Με ένα ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό και πολιτικό πρόγραμμα συνεδριάζουν σήμερα στις Βρυξέλλες οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης στο τελευταίο Eurogroup πριν από τη θερινή διακοπή των εργασιών των ευρωπαϊκών θεσμών. Παρότι αποτελεί την πρώτη συνεδρίαση υπό την ιρλανδική προεδρία, μόνο διαδικαστικό χαρακτήρα δεν έχει, καθώς ανοίγει ουσιαστικά τη συζήτηση για τον δημοσιονομικό προσανατολισμό της ευρωζώνης το 2027 και θέτει τις βάσεις για την κατάρτιση των προσχεδίων των εθνικών προϋπολογισμών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πώς θα καταφέρουν τα κράτη-μέλη να ισορροπήσουν ανάμεσα στην επιστροφή στη δημοσιονομική πειθαρχία που επιβάλλουν οι νέοι κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και στις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες χρηματοδότησης της άμυνας, της ενεργειακής ασφάλειας, της στήριξης της Ουκρανίας, της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της τεχνολογικής μετάβασης.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να συνδυάσει τρεις δύσκολα συμβατές προτεραιότητες: τη δημοσιονομική σταθερότητα, την ενίσχυση των στρατηγικών επενδύσεων και τη διατήρηση της κοινωνικής και πολιτικής συνοχής στα κράτη-μέλη.
Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου
Καθοριστικό ρόλο στη συζήτηση θα έχει η παρουσίαση της πρόσφατης έκθεσης του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (European Fiscal Board – EFB) από τον πρόεδρό του, Pieter Hasekamp, καθώς και η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον δημοσιονομικό προσανατολισμό της ευρωζώνης το επόμενο έτος.
Η έκθεση του ΕΔΣ στέλνει σαφές μήνυμα υπέρ της δημοσιονομικής πειθαρχίας, υποστηρίζοντας ότι τα ενεργειακά μέτρα δεν αποτελούν λόγο γενικευμένης χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων. Αντίθετα, καλεί τις κυβερνήσεις να τηρήσουν τις συμφωνημένες πορείες δαπανών, προειδοποιώντας ότι το επίπεδο της δημοσιονομικής στήριξης παραμένει υψηλό.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Συμβουλίου, το ονομαστικό έλλειμμα της ευρωζώνης αναμένεται να αυξηθεί στο 3,5% του ΑΕΠ το 2027, ενώ το δημόσιο χρέος προβλέπεται να υπερβεί το 90% του ΑΕΠ.
Παράλληλα, το ΕΔΣ ασκεί κριτική στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής στα μέτρα ενεργειακής στήριξης, εκτιμώντας ότι μια τέτοια επιλογή θα έστελνε λανθασμένο μήνυμα στις αγορές και θα μπορούσε να οδηγήσει σε επανάληψη των γενικευμένων επιδοτήσεων της περιόδου 2022-2023, οι οποίες συνεχίστηκαν ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας.
Το ενεργειακό δίλημμα
Παρότι η έκθεση εισηγείται αυστηρή δημοσιονομική στάση, στο παρασκήνιο παραμένει ανοικτή η συζήτηση για το κατά πόσο ορισμένα νέα μέτρα στήριξης της ενέργειας θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας.
Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η αναζωπύρωση των ανησυχιών για τις διεθνείς τιμές της ενέργειας έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων υπέρ νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να αποφύγουν την επιστροφή στις οριζόντιες επιδοτήσεις που επιβάρυναν σημαντικά τους δημόσιους προϋπολογισμούς τα προηγούμενα χρόνια.
Το γεγονός αυτό αναμένεται να οδηγήσει αρκετά κράτη-μέλη να ζητήσουν μεγαλύτερη ευελιξία, έστω και με αυστηρά στοχευμένο τρόπο.
Στο τραπέζι και ο διεθνής ρόλος του ευρώ
Οι υπουργοί Οικονομικών θα εξετάσουν επίσης την περαιτέρω ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ.
