Ο ρόλος της Ελλάδος στο νέο διεθνές περιβάλλον, οι γεωπολιτικές ισορροπίες, ο Ντόναλντ Τραμπ και οι σχέσεις με Ευρώπη και ΗΠΑ τέθηκαν στο επίκεντρο του 7ου OT FORUM για τα «100 χρόνια Οικονομικός Ταχυδρόμος» και στους δημοσιογράφους Δημήτρη Μανιάτη και Αναστασία Γιάμαλη.
Για μια απορρύθμιση τεραστίων διαστάσεων έκανε λόγο η επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας – ΕΛΙΑΜΕΠ, Ινώ Αφεντούλη, σημειώνοντας ότι σε άλλες ιστορικές περιόδους τέτοιες αλλαγές συνοδεύονταν καλώς ή κακώς από έναν πόλεμο παγκόσμιο.
«Σήμερα ο πόλεμος έχει τεμαχιστεί, θα λέγαμε, σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, αλλά δεν παύει να επηρεάζει τελικώς όλη την Ευρώπη οπωσδήποτε, αλλά και άλλες ηπείρους» ανέφερε, συμπληρώνοντας ότι «όσον αφορά στην Ελλάδα, θα έλεγα ότι θα πρέπει να υπάρξει μια αφύπνιση της ελληνικής πολιτικής τάξης, διότι προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε νέα προβλήματα με παλιές συνταγές. Και δεν έχουμε το χρόνο να χάνουμε». «Είχαμε μια πολύ άνετη, θα τη χαρακτήριζα, διαδρομή, παρά τα προβλήματα που υπήρξαν, την κρίση, τα προβλήματα με την Τουρκία, διάφορες δοκιμασίες. Αλλά εάν ανατρέξετε την προηγούμενη πεντηκονταετία, η διαδρομή της Ελλάδος ήταν άνετη και ανοδική» πρόσθεσε η κυρία Αφεντούλη, υπογραμμίζοντας ότι «από δω και πέρα τα προβλήματα είναι τέτοια που θα πρέπει να αλλάξουμε εντελώς προσέγγιση και το πολιτικό σύστημα και η κοινή γνώμη».
«Έχουμε νέες γενιές, ας τις αξιοποιήσουμε, με νέες ιδέες. Λοιπόν, ας αφήσουμε τις παλιές συνταγές και να δούμε η Ελλάδα τι μπορεί να κάνει» πρόσθεσε η επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας – ΕΛΙΑΜΕΠ, η οποία στη συνέχεια επανέλαβε ότι «θα πρέπει να υπάρξει μία ενσωμάτωση σε θεσμικό, οικονομικό επίπεδο, ώστε τα προβλήματα της Μεσογείου και της Αφρικής να μην έρθουν σε εμάς».
Η συζήτηση στο πλαίσιο του 7ου OT FORUM:
«Τρεις δυνάμεις στον κόσμο»
Από την πλευρά της, η καθηγήτρια του Παν. Πειραιώς Κωνσταντίνα Μπότσιου υπογράμμισε ότι «ο κόσμος αλλάζει στο πλαίσιο του μεταπολεμικού κόσμου στον οποίο ζούμε ακόμη», τονίζοντας ότι υπάρχει μια ανακατανομή ισχύος μεταξύ των υπερδυνάμεων μέσα από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Δεν βλέπω κάποια άλλη αλλαγή μεγαλύτερη από αυτή που να μας ξεπερνάει. Αυτό έχει να κάνει και με τον κατακερματισμένο πόλεμο που βλέπουμε σήμερα μεταξύ μας. Δηλαδή, Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα ανακατανοούν μεταξύ τους την ισχύ. Εγώ βλέπω τρεις δυνάμεις στον κόσμο, όχι δύο» πρόσθεσε η κυρία Μπότσιου.
«Με αφορμή τον πόλεμο της Ουκρανίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατανόησαν, συνειδητοποιούν ότι δεν κάνουν πόλεμο μεταξύ τους τα ΑΕΠ, και αυτό ήταν ιδεολογικό. Ήταν ιδεοληψία, αν θέλετε, των προηγούμενων τριάντα ετών. Επομένως, η Ρωσία παραμένει μια κραταιά υπερδύναμη, εξ ου και οι απειλές ότι θα ρίξει πυρηνικά στην Ουκρανία. Άρα στην Ουκρανία μάλλον θα έχουμε μία ρωσική κατοχή, δεν θα έχουμε συνθήκη, θα έχουμε ρωσικά κατεχόμενα και το μοντέλο είναι έτοιμο: Κύπρος» πρόσθεσε για τη «μάχη» ΗΠΑ – Ρωσίας η καθηγήτρια Πολιτικής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο ΠΑ.ΠΕΙ.
