Ελληνική οικονομία: Ποιοι κλάδοι συνεισέφεραν στην ανάκαμψη των επενδύσεων παγίων

Ένα από τα θετικά στοιχεία των εθνικών λογαριασμών του 2025 ήταν η ενίσχυση των επενδύσεων παγίων. Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου αυξήθηκε με πραγματικό ρυθμό 8,9% (10,4% σε τρέχουσες τιμές) συνεισφέροντας 1,5 ποσοστιαίες μονάδες (π.μ.) στη μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με τις 7 Ημέρες Οικονομία της Eurobank.

Την εξαετία 2020-2025, οι κατοικίες είχαν την υψηλότερη συνεισφορά με 28,3% (€6,1 δισεκ.) στην αύξηση των επενδύσεων παγίων κατά €21,6 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές .

Οι επενδύσεις παγίων συνιστούν συσσώρευση κεφαλαιουχικού εξοπλισμού, οδηγώντας στη διεύρυνση των παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας. Επιπρόσθετα, ενσωματώνουν νέες τεχνολογίες, οι οποίες συμβάλλουν καθοριστικά στην αύξηση της συνολικής παραγωγι-κότητας.

Τα τελευταία έξι χρόνια (2020-2025) το μερίδιο των επενδύσεων παγίων στο ελληνικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) παρουσιάζει ανάκαμψη. Συγκεκριμένα, από το 11,0% του ονομαστικού ΑΕΠ το 2019, αυξήθηκε στο 16,9% το 2025, συρρικνώνοντας το επενδυτικό κενό έναντι της Ευρωζώνης στις 4,3 π.μ. του ΑΕΠ, από 8,8 π.μ. κατά μέσο όρο την εξαετία 2014-2019. Ωστόσο, η εθνι-κή αποταμίευση δεν ακολούθησε αντίστοιχη πορεία, εξέλιξη που αντανακλάται στη διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στο -5,7% του ΑΕΠ το 2025, από -2,1% το 2019.

Η εμπέδωση κλίματος δημοσιονομικής πειθαρχίας και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), η πιστωτική επέκταση των εγχώριων Νομισματικών και Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων (ΝΧΙ), και τέλος, οι ανάγκες που δημιούργησε η πολυετής κρίση χρέους για αντικατάσταση του φθαρμένου και τεχνολογικά απαρχαιωμένου κεφαλαιουχικού εξοπλισμού, ερμηνεύουν σε έναν βαθμό την ανάκαμψη των επενδύ-σεων παγίων τα τελευταία χρόνια.

Εντούτοις, για να καλυφθεί η απώλεια του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού της προηγούμενης δεκαετίας (–€88,7 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές τη δωδεκαετία 2010-2021), το μερίδιο των επενδύσεων παγίων στο ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, ξεπερνώντας για κάποια χρόνια το αντίστοιχο της Ευρωζώνης.

Οι κλάδοι με την υψηλότερη συνεισφορά

Την εξαετία 2020-2025, οι κατοικίες είχαν την υψηλότερη συνεισφορά με 28,3% (€6,1 δισεκ.) στην αύξηση των επενδύσεων παγίων κατά €21,6 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές . Ακολούθησαν οι άλλες κατασκευές με 24,7% (€5,3 δισεκ.), ο μηχανολογικός εξοπλισμός και οπλικά συστήματα με 20,4% (€4,4 δισεκ.), τα άλλα προϊόντα (προϊόντα διανοητικής ιδιοκτησίας όπως έρευνα και ανάπτυξη, λογισμικό και βάσεις δεδομένων, πνευματικά έργα, δικαιώματα εκμετάλλευσης κ.α.) με 13,5% (€2,9 δισεκ.), ο μεταφορικός εξοπλισμός με 7,5% (€1,6 δισεκ.), ο εξοπλισμός τεχνολογίας πλη-ροφορικής και επικοινωνίας με 5,9% (€1,3 δισεκ.) και τα αγροτικά προϊόντα με -0,2% (€0,0 δισεκ.).

Επιπρόσθετα, από τα €41,9 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές των επενδύσεων παγίων το 2025, το 24,9% (€10,5 δισεκ.) αφορούσε τις άλλες κατασκευές, το 23,8% (€10,0 δισεκ.) τον μηχανολογικό εξοπλισμό και οπλικά συστήματα, το 18,2% (€7,6 δισεκ.) τις κατοικίες, το 16,5% (€6,9 δισεκ.) τα άλλα προϊόντα, το 8,9% (€3,7 δισεκ.) τον μεταφορικό εξοπλισμό, το 7,7% (€3,2 δισεκ.) τον εξοπλισμό τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνίας και το 0,1% (€0,0 δισεκ.) τα αγροτικά προϊόντα.

Εξάγεται το συμπέρασμα, ότι η πρώτη φάση της ανάκαμψης των επενδύσεων παγίων της ελληνικής οικονομίας διακρίνεται από τη σημαντική συνεισφορά των κατοικιών, των άλλων κατασκευών (π.χ. έργα υποδομής) και του μηχανολογικού εξοπλισμού και των οπλικών συστημάτων. Εν μέρει αυτό ήταν αναμενόμενο, καθότι ο κλάδος των κατασκευών εν συνόλω υπέστη πολύ μεγάλες απώλειες κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους. Όπως παρουσιάζεται στον Πίνακα 1, το 2019 οι επενδύσεις σε κατοικίες διαμορφώθηκαν στο 0,8 του ονομαστικού ΑΕΠ, έναντι 5,5% στην Ευρωζώνη. Το 2025 ενισχύθηκαν στο 3,1% του ΑΕΠ, παραμένοντας, ωστόσο, σε χαμηλότερο επίπεδο σε σύγκριση με την Ευρωζώνη (5,3%). Παράλληλα, το «πάγωμα» των επενδύσεων στους νευραλγικούς τομείς των υποδομών και της εθνικής άμυνας την περασμένη δεκαετία, τομέων με ισχυρές θετικές εξωτερικές οικονομίες (υπό την προϋπόθεση ότι οι πόροι αξιοποιούνται αποτελεσματικά, ήτοι δεν υπάρχει σπατάλη), δημιούργησε ισχυρές ανάγκες για νέες επενδύσεις.

Εντούτοις, η ελληνική οικονομία δεν θα πρέπει να επιστρέψει σε ένα υπόδειγμα επενδύσεων παρόμοιο με αυτό που ακολουθούσε στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2000, με την κατηγορία των κατοικιών να αποτελεί το 43,7% του συνόλου των επενδύσεων παγίων (11,0% του ΑΕΠ, στοιχεία 2007), έναντι 29,0% στην Ευρωζώνη (6,7% του ΑΕΠ). Η δημιουργία κεφαλαιουχικού εξοπλισμού -υλικού και άυλου- που θα στηρίζει την εξωστρέφεια, την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την καινοτομία δύναται να βελτιώσει τις μεσομακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας. Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η αύξηση του όγκου των επενδύσεων, αλλά και η βελτίωση της ποιότητας και του πολλαπλασιαστικού αποτυπώματός τους στην οικονομία, ώστε να στηρίξουν σε διατηρήσιμη βάση την παραγωγικότητα και τη μακροχρόνια ανάπτυξη.