο να αλλάξει γνώμη».