Για το «δίδυμο» Κίνας – Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κωσταντίνα Μπότσιου σημείωσε ότι το ερώτημα είναι εάν θα δεχτούν πιέσεις οι Ευρωπαίοι να μην αντιμετωπίζουν την Κίνα ως στρατηγικό επενδυτή, ενώ για το μέτωπο στη Μέση Ανατολή υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ακολουθούσε μια εξισορροπητική πολιτική. «Τώρα ακολουθούμε μια μονόπαντη πολιτική, μια μονόπλευρη πολιτική υποστήριξης του Ισραήλ και μάλιστα του καθεστώτος Νετανιάχου» σημείωσε, αναφέροντας ότι αλλάζουν οι ισορροπίες μεταξύ των χωρών. «Μπορεί να ξαναδούμε το Ισραήλ με την Τουρκία να έρχονται κοντά, όπως ήταν πολύ κοντά πριν από τριάντα χρόνια».
«Επομένως, είναι λανθασμένη η ελληνική εξωτερική πολιτική σε αυτό το επίπεδο» υπογράμμισε η κυρία Μπότσιου, τονίζοντας ότι «έχουμε κάθε συμφέρον στην Ανατολική Μεσόγειο να έχουμε μια εξισορροπητική σχέση».
Η επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας – ΕΛΙΑΜΕΠ, Ινώ Αφεντούλη
«Σύμμαχοι της Ελλάδας οι αναθεωρητικές δυνάμεις του κόσμου»
«Δυστυχώς, οι στενότεροι σύμμαχοι σήμερα της Ελλάδος είναι οι βασικές αναθεωρητικές δυνάμεις στον κόσμο. Δηλαδή οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ» υποστήριξε η καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Μαριλένα Κοππά, συμπληρώνοντας ότι «δεν πρόκειται ουσιαστικά για εταιρικές σχέσεις ή συμμαχίες, αλλά πρόκειται για σχέσεις όπου εμείς λειτουργούμε ως ακόλουθοι».
«Δηλαδή, αν υπήρχε ένα συγκριτικό πλεονέκτημα στη χώρα μας, και λόγω της γεωγραφικής θέσης αλλά και λόγω της ιστορίας, ήταν ο διαμεσολαβητικός της ρόλος, ο ρόλος γέφυρα. Αυτό το χάσαμε, βάζοντας όλα μας τα αυγά σε ένα καλάθι, των Ηνωμένων Πολιτειών με την αορίστου πλέον διάρκειας συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με το Ισραήλ, που φτάσαμε μέχρι να ξεπλένουμε τη γενοκτονία των Παλαιστινίων, και χάνοντας έτσι όλες μας τις επαφές και όλες τις γέφυρες με τον αραβικό κόσμο» συμπλήρωσε η κυρία Κοππά, χαρακτηρίζοντας αυτή την επιλογή ως επικίνδυνη.
«Και δυστυχώς μια μικρή χώρα που θα έπρεπε να υπερασπίζεται μέχρι τέλους στο διεθνές δίκαιο, δεν έχει κανένα περιθώριο να κρατάει αυτή τη θέση» σημείωσε για την Ελλάδα η Μαριλένα Κοππά, εξηγώντας ότι η χώρα θα μπορούσε να βασιστεί σε «συμμαχίες οι οποίες ορίζονται και από την ιστορία και από τη γεωγραφία».
«Ας πούμε, μια ζώνη ασφάλειας, όπως ήταν αυτή που έκανε το Βίζεγκραντ στην Κεντρική Ευρώπη. Για μας θα ήταν η διαβαλκανική συνεργασία, κάτι το οποίο ξεκίνησε με τη μεταπολίτευση ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, το συνέχισε το ΠΑΣΟΚ, το συνέχισε ο ΣΥΡΙΖΑ και το οποίο τώρα έχει απολύτως εγκαταλειφθεί» πρόσθεσε. Διευκρινίζοντας τις θέσεις της η κυρία Κοππά εξήγησε ότι «η συμμαχία δεν σημαίνει ότι είσαι στο ίδιο επίπεδο. Αλλά θα ήμασταν τρεις ευρωπαϊκές χώρες Βουλγαρία, Ρουμανία, Ελλάδα, συν οι χώρες οι οποίες είναι υπό ένταξη. Αυτή είναι η έννοια μιας ζώνης ασφαλείας, όπως ήταν με το Βίζεγκραντ».
«Λοιπόν, ένας πρωθυπουργός, ο οποίος επτά χρόνια δεν κάνει μια βαλκανική περιοδεία και ο οποίος βάζει στις προτεραιότητες της Προεδρίας, η οποία πρόκειται, την οποία πρόκειται να αναλάβουμε το 2027, προτεραιότητα την ένταξη των Βαλκανίων, μόνο σε αστείο μπορεί να εκληφθεί. Δεν έχει ίχνος σοβαρότητας, ίχνος βάθους, ίχνος προετοιμασίας» πρόσθεσε η Μαριλένα Κοππά.