Παρότι το ενιαίο νόμισμα παραμένει το δεύτερο σημαντικότερο αποθεματικό νόμισμα παγκοσμίως, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει επισημάνει ότι η ενίσχυση της διεθνούς θέσης του απαιτεί βαθύτερες ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές, μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς, σταθερό κανονιστικό πλαίσιο και ισχυρότερη ικανότητα χρηματοδότησης κοινών ευρωπαϊκών επενδύσεων.
Η συζήτηση αυτή συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες επιδιώξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Παρούσα στις συνεδριάσεις αναμένεται να είναι και η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ
Στην ατζέντα του Eurogroup περιλαμβάνονται ακόμη οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην κυβερνοασφάλεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς και οι προκλήσεις που δημιουργεί η ταχεία ψηφιακή μετάβαση για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Παράλληλα, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, θα παρουσιάσει το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup για το υπόλοιπο του 2026 και το πρώτο εξάμηνο του 2027.
Η ατζέντα
Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η Τεχνητή Νοημοσύνη, το digital finance και η τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης βρίσκονται στο επίκεντρο των εργασιών του σημερινού Eurogroup στις Βρυξέλλες, αποτυπώνοντας τη διεύρυνση της ατζέντας των συνεδριάσεων σε ζητήματα που θα καθορίσουν τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Στην τακτική συνεδρίαση του Eurogroup, οι υπουργοί Οικονομικών θα συζητήσουν τη δημοσιονομική κατεύθυνση της Ευρωζώνης ενόψει της κατάρτισης των εθνικών προϋπολογισμών του 2027, τον διεθνή ρόλο του ευρώ, ενώ αναμένεται να εγκρίνουν το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup για τους επόμενους μήνες.
Στη συνεδρίαση του Eurogroup σε διευρυμένη σύνθεση, η συζήτηση θα επικεντρωθεί στον αντίκτυπο της Τεχνητής Νοημοσύνης και της κυβερνοασφάλειας στον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και στις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε η Ευρώπη να αναπτύξει ένα ισχυρό οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης και να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία. Στη συζήτηση θα συμμετάσχει ο Διευθύνων Σύμβουλος της Mistral AI, Arthur Mensch.
Παράλληλα, οι υπουργοί αναμένεται να υιοθετήσουν κοινή δήλωση για το digital finance, η οποία θα αποτυπώνει τις κοινές φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περαιτέρω ανάπτυξη των ψηφιακών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Ο Πρόεδρος του Eurogroup θα παραθέσει δείπνο στους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνης κατά τη διάρκεια του οποίου θα γίνει ανταλλαγή απόψεων για τη σχέση ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας. Στη συζήτηση θα συμμετάσχουν ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Dr. Fatih Birol, η Υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου Rachel Reeves και ο Υπουργός Οικονομικών της Νορβηγίας Jens Stoltenberg.
Αύριο, Παρασκευή, πριν από την έναρξη του ECOFIN, ο κ. Πιερρακάκης θα συμμετάσχει στην τελετή υπογραφής της πρωτοβουλίας European Tech Champions Initiative 2.0 (ETCI II), η οποία δημιουργεί μια νέα πανευρωπαϊκή επενδυτική πλατφόρμα, βασισμένη στο μοντέλο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (EIF), για τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας και καινοτομίας μέσω δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων.
Στο Συμβούλιο ECOFIN, οι υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών-μελών θα επικεντρωθούν στην προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU), με στόχο την αποτελεσματικότερη διοχέτευση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε επενδύσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται ακόμη η έγκριση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, αποφάσεις για τα αναθεωρημένα εθνικά σχέδια ανάκαμψης έξι κρατών-μελών, καθώς και η προετοιμασία της επόμενης συνόδου των Υπουργών Οικονομικών της G20.
Στο περιθώριο των συνεδριάσεων, ο Πρόεδρος του Eurogroup θα πραγματοποιήσει την πρώτη επίσημη συνάντησή του με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen. Στο επίκεντρο της συνάντησης θα βρεθούν οι κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, καθώς και οι γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
