Κέρδη για την Κίνα, σηματοδοτεί η εντυπωσιακή άνοδος της ζήτησης για ηλεκτρικά οχήματα, στην παραγωγή των οποίων το Πεκίνο κυριαρχεί.
Η σχεδόν ηγετική θέση της Κίνας στην παγκόσμια αγορά της δίνει πλεονέκτημα τώρα που η ενεργειακή κρίση -που πυροδότησε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή- έχει εκτοξεύσει τη ζήτηση στην Αφρική .
Η ραγδαία αύξηση των παραγγελιών για ηλεκτρικές μοτοσικλέτες και λεωφορεία που συναρμολογούνται σε πολλές αφρικανικές χώρες με κινεζικά εξαρτήματα συνέπεσε με τη συγκέντρωση ρεκόρ κεφαλαίων από νεοφυείς επιχειρήσεις που αναπτύσσουν υποδομές για ηλεκτρικά οχήματα αξίας περίπου 300 εκατ. δολαρίων από τον περασμένο μήνα, αναφέρουν οι Financial Times.
Η Spiro, μια εταιρεία με έδρα το Ντουμπάι που δραστηριοποιείται στον τομέα των ηλεκτρικών μοτοσικλετών και της ανταλλαγής μπαταριών και διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο παρουσίας σε ολόκληρη την Αφρική, θα ανακοινώσει τη Δευτέρα χρηματοδότηση ύψους 55 εκατ. δολαρίων από την New Trails Capital, ένα κινεζικό επενδυτικό ταμείο που εστιάζει στις αναδυόμενες αγορές και στην πρωτοβουλία «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος». Η Spiro είχε ήδη συγκεντρώσει 215 εκατ. δολάρια από ταμεία με έδρα τη Δανία και το Ντουμπάι τον περασμένο μήνα.
Η Ανατολική Αφρική πρωτοστατεί στη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων στην ήπειρο, η οποία ήδη αυξανόταν πριν το Ιράν κλείσει το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου προηγουμένως διέρχονταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ωστόσο, τα οικονομικά δεδομένα σε μικροεπίπεδο στην Αφρική, όπου τα μοτοταξί και τα τρίτροχα «tuk-tuks» είναι πανταχού παρόντα, έχουν γίνει πιο επιτακτικά μετά το κλείσιμο.
Το χαμηλότερο κόστος
Το μέσο ημερήσιο κόστος βενζίνης για ένα μοτοταξί έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 20% από 4,20 δολάρια την ημέρα σε 5,10 δολάρια από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με τον Μπράιαν Ντζάο, ο οποίος διαχειρίζεται τα δάνεια για ηλεκτροκίνηση στην M-Kopa, μια πλατφόρμα fintech με έδρα το Λονδίνο που δραστηριοποιείται στην Αφρική.
«Με ένα ηλεκτρικό μοτοποδήλατο μπορείς να διανύσεις την ίδια απόσταση με 2,30 δολάρια», είπε, προσθέτοντας ότι η λίστα αναμονής για χρηματοδότηση ηλεκτρικών μοτοποδηλάτων ήταν τόσο μεγάλη που «έχουμε σταματήσει να δεχόμαστε προκαταβολές».
Τα στοιχεία είναι εξίσου εντυπωσιακά σε μακροοικονομικό επίπεδο, καθώς οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να αντισταθμίσουν τα τεράστια έξοδα για τις εισαγωγές καυσίμων και τις επιδοτήσεις και να μειώσουν την εξάρτηση από τις προμήθειες πετρελαίου από τον Κόλπο.
Ηλεκτρικά οχηματα στην Αφρική
«Τίποτα δεν έχει επιβαρυνθεί περισσότερο από τον φόρο Τραμπ σε αυτή την περιοχή του κόσμου όσο το ντίζελ», δήλωσε ο Τζέιμς Ιρούνγκου Μουάνγκι, διευθύνων σύμβουλος του επενδυτικού κεφαλαίου Africa Climate Ventures, επισημαίνοντας την αύξηση κατά 30 τοις εκατό στις τιμές στην αντλία στην Κένυα φέτος.