Οι ΗΠΑ και το «δόγμα Τραμπ»
«Το δόγμα Τραμπ θα λέγαμε ότι δεν είναι ένα δόγμα πολύ καλά δομημένο. Ουσιαστικά υπάρχει η εξής διχοτόμηση: Εμείς και οι άλλοι. Δηλαδή τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και όλοι οι υπόλοιποι απέναντι. Αυτή δεν είναι μία πολύ σοφή πολιτική υπερδυνάμεως, διότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πάντοτε επωφελούνταν από τις συμμαχίες τους» τόνισε η Ινώ Αφεντούλη, μιλώντας στο 7ο ΟΤ FORUM.
«Ένα απτό παράδειγμα που έχουμε τώρα είναι στο Ιράν. Εάν ο Τραμπ δεν ήταν τόσο κάθετα αντίθετος με την Ευρώπη, είναι πιθανόν η Ευρώπη να τον είχε βοηθήσει. Ενδεχομένως να μην ήταν στρατιωτική η βοήθεια, αλλά σε κάθε περίπτωση θα ήταν διαφορετικά νομιμοποιημένη μία επιχείρηση, εάν δεν ήταν αμιγώς αμερικανική και χωρίς και πολύ πολύ βαθιά τεκμηριωμένη αιτιολογία» υποστήριξε η ειδική σύμβουλος – επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας – ΕΛΙΑΜΕΠ και πρόσθεσε ότι το «εγώ εναντίον όλων», είναι τελείως ανεδαφικό στις διεθνείς σχέσεις.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες τα τελευταία πολλά χρόνια αποδύθηκαν σε πολέμους που δεν ήταν επιτυχείς» υπογράμμισε, υπενθυμίζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσει στο Ιράκ και το Αφγανιστάν στο πρόσφατο παρελθόν, αλλά και τώρα στο Ιράν. «Επίσης, ξέρουμε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφορούνται από ένα άγχος σε σχέση με την Κίνα και ό, τι κάνουν στο βάθος βλέπουν την Κίνα. Ουσιαστικά η Κίνα, βλέπετε, είναι ένας παίκτης πολύ φιλοσοφημένος, θα τον χαρακτήριζα. Σκέφτονται, περιμένουν, δρουν μόνο όταν ξέρουν ότι η δράση μπορεί να είναι επ’ ωφελεία τους» συμπλήρωσε.
Η καθηγήτρια του Παν. Πειραιώς Κωνσταντίνα Μπότσιου
Η μονομέρεια της ελληνικής διπλωματίας
Σχολιάζοντας τη μονομέρεια που υπάρχει στην ελληνική εξωτερική πολιτική, η κυρία Μπότσου ανέφερε ότι μπορεί να αλλάξει. «Και βλέπουμε τη μονομέρεια και στο μέτωπο της Ουκρανίας, αν θέλετε. Δηλαδή και εκεί πέρα δώσαμε τα πάντα σχεδόν στην Ουκρανία, οπλισμό, υποτροφίες, μεταφορές προσφύγων και μεταναστών και ούτω καθεξής. Και ο κύριος Ζελένσκι ήρθε στο ελληνικό κοινοβούλιο και δεν είπε κουβέντα για τα τουρκικά κατεχόμενα. Πήγε και στην Κύπρο και δεν είπε κουβέντα. Μας έστειλαν και ένα drone εδώ πέρα στη Λευκάδα που είμαστε σίγουροι ότι είναι ουκρανικό» τόνισε η καθηγήτρια του Παν. Πειραιώς.
Τα περιθώρια στην Ανατολική Μεσόγειο
«Υπάρχουν λοιπόν περιθώρια και αν και εμείς σκεφτούμε λίγο εξωστρεφώς και δούμε τον κόσμο συνολικά και δεν είμαστε μέσα στην εσωστρέφειά μας, θα δούμε ρεαλιστικά ότι η Ρωσία θα επιβάλει τελικά κατεχόμενα στην περιοχή, δεν ξέρω για πόσα χρόνια. Δε θα υπάρξει, όπως είπα και πριν, συνθήκη και πρέπει να δούμε περισσότερο τις πολιτικές συνθήκες μας» ανέφερε και συμπλήρωσε ότι «τα Βαλκάνια είναι μια ζώνη στην οποία δεν έχουμε δώσει την πρέπουσα σημασία. Και η Βόρεια Μακεδονία, για παράδειγμα, δεν καταλαβαίνω πως σκέφτεται η ελληνική κυβέρνηση, θα συνεχίσει να είναι μέλος του ΝΑΤΟ ακόμα κι αν εμείς αγνοήσουμε τη συμφωνία των Πρεσπών».
