Σε εφιάλτη για τις αρχές, την αγορά και, κυρίως, τον κλάδο της βιομηχανίας των τηλεπικοινωνιών εξελίσσεται μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της αύξησης της τιμής του χαλκού, δηλαδή η κλοπή του.
Χαρακτηριστικό της θηριώδους κλίμακας που έχει αποκτήσει το παραπάνω πρόβλημα είναι το παράδειγμα της Χιλής, που θυμίζουν οι Financial Times.
Εκεί, η αστυνομία αποκάλυψε φέτος τη μεγαλύτερη υπόθεση κλοπής χαλκού που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα, κατά την οποία, οι δράστες, σε διάστημα πέντε ετών πούλησαν κλεμμένο χαλκό αξίας σχεδόν 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, συμπεριλαμβανομένου του χαλκού από καλώδια τηλεπικοινωνιών που αφαιρέθηκαν από τα τεχνικά συνεργεία, καθώς αντικαθιστούσαν παλιές γραμμές με οπτικές ίνες.
Παγκόσμιο πρόβλημα
Η υπόθεση της Χιλής είναι μόνο ένα περιστατικό που δείχνει το πώς η αύξηση των τιμών του χαλκού σε σχεδόν ιστορικά υψηλά τροφοδοτεί μια επιδεινούμενη παγκόσμια έξαρση κλοπών και απειλεί τη λειτουργία του διαδικτύου και των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι εγκληματικές δραστηριότητες εκτείνονται από τη Βόρεια και Νότια Αμερική έως την Ευρώπη και την Ασία.
Οι κλέφτες γίνονται όλο και πιο επαγγελματίες, με τις συμμορίες του οργανωμένου εγκλήματος να ενδιαφέρονται ολοένα και περισσότερο για τα χάλκινα σύρματα και καλώδια που διασχίζουν χώρες παγκοσμίως.
Η αστυνομική επιχείρηση «Υψηλής Τάσης» της Χιλής διαπίστωσε ότι το παράνομο μέταλλο είχε αποσταλεί από τη χώρα, τον μεγαλύτερο παγκόσμιο παραγωγό χαλκού, σε αγοραστές στην Κίνα, έναν σημαντικό καταναλωτή και τη χώρα όπου το μεγαλύτερο μέρος του εξορυγμένου χαλκού στον κόσμο πηγαίνει για επεξεργασία.
«Δεν πρόκειται πλέον απλώς για δύο άτομα που κλέβουν καλώδια, υπάρχουν ολόκληρες ομάδες με ιεραρχική δομή, καθορισμένους ρόλους και τεχνικά προφίλ», δήλωσε ο Σαντιάγο Μπράβο, μέλος της εξειδικευμένης ομάδας για την αντιμετώπιση της εγκληματικής δράσης με επίκεντρο τον χαλκό στην αστυνομία της Χιλής, η οποία δημιουργήθηκε πέρυσι.
«Οι εγκληματικές ομάδες αναζητούν πάντα νέες ευκαιρίες και έχουν βρει μία στις σημερινές τιμές του χαλκού», είπε.
«Είναι ένα μεγάλο ζήτημα και είναι ένα ζήτημα παγκοσμίως», δήλωσε πρόσφατα η Ρόμπιν Βίνερ, πρόεδρος του Συνδέσμου Ανακυκλωμένων Υλικών με έδρα την Ουάσινγκτον.
Οι κλοπές κατά τους προηγούμενους τρεις μήνες που παρακολούθησε η ομάδα ήταν «σημαντικά» υψηλότερες από τα ιστορικά επίπεδα, με την κατάσταση να «χειροτερεύει επειδή η τιμή του χαλκού είναι υψηλή».
Χαλκός: Αύξηση της τιμής κατά πάνω από 40% πέρυσι
Ο χαλκός χρησιμοποιείται σε τομείς από τις κατασκευές έως την ενέργεια και την τεχνολογία, και οι αναλυτές προβλέπουν αυξανόμενη ζήτηση τις επόμενες δεκαετίες για το μέταλλο υψηλής αγωγιμότητας που θα είναι απαραίτητο για την κατασκευή των κέντρων δεδομένων που υποστηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη και των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για την τροφοδότησή τους.
Η τιμή του μετάλλου αυξήθηκε κατά πάνω από 40% πέρυσι, φτάνοντας σε μια σειρά από ιστορικά υψηλά στο πλαίσιο των διακοπών λειτουργίας και των καταστροφών σε μεγάλα ορυχεία, και παρέμεινε κοντά στα ιστορικά υψηλά φέτος.
Οι εγκληματίες που αναζητούν χαλκό συχνά στοχεύουν καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται σε σιδηροδρομικές γραμμές, καθώς και εκείνων που βρίσκονται μέσα σε σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και σε αιολικά και ηλιακά πάρκα.
