ΗΠΑ: Σχεδιάζει να δώσει στο Ιράν πρόσβαση σε μέρος από τα «παγωμένα» δισεκατομμύρια – Τι προσδοκούν οι δύο πλευρές

Για τη μεταφορά δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα κεφάλαια στο Ιράν συνεργάζονται οι ΗΠΑ με το Κατάρ, με τα χρήματα να προορίζονται για ανθρωπιστικές δαπάνες, σύμφωνα με πληροφορίες της The Wall Street Journal.

Με το σχέδιο αυτό το Ιράν αναμένεται να αποκτήσει πρόσβαση σε 6 δισ. δολάρια που κρατούνται επί του παρόντος στο Κατάρ από το 2023 – πρόκειται για ένα μικρό μέρος από τα περίπου 100 δισ. που βρίσκονται παγωμένα ανά τον κόσμο.

Στην περίπτωση που το deal προχωρήσει, το Κατάρ θα επιτρέψει τις αγορές τροφίμων, φαρμάκων και άλλων ανθρωπιστικών αγαθών από την κεντρική τράπεζα του Ιράν με χρήματα που θα αντληθούν από παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, και κυρίως μετρητά από πωλήσεις πετρελαίου που έχουν δεσμευτεί στο εξωτερικό λόγω κυρώσεων, ανέφεραν οι πηγές της WSJ.

Μάλιστα, η παραπάνω συμφωνία θα μπορούσε να δώσει ένα πρότυπο πάνω στο οποίο θα μπορούσαν να αποδεσμευθούν περισσότερα παγωμένα ιρανικά μετρητά ανά τον κόσμο και το έναυσμα για την πρώτη δόση των 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε δεσμευμένα κεφάλαια που η Τεχεράνη θέλει να αποδεσμεύσει το συντομότερο δυνατό.

Καθότι το Ιράν δεν έχει ακόμη συμφωνήσει για τον ακριβή μηχανισμό με τον οποίο η συμφωνία αυτή μπορεί να «περπατήσει», ο επακριβής προσδιορισμός της αναμένεται να αποτελέσει μέρος των συνομιλιών με την Ουάσιγκτον στους επόμενους δύο μήνες συνομιλιών για τα πυρηνικά και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

«Ακόμα και μια περιορισμένη απελευθέρωση περιουσιακών στοιχείων λειτουργεί τόσο ως οικονομική σανίδα σωτηρίας όσο και ως πολιτικό σημάδι αποκλιμάκωσης», δήλωσε η Sanam Vakil, διευθύντρια Μέσης Ανατολής στο Chatham House, ένα think tank του Λονδίνου. «Είναι ένα από τα λίγα συγκεκριμένα κίνητρα που μπορεί να εξασφαλίσει το Ιράν με την Ουάσινγκτον για να σταθεροποιήσει το νόμισμά του και να μειώσει την εγχώρια οικονομική πίεση».

Σε τεντωμένο σχοινί η συμφωνία – Τι περιλαμβάνει

Βέβαια, πολλά πράγματα μπορούν ακόμα να πάνε στραβά μέχρι την υπογραφή του deal: Ήδη μία μέρα μετά την υπογραφή του μνημονίου οι δύο ηγέτες ανέβασαν το θερμόμετρο μέσα από αναρτήσεις τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Για παράδειγμα, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δήλωσε την Πέμπτη στο X ότι ο Πρόεδρος Τραμπ συμφώνησε να σταματήσει τις εχθροπραξίες «από απελπισία».

Αυτό φάνηκε να ωθεί τον Τραμπ να απαντήσει με τη δική του ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Δεν συναντηθήκαμε από απελπισία, το Ιράν το έκανε. ΤΕΛΕΙΩΣΑΝ! Θα παίξουμε τις 60 ημέρες. Δεν θα πάρουν χρήματα, ούτε δέκα σεντς».

Όπως προβλέπει η συμφωνία που υπέγραψε την Τετάρτη ο Τραμπ, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να καταστήσουν τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν «πλήρως διαθέσιμα για χρήση» και να διαπραγματευτούν έναν μηχανισμό για να το υλοποιήσουν αυτό.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι τα κεφάλαια θα διατεθούν εφόσον το Ιράν συμμετάσχει παραγωγικά στις συνομιλίες.

Τι περιμένουν να κερδίσουν ΗΠΑ και Ιράν

Η συμφωνία με το Κατάρ θα προστεθεί στα δισεκατομμύρια δολάρια που αναμένεται να κερδίσει το Ιράν από τις πωλήσεις πετρελαίου, τα οποία η Ουάσινγκτον συμφώνησε να επιτρέψει αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Τετάρτη.

Και στις δύο περιπτώσεις, οι ΗΠΑ συμφώνησαν να άρουν τις κυρώσεις και να εκδώσουν άδειες όπως απαιτείται για τη διευκόλυνση των συναλλαγών.

Οι επικριτές της συμφωνίας λένε ότι δίνει στο Ιράν μεγάλα οφέλη πριν το υποχρεώσει να κάνει παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Από την άλλη πλευρά, ο αντιπρόεδρος JD Vance και άλλοι υποστηρικτές της συμφωνίας λένε ότι θα μειώσει την πίεση στην παγκόσμια οικονομία ανοίγοντας τη στρατηγική πλωτή οδό και θα αποτρέψει περαιτέρω συγκρούσεις, περιορίζοντας παράλληλα τα οικονομικά οφέλη του Ιράν μέχρι να σημειώσει πρόοδο στις απαιτήσεις των ΗΠΑ.

Η υπό συζήτηση συμφωνία με το Κατάρ θα έδινε στις ΗΠΑ μεγαλύτερη ορατότητα στις αγορές του Ιράν και μεγαλύτερη επιρροή στην ικανότητα της Τεχεράνης να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τα παγωμένα μετρητά της. «Πήραμε τα χρήματά τους, δεν είναι δικά μας χρήματα, είναι δικά τους χρήματα και τα παγώσαμε», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους την Τετάρτη στη σύνοδο της Ομάδας των Επτά στη Γαλλία. «Υποθέτω ότι κάποια στιγμή θα πρέπει να τα επιστρέψουμε».

Το Ιράν χρειάζεται απεγνωσμένα πρόσβαση σε ξένο νόμισμα για να αγοράζει αγαθά εν μέσω μιας κλιμακούμενης οικονομικής κρίσης, ενός ανεξέλεγκτου πληθωρισμού και μιας κατάρρευσης του τοπικού νομίσματος, αναφέρει η WSJ.

Ενώ η πρόσβαση στα παγωμένα μετρητά βοηθάει, οι αναλυτές λένε ότι η αποκατάσταση της οικονομίας του Ιράν θα απαιτήσει σημαντική άρση των κυρώσεων, την οποία ο Τραμπ και άλλοι κορυφαίοι αξιωματούχοι λένε ότι θα έρθει μόνο εάν το Ιράν ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για το πυρηνικό του πρόγραμμα.