Ο Μουάνγκι ανέφερε ότι υπήρχε η παραδοχή ότι η υιοθέτηση των ηλεκτρικών οχημάτων στην Αφρική θα ακολουθούσε το παλιό μοντέλο των εισαγωγών μεταχειρισμένων οχημάτων από την Ευρώπη και την Ασία. Αυτό έχει αλλάξει, είπε, επειδή τα ηλεκτρικά οχήματα που κατασκευάζονται στην Κίνα και οι μοτοσικλέτες που συναρμολογούνται στην Αφρική με κινεζικά εξαρτήματα βγαίνουν πλέον από τα εργοστάσια σε ανταγωνιστικές τιμές, προσφέροντας στην ήπειρο την ευκαιρία να κάνει ένα τεχνολογικό άλμα.
«Μια πιο σχετική σύγκριση είναι αυτό που συνέβη με τα κινητά τηλέφωνα», πρόσθεσε ο Μουάνγκι.
Η Κένυα σχεδιάζει πλέον να καταργήσει τους εισαγωγικούς δασμούς στα ηλεκτρικά οχήματα.
Η Αιθιοπία, η οποία παράγει περισσότερο από το 90% της ηλεκτρικής της ενέργειας από υδροηλεκτρική ενέργεια, απαγόρευσε την εισαγωγή οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης το 2024. Σήμερα, σύμφωνα με το αιθιοπικό υπουργείο μεταφορών, κυκλοφορούν στους δρόμους της χώρας περισσότερα από 115.000 ηλεκτρικά οχήματα.
Η Ρουάντα απαγόρευσε επίσης την ταξινόμηση νέων μοτοταξί με κινητήρα εσωτερικής καύσης στην πρωτεύουσά της, το Κιγκάλι, από τον Ιανουάριο του 2025, γεγονός που οδήγησε σε αύξηση 28% στις πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων πέρυσι.
Πρωταγωνιστεί η Κίνα
Ενώ η υιοθέτηση των ηλεκτρικών μοτοσικλετών έχει ξεπεράσει αυτή των αυτοκινήτων, η διάδοση των ηλεκτρικών οχημάτων αυξάνεται επίσης. Οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Αφρική αυξήθηκαν σε περίπου 25.000 μονάδες το 2025 από 4.000 το 2023, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Η κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία BYD αντιπροσώπευε το 35% των ηλεκτρικών οχημάτων που πωλήθηκαν στην Αφρική το 2025.
Ενώ η υιοθέτηση των ηλεκτρικών μοτοσικλετών έχει ξεπεράσει αυτή των αυτοκινήτων, η διάδοση των ηλεκτρικών οχημάτων αυξάνεται επίσης. Οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Αφρική αυξήθηκαν σε περίπου 25.000 μονάδες το 2025 από 4.000 το 2023, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Η κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία BYD αντιπροσώπευε το 35% των ηλεκτρικών οχημάτων που πωλήθηκαν στην Αφρική το 2025.
Μια σημαντική υποδομή φόρτισης για ηλεκτρικά φορτηγά στην Ανατολική Αφρική βρίσκεται επίσης σε φάση ανάπτυξης από την Kabisa, μια νεοφυή επιχείρηση ηλεκτρικών οχημάτων με έδρα την Κένυα και τη Ρουάντα. Η εταιρεία κατασκευάζει την υποδομή σε τρεις εμπορικούς διαδρόμους στην Ανατολική Αφρική και σχεδιάζει να διαθέτει σταθμούς φόρτισης για 1.000 φορτηγά σε καθέναν από τέσσερις επιπλέον διαδρόμους, κάτι που απαιτεί συνολική επένδυση 2,1 δισ. δολαρίων.
Ο συνιδρυτής Νικ Χου δήλωσε ότι το κόστος των ηλεκτρικών φορτηγών κατά τη διάρκεια πενταετούς κύκλου ζωής, όταν συνυπολογίζεται η εξοικονόμηση καυσίμου, ήταν κατά 20 έως 40 τοις εκατό χαμηλότερο από αυτό των κινητήρων εσωτερικής καύσης, ανάλογα με τα παρεχόμενα κίνητρα. «Αυτό που φαινόταν ως μια αξιοπρεπής πρόταση έγινε μια επιλογή που δεν χρειαζόταν δεύτερη σκέψη», πρόσθεσε.
Ο Οσκαρ Ροζάνα, ο οποίος διευθύνει την Metrotrans — η οποία διαθέτει στόλο 400 λεωφορείων «matatu» στην Κένυα — δήλωσε ότι η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος έστρεψε την κλίμακα υπέρ των ηλεκτρικών οχημάτων, ακόμη και αν η αρχική επένδυση παρέμενε απαγορευτική για τους μικρότερους φορείς.
