Σε όλο τον κόσμο εξαπλώνεται ο «αμερικάνικος» τύπος φιλοδωρήματος, με τη συζήτηση να έχει πάρει παγκόσμιες διαστάσεις πολύ πέρα από τις ΗΠΑ όσον αφορά το ύψος ή και τους λόγους ύπαρξής του.
Ένα φιλοδόρημα της τάξης του 15% μπορεί να φανεί ικανοποιητικό για κάποιες περιοχές των ΗΠΑ ενώ να υπολείπεται των προσδοκιών των σερβιτόρων σε μέρη όπως η Νέα Υόρκη, η Βοστώνη, το Λος Άντζελες και το Σικάγο, όπου ένα φιλοδώρημα 20% επί του συνολικού αναμένεται πλέον συχνότερα.
Για την Κέιτ Σάντος, μια σερβιτόρα που εργάζεται στο Sanger Hall, ένα μπαρ στο Κουίνς της Νέας Υόρκης, τα φιλοδωρήματα αποτελούν ουσιαστικό μέρος του εισοδήματός της.
«Οι σερβιτόροι στη Νέα Υόρκη βγάζουν 11 δολάρια (8,18 λίρες) την ώρα, οπότε ουσιαστικά βγάζω τον μισθό μου από τα φιλοδωρήματα», λέει. «Αν οι άνθρωποι δεν δίνουν φιλοδώρημα, είναι μια κακή μέρα για μένα. Στη Νέα Υόρκη, υπάρχει ένας άρρητος κανόνας ότι πρέπει να δίνεις φιλοδώρημα τουλάχιστον 20% και αν το φιλοδώρημα είναι μικρότερο, τότε οι άνθρωποι το θεωρούν απαίσιο», αναφέρει στο BBC.
Όσο δε αυξάνονται οι αμερικανοί επισκέπτες στα διάφορα μέρη του κόσμου, τόσο επεκτείνεται η ιδέα περί φιλοδωρήματος ακόμη και σε μέρη όπου άλλωτε η πράξη αυτή ήταν σχεδόν… ανήκουστη.
Ποιοι αντιδρούν στην κουλτούρα του φιλοδωρήματος
Το 2010, 50.810 Αμερικανοί πήγαν στην Ισλανδία, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της χώρας. Μέχρι πέρυσι ο αριθμός αυτός είχε εκτοξευθεί στους 660.114, με πολλούς να αφήνουν φιλοδώρημα στα μαγαζιά που επισκέπτονται.
Μια εκπρόσωπος του Efling Union, του δεύτερου μεγαλύτερου συνδικάτου στην Ισλανδία, λέει στο BBC ότι αυτό έχει οδηγήσει πολλά εστιατόρια στη χώρα να ρωτούν τους πελάτες αν θέλουν να προσθέσουν φιλοδώρημα όταν πληρώνουν. Προσθέτει ότι αυτό έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τους ντόπιους κατοίκους.
«Το φιλοδώρημα δεν είναι συνηθισμένο στην Ισλανδία, επειδή υπάρχει εδώ και καιρό ευρεία κοινωνική συναίνεση ότι οι εργοδότες είναι υπεύθυνοι για την καταβολή αξιοπρεπών μισθών στο προσωπικό τους.»
«Ωστόσο, οι τουρίστες από τις Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ότι το φιλοδώρημα είναι συνήθης πρακτική και συχνά το κάνουν σε κάποιο βαθμό, όπως και οι τουρίστες από άλλες περιοχές. Επιπλέον, ορισμένα τερματικά πληρωμών είναι πλέον προγραμματισμένα να ζητούν από τους πελάτες φιλοδωρήματα».
Η εκπρόσωπος προσθέτει: «Γενικά, οι ίδιοι οι Ισλανδοί τείνουν να ενοχλούνται όταν συμβαίνει αυτό, καθώς δεν θεωρούν λογικό να πληρώνουν μια επιπλέον χρέωση επιπλέον των ήδη υψηλών τιμών όταν, για παράδειγμα, αγοράζουν ένα ποτό σε ένα μπαρ».
Παρόμοια είναι η κατάσταση στην Πόλη του Μεξικού, όπου οι ντόπιοι κατηγορούν τους Αμερικανούς τουρίστες για την αύξηση της κουλτούρας του φιλοδωρήματος.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχει μια τάση προς υψηλότερες χρεώσεις υπηρεσιών στα εστιατόρια, λέει η σύμβουλος τροφίμων και ποτών Λίζα Χάρις.
Γιατί ανεβαίνει η τάση για φιλοδωρήματα;
Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπάρχει μια τάση προς υψηλότερες χρεώσεις υπηρεσιών στα εστιατόρια, λέει η σύμβουλος τροφίμων και ποτών Λίζα Χάρις.
«Δεδομένου ότι τα φιλοδωρήματα πηγαίνουν απευθείας στο προσωπικό, είναι πολύ πιθανό τα εστιατόρια να τα χρησιμοποιούν ως τρόπο αύξησης των μισθών χωρίς να πληρώνουν τον λογαριασμό», λέει ο Χάρις.
«Η βιομηχανία φιλοξενίας του Ηνωμένου Βασιλείου έχει γονατίσει, με τους ιδιοκτήτες εστιατορίων να πιέζονται από τον ΦΠΑ, την αύξηση του κατώτατου μισθού, την εθνική ασφάλιση και τους αυξημένους λογαριασμούς τροφίμων και κοινής ωφέλειας. Για να μην αναφέρουμε ότι οι άνθρωποι τρώνε λιγότερο έξω. Δεν αποτελεί έκπληξη η στροφή των εστιατορίων στα φιλοδωρήματα ως τρόπος για να εξισορροπήσουν τα οικονομικά τους», προσθέτει.
Υπαίτιος τα… POS
Από την πλευρά του, ο Michael Lynn, συγγραφέας του βιβλίου «Η Ψυχολογία του Φιλοδωρήματος» και καθηγητής συμπεριφοράς καταναλωτή και μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο Cornell, λέει ότι η αύξηση του φιλοδωρήματος παγκοσμίως οφείλεται στα ψηφιακά μηχανήματα πληρωμών που οι άνθρωποι πρέπει να χρησιμοποιούν με την τραπεζική τους κάρτα. Αυτά πλέον ωθούν όλο και περισσότερο τον πελάτη να προσθέσει φιλοδώρημα.
Ο αριθμός των καφέ και εστιατορίων στο Ηνωμένο Βασίλειο που ρωτούν πλέον ψηφιακά τους πελάτες αν θέλουν να προσθέσουν φιλοδώρημα αυξήθηκε κατά 78% από το 2022 έως το 2024, σύμφωνα με της εταιρείας SumUp στο BBC.