«Όμως δημιουργούνται και ευκαιρίες, όχι μόνο εμπόδια. Δημιουργούνται και ευκαιρίες απ’ την ανακατάνομη του κόσμου. Για πρώτη φορά η Ρωσία, επειδή έχει ακριβώς πολύ ζωτικό ενδιαφέρον και πολύ ζωτικά συμφέροντα στην Ουκρανία, δε δίνει την ίδια σημασία στην Ανατολική Μεσόγειο που έδινε παλιά. Το είδαμε αυτό και στη Συρία. Ενδεχομένως λοιπόν να υπάρχει μία ευκαιρία για μία ελληνοτουρκική προσέγγιση στο θέμα της Κύπρου. Δηλαδή ένα ελληνοτουρκικό ‘Ανάν’, θα έλεγα» υπογράμμισε η κυρία Μπότσιου.
Η καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Μαριλένα Κοππά
ΟΗΕ και νέες συνεργασίες
Σχολιάζοντας την αδυναμία ισχυρών θεσμών όπως ο ΟΗΕ να παρέμβουν όταν χρειάζεται, η Μαριλένα Κοππά υποστήριξε ότι «τα στοιχεία τα είχαμε από την πρώτη θητεία του Τραμπ, που ήταν ουσιαστικά η περιφρόνησή του σε κάθε μορφή πολυμέρειας. Ο ίδιος αναγνωρίζει μόνο τις σχέσεις ισχυρών ηγετών ισχυρών κρατών. Η Ευρώπη γι αυτόν δεν υπάρχει σαν έννοια».
«Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αυτή τη στιγμή είναι κάτι που τον ενοχλεί πολύ, που τον έχει απόλυτα απαξιώσει και γι’ αυτό ακριβώς έφτιαξε αυτό το Συμβούλιο για την Ειρήνη που θα είναι με την αιώνια προεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών. Υπάρχει μια απαξίωση όλων των πολυμερών διαδικασιών και όλων των οργανισμών που μέχρι τώρα, τουλάχιστον από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ρύθμισαν με ειρηνικό τρόπο τις σχέσεις και τις συνεργασίες των κρατών» συμπλήρωσε.
«Υπήρχε μια αίσθηση παρακμής και αδιέξοδου, αλλά η δεύτερη προεδρία Τραμπ, ήρθε να δώσει μια κλωτσιά σε όλα, να τα ανατρέψει όλα. Αυτή τη στιγμή το βασικό είναι να καταλάβουμε ότι δεν είναι μια μεταβατική φάση, είναι μια ρήξη» πρόσθεσε η καθηγήτρια του Παντείου.
Στη συνέχεια, η κυρία Κοππά υποστήριξε ότι ενδέχεται να δημιουργηθεί μια νέα παγκόσμια τάξη, η οποία δεν θα ευνοεί μικρές χώρες σαν εμάς. «Ας πούμε, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ασχοληθούν με το δυτικό ημισφαίριο, η Κίνα με τα ανατολικά και το global south, τον παγκόσμιο Νότο, και η Ρωσία με τη δική της περιφέρεια. Το θέμα είναι ότι σε αυτό το σχήμα η Ευρώπη δε δείχνει να χωράει» συμπλήρωσε.
ΝΑΤΟ, Ευρώπη και Τουρκία
Κλείνοντας, η Ινώ Αφεντούλη αναφέρθηκε στις αλλαγές που θα γίνουν στο ΝΑΤΟ και την ενδεχόμενη ανακατανομή βαρών. «Η Αμερική θα αρχίσει σιγά σιγά να αποσύρεται, όχι να αποχωρήσει. Και για αυτήν δεν θα ήταν καλό. Οι Ευρωπαίοι θα καλύπτουν σταδιακά, βήμα βήμα, την αμερικανική συμμετοχή. Αυτό δεν είναι ούτε απλό ούτε εύκολο, αλλά έχουν αποφασίσει να το κάνουν» τόνισε και συμπλήρωσε:
«Εκεί για μας υπεισέρχεται ένας παράγων που θα πρέπει να τον αντιμετωπίσουμε ως χώρα, του ρόλου της Τουρκίας. Διότι η Τουρκία είναι ο δεύτερος σε μέγεθος στρατός του ΝΑΤΟ. Όπως βλέπετε, δεν υπάρχει καμία αντίρρηση από τους Ευρωπαίους συμμάχους για τη συμμετοχή της και στην ευρωπαϊκή άμυνα. Αυτά τα δύο θα είναι συγκοινωνούντα δοχεία κατά τη γνώμη μου. Δηλαδή η ευρωπαϊκή άμυνα και το ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ, ας το πούμε έτσι, θα αναπτύσσονται παράλληλα κατά τη γνώμη μου. Και η Τουρκία θα είναι ένας κομβικός παίκτης, ένας σύμμαχος που δεν θα μπορεί να αγνοηθεί».