Τα υψηλότερα κόστη χρηματοδότησης για τα ηλεκτρικά λεωφορεία αντισταθμίζονται από τη φθηνότερη ενέργεια και συντήρηση, ανέφερε ο Rosana, προβλέποντας ότι οι μεγάλοι καταναλωτές ντίζελ στον τομέα των μεταφορών θα αρχίσουν να κάνουν τη μετάβαση μόλις ολοκληρωθεί η ανάπτυξη των δικτύων φόρτισης.
Αναφερόμενος στα 1.200 χλμ. δρόμου που συνδέουν την ακτή της Κένυας με την Ουγκάντα, δήλωσε: «Όποιος εγκαταστήσει υποδομή φόρτισης ή ανταλλαγής μπαταριών θα βγάλει πολλά χρήματα».
Ο ρόλος του Τραμπ
Οι άνθρωποι του κλάδου δεν αναμένουν ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν θα ανακόψει τη δυναμική.
«Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι ο [Ντόναλντ] Τραμπ θα συμβάλει, χωρίς να το θέλει, περισσότερο στην επιτάχυνση της μετάβασης στα ηλεκτρικά οχήματα από οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο των ΗΠΑ», δήλωσε ο Ντάστιν Κάλερ, έμπειρος επαγγελματίας του κλάδου και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ένωσης ηλεκτροκίνησης της Κένυας.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επιτάχυνση της υιοθέτησης των ηλεκτρικών οχημάτων παραμένει το απαιτούμενο κεφάλαιο και τα συρρικνούμενα περιθώρια κέρδους για τους επενδυτές, καθώς ο ανταγωνισμός εντείνεται.
Η ARC Ride, εταιρεία που ειδικεύεται στις ηλεκτρικές μπαταρίες και τις ηλεκτρικές μοτοσικλέτες και έχει την έδρα της στην Κένυα, συγκεντρώνει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, μεταξύ άλλων και από τη Διεθνή Χρηματοδοτική Εταιρεία της Παγκόσμιας Τράπεζας. Αυτό το μήνα σύναψε συνεργασία με την Yadea, τον κορυφαίο κινεζικό κατασκευαστή ηλεκτρικών μοτοσικλετών, με σκοπό την ανάπτυξη υποδομής ανταλλαγής μπαταριών που θα είναι συμβατή με τα δικά της δίκυκλα, τα οποία έχουν εξαντληθεί από την έναρξη του πολέμου.
Η ευκαιρία της Κίνας
«Το Χορμούζ έχει δημιουργήσει μια ευκαιρία για την Κίνα να κυριαρχήσει [ακόμη περισσότερο] στην αφρικανική αγορά ηλεκτρικών οχημάτων», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Τζοσέφ Χαρστ-Κρόφτ .
Αυτό έχει επίσης δώσει μια πιθανή ώθηση στη βιομηχανική παραγωγή στην ήπειρο. Η Spiro, η οποία δραστηριοποιείται σε επτά αφρικανικές χώρες όπου, όπως και η Arc-Ride, συναρμολογεί τα δικά της οχήματα, σχεδιάζει μια σημαντική επέκταση σε νέες αγορές με τα κεφάλαια που έχει συγκεντρώσει.
Η εταιρεία πούλησε 10.000 ηλεκτρικές μοτοσικλέτες στην ήπειρο τον περασμένο μήνα και έχει θέσει ως στόχο 1 εκατομμύριο πωλήσεις το 2027. Ο Ινδός βιομήχανος και ιδρυτής της Spiro, Γκάγκαν Γκούπτα , δήλωσε ότι μέχρι το επόμενο έτος η εταιρεία θα κατασκευάζει οχήματα σε διάφορα κέντρα στην Αφρική, με το 90% των υλικών να προέρχεται από την τοπική αγορά.
«Παγκόσμια εργοστάσια παραγωγής» θα μεταφερθούν στη Νιγηρία και την Κένυα για την κατασκευή μπαταριών ιόντων λιθίου, οι οποίες σήμερα κατασκευάζονται κυρίως στην Κίνα, ανέφερε. «Αυτό που θα δείτε είναι οι αφρικανικοί πόροι να μετασχηματίζονται στην Αφρική σε τεράστια κλίμακα.»
