Η αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης, με πανεπιστήμια της ΕΕ να προσελκύουν ολοένα περισσότερους διεθνείς φοιτητές.
Για δεκαετίες, χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Αυστραλία κυριαρχούσαν στην αγορά της διεθνούς εκπαίδευσης. Σήμερα, όμως, η εικόνα αρχίζει να αλλάζει. Αυστηρότεροι κανόνες για τις φοιτητικές θεωρήσεις, η πολιτική πίεση γύρω από τη μετανάστευση, το υψηλό κόστος σπουδών και η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης ωθούν αρκετούς φοιτητές προς την ηπειρωτική Ευρώπη.
Η εξέλιξη δημιουργεί μια νέα, πιο ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αγορά ανώτατης εκπαίδευσης. «Τα κορυφαία πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου διατηρούν τεράστια παγκόσμια αναγνωρισιμότητα, ερευνητική ισχύ και ακαδημαϊκό κύρος», δήλωσε στους Financial Times ο Πέδρο Ολιβέιρα, κοσμήτορας της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οικονομικών Nova στην Πορτογαλία. Ωστόσο, όπως σημείωσε, αναδύεται πλέον «μια πιο ανταγωνιστική ευρωπαϊκή αγορά».
Τα στοιχεία δείχνουν τη μετατόπιση. Σύμφωνα με την πλατφόρμα Studyportals, το ενδιαφέρον διεθνών φοιτητών για σπουδές στην Πορτογαλία αυξήθηκε κατά 20% τους τελευταίους 12 μήνες, στην Ιταλία κατά 18% και στην Ισπανία κατά 11%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η αύξηση ήταν 8%, αν και η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει μεγαλύτερο συνολικό αριθμό διεθνών φοιτητών από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Το κόστος γίνεται καθοριστικός παράγοντας
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων είναι το κόστος. Στις ΗΠΑ, τα κορυφαία ιδιωτικά πανεπιστήμια μπορούν να χρεώνουν έως και 100.000 δολάρια ετησίως για δίδακτρα και συναφή έξοδα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα δίδακτρα για φοιτητές εκτός χώρας είναι συχνά πολλαπλάσια εκείνων που καταβάλλουν οι Βρετανοί.
Αντίθετα, αρκετά πανεπιστήμια της ηπειρωτικής Ευρώπης προσφέρουν σημαντικά χαμηλότερο κόστος, ακόμη και σε φοιτητές εκτός ΕΕ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ETH Ζυρίχης, ένα από τα κορυφαία πανεπιστήμια τεχνολογίας στον κόσμο. Περίπου 45% των 27.000 φοιτητών του προέρχονται από το εξωτερικό, ενώ τα δίδακτρα για μη Ελβετούς ανέρχονται περίπου σε 4.380 ελβετικά φράγκα ετησίως.
Η Λίλι Έβα Ελίσα, η οποία αναζητούσε μεταπτυχιακές σπουδές στις περιβαλλοντικές επιστήμες, επέλεξε το ETH αντί του Cambridge, του Duke και του Columbia, καθώς το κόστος ήταν πολύ χαμηλότερο. «Ήταν μια επένδυση που είχε νόημα από οικονομικής άποψης», δήλωσε στους FT.
Ο πρύτανης του ETH, Γκίντερ Ντισέρτορι, υπογραμμίζει ότι το πανεπιστήμιο μπορεί να διατηρεί χαμηλά δίδακτρα χάρη στην ισχυρή κρατική χρηματοδότηση. Παράλληλα, όλα τα μεταπτυχιακά προγράμματά του διδάσκονται στα αγγλικά, γεγονός που αφαιρεί ένα σημαντικό εμπόδιο για τους ξένους φοιτητές.
Η ΕΕ επενδύει στα αγγλόφωνα προγράμματα
Η στροφή προς την Ευρώπη ενισχύεται και από την ταχεία αύξηση των αγγλόφωνων προγραμμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Studyportals, ο αριθμός των πανεπιστημιακών μαθημάτων που διδάσκονται στα αγγλικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πενταπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία.
Γερμανία, Ολλανδία, Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, ενώ αυξάνεται η προσφορά και σε χώρες όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Σλοβενία.
Παράλληλα, το Brexit έχει μειώσει τη ροή Ευρωπαίων φοιτητών προς τα βρετανικά πανεπιστήμια. Μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, πολλοί φοιτητές αντιμετωπίζουν υψηλότερα δίδακτρα και περιορισμένη πρόσβαση στη βρετανική αγορά εργασίας μετά την αποφοίτησή τους.
Την ίδια στιγμή, ορισμένοι Βρετανοί φοιτητές εξετάζουν πλέον πανεπιστήμια της ηπειρωτικής Ευρώπης. Ο Μαξ Μόρλεϊ, για παράδειγμα, επέλεξε το IE στη Μαδρίτη για μεταπτυχιακές σπουδές αντί για βρετανικό πανεπιστήμιο, κυρίως λόγω του πιο διεθνούς περιβάλλοντος.
Η Γκρέις Μούντι-Στιούαρτ, διευθύντρια συμβουλευτικών υπηρεσιών στον Οδηγό Καλών Σχολείων, εκτιμά ότι ορισμένοι Βρετανοί φοιτητές εξετάζουν ιδρύματα όπως το Bocconi στην Ιταλία, ιδιαίτερα λόγω του αυξανόμενου ανταγωνισμού για μια θέση στα πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ.
Ο πρόεδρος του Πανεπιστημίου IE, Σαντιάγο Ινιγκέζ ντε Ονζόνιο, συνοψίζει τη νέα πραγματικότητα: το Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να διαθέτει τεράστιο διεθνή φοιτητικό πληθυσμό, αλλά αυτό που αλλάζει είναι οι ροές και η προσφορά.
Για την Ευρώπη, αυτή η αλλαγή αποτελεί σημαντική οικονομική ευκαιρία. Οι διεθνείς φοιτητές δεν προσφέρουν μόνο δίδακτρα στα πανεπιστήμια, αλλά δημιουργούν ζήτηση για κατοικίες, εστίαση, μεταφορές και άλλες υπηρεσίες. Αν η σημερινή τάση συνεχιστεί, η ηπειρωτική Ευρώπη δεν θα αποτελεί απλώς εναλλακτική επιλογή απέναντι στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, αλλά έναν ολοένα ισχυρότερο παίκτη στην παγκόσμια αγορά της ανώτατης εκπαίδευσης.