Στον Καναδά, ο τηλεπικοινωνιακός όμιλος Bell δήλωσε ότι οι κλοπές χαλκού στο δίκτυό του έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 700% από το 2022 και η εταιρεία έχει ήδη υποστεί 918 περιστατικά φέτος, ή κατά μέσο όρο περίπου πέντε την ημέρα.
Όταν η τιμή του χαλκού άρχισε να ανεβαίνει δυναμικά προς το τέλος του περασμένου έτους, «είδαμε τα πράγματα να αρχίζουν πραγματικά να εντείνονται», δήλωσε ο David Joice, διευθυντής λειτουργιών δικτύου. Το κόστος για την Bell ήταν «εκατομμύρια δολάρια ετησίως» και ένα μόνο περιστατικό θα μπορούσε να επηρεάσει έως και «δεκάδες χιλιάδες πελάτες», είπε.
Ο μεγαλύτερος πάροχος ηλεκτρικής ενέργειας της Χιλής, CGE, ανέφερε ρεκόρ 1.426 περιστατικών κλοπής χαλκού το 2025, διπλάσιο αριθμό από το προηγούμενο έτος, με κλοπή 420 χιλιομέτρων καλωδίων, προκαλώντας διακοπές ρεύματος για 260.000 πελάτες.
Εν τω μεταξύ, στις βόρειες περιοχές παραγωγής χαλκού της Χιλής, κλέφτες έχουν αρχίσει να παίρνουν το μέταλλο απευθείας από τα ορυχεία ή να ληστεύουν βίαια αποθήκες και οχήματα μεταφοράς.
Εγκληματίες από τη Νότια Αμερική έως τις ΗΠΑ και την Ευρώπη στοχεύουν επίσης ηλιακά και αιολικά πάρκα, τα οποία τείνουν να βρίσκονται σε απομακρυσμένες τοποθεσίες και συχνά έχουν περιορισμένη ασφάλεια.
«Τα ηλιακά πάρκα αποτελούν πλέον μεγάλο στόχο, επειδή είναι απομονωμένα και δεν φυλάσσονται καλά. Οι κλέφτες μπορούν να κλέψουν εκατοντάδες χιλιόμετρα καλωδίων με τη μία», δήλωσε η Αντόνια Γκρέι, επικεφαλής πολιτικής και δημοσίων σχέσεων στον Βρετανικό Σύνδεσμο Ανακύκλωσης Μετάλλων.
Η υψηλότερη τιμή του χαλκού σήμαινε ότι «βλέπουμε και τυχαίες, μικρότερες κλοπές», είπε.
Υψηλή εξειδίκευση των συμμοριών
Οι εγκληματικές συμμορίες γίνονται πιο εξειδικευμένες και στρατηγικές, ανέφεραν οι ειδικοί.
Στη Βραζιλία, η κλοπή χαλκού έχει μετατοπιστεί από καιροσκόπους απατεώνες και ναρκομανείς σε εξελιγμένες επιχειρήσεις που συνδέονται με μεγάλες συμμορίες ναρκωτικών, σύμφωνα με τον Κάρλος Ολιβέιρα, κορυφαίο αξιωματούχο της αστυνομίας του Ρίο ντε Τζανέιρο.
«Αυτό έχει γίνει στόχος του οργανωμένου εγκλήματος, κυρίως της εμπορίας ναρκωτικών», είπε. Οι δράστες διαθέτουν τεχνικές γνώσεις και εξειδικευμένο εξοπλισμό, και η μαύρη αγορά έχει μεταφερθεί σε φαβέλες στις πλαγιές των λόφων που ελέγχονται από εμπόρους ναρκωτικών για να προστατευτούν από τις συμμορίες, είπε.
«Η ζημιά που προκαλείται στην κοινωνία είναι πολύ μεγαλύτερη από την οικονομική αξία του ίδιου του καλωδίου», δήλωσε ο Ολιβέιρα. «Επηρεάζει τις κρίσιμες υποδομές του κράτους». Οι κλοπές συμβαίνουν συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τους κλέφτες να κλέβουν οτιδήποτε, από μερικά μέτρα καλωδίωσης έως και περισσότερο από ένα χιλιόμετρο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διακοπές ρεύματος, τηλεφώνου και διαδικτύου σε ολόκληρες περιοχές.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 2025 σημειώθηκε αύξηση άνω του 140% στις κλοπές χαλκού από ηλιακά και αιολικά πάρκα σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, μεγάλο μέρος της οποίας οφείλεται στην εμφάνιση δύο ομάδων οργανωμένου εγκλήματος, σύμφωνα με στοιχεία της αστυνομίας.
Γεωπολιτικά ενημερωμένο το οργανωμένο έγκλημα
Πέρα από τον χαλκό, οι κλέφτες ήταν ολοένα και πιο «ευαισθητοποιημένοι» σε θέματα κρίσιμης γεωπολιτικής των ορυκτών, ανέφεραν η BSI Consulting και η ασφαλιστική εταιρεία TT Club στην ετήσια έκθεσή τους για κλοπές φορτίου φέτος.
Για παράδειγμα, είχαν αρχίσει να στοχεύουν στοιχεία σπάνιων γαιών – τα οποία είναι απαραίτητα για τομείς από την άμυνα έως την τεχνολογία, αλλά είναι σε έλλειψη – τα οποία κλέβονταν από εγκαταστάσεις στην Κίνα.
Οι αρχές και οι ειδικοί της αγοράς δήλωσαν ότι ήταν δύσκολο να εντοπιστεί πού πήγαινε ο κλεμμένος χαλκός, αλλά συχνά κόβεται σε μικρότερα κομμάτια και αποστέλλεται σε εμπόρους παλιοσίδερων, με αποτέλεσμα να καθίσταται ουσιαστικά μη ανιχνεύσιμος.
Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας δήλωσε πέρυσι ότι κλέφτες είχαν κλέψει περισσότερα από 65.000 μέτρα καλωδίων χαλκού από όλη τη χώρα, τα οποία είχαν μεταφερθεί σε χώρους επεξεργασίας στη Μαδρίτη.
Οι κλοπές έχουν επίσης γίνει ένα αυξανόμενο πρόβλημα στη Γαλλία, με την κλοπή μετάλλων από τηλεπικοινωνιακά δίκτυα καθώς και από τη σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει το Παρίσι και το Λονδίνο μέσω του Eurostar.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπήρξαν 111 περιστατικά κλοπής καλωδίων που προκάλεσαν καθυστερήσεις στις γραμμές του δικτύου σιδηροδρόμων στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά το τελευταίο οικονομικό έτος, με αποτέλεσμα 128.252 λεπτά καθυστερήσεων τρένων και κόστος 6,8 εκατομμυρίων λιρών, σύμφωνα με την εταιρεία σιδηροδρομικών υποδομών.
Υπάρχουν λύσεις;
Εκτός από την καλύτερη προστασία των βασικών υποδομών και την αντικατάσταση του χαλκού με οπτικές ίνες στις τηλεπικοινωνίες, οι ειδικοί δήλωσαν ότι μια λύση θα ήταν η καλύτερη ρύθμιση και παρακολούθηση των αγορών παλιοσίδερων.
Ένας νόμος του 2013 για την Αγγλία και την Ουαλία απαγόρευε στους εμπόρους παλαιοσιδήρου να πληρώνουν μετρητά για μέταλλο και απαιτούσε από αυτούς να διαθέτουν άδεια από την τοπική αρχή.
Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν μια αξιοσημείωτη μείωση των εγκλημάτων που σχετίζονται με μέταλλα από τότε, αν και ειδικοί, συμπεριλαμβανομένων αστυνομικών, δήλωσαν ότι ο πραγματικός αριθμός αδικημάτων είναι πιθανό να είναι πολύ υψηλότερος, εν μέρει επειδή αναφέρονται μόνο ορισμένες κλοπές.
Η Βραζιλία πέρυσι άρχισε να εφαρμόζει σημαντικά αυστηρότερες κυρώσεις για την κλοπή καλωδίων και εξοπλισμού ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. Η εταιρεία κοινής ωφέλειας Equatorial Energia άρχισε να εισάγει νανοτεχνολογία στα χάλκινα καλώδιά της πέρυσι, επιτρέποντας την αναγνώριση του υλικού μέσω χημικών δεικτών ακόμη και μετά την τήξη του.
Για τη Χιλή, η εξάρθρωση κυκλωμάτων κλοπής χαλκού θα απαιτήσει καλύτερη συνεργασία μεταξύ εγχώριων και διεθνών υπηρεσιών, δήλωσαν αξιωματούχοι.
Η αστυνομική έρευνα αποκάλυψε εικονικές εταιρείες και οδούς ξεπλύματος χρήματος, και η Χιλή συνεργάζεται με την Ιντερπόλ για τον εντοπισμό των αγοραστών του υλικού από το εξωτερικό.
«Με την παγκόσμια ζήτηση να είναι τόσο υψηλή, διαπράττεται περισσότερη κλοπή χαλκού σε οργανωμένο επίπεδο», δήλωσε ο ο Σαντιάγο Μπράβο. Αυτές οι επιχειρήσεις απαιτούσαν πολύπλοκο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και δίκτυα υλικοτεχνικής υποστήριξης, πράγματα που οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου θα μπορούσαν να στοχεύσουν, αν συνεργαστούν.
