Ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, συμμετείχε στην κεντρική συζήτηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για την παγκόσμια οικονομία, με τίτλο “Debate on the Global Economy: Forging Resilient and Dynamic Economies for the Future” («Διαμορφώνοντας ανθεκτικές και δυναμικές οικονομίες για το μέλλον»), που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Ετήσιας Συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στη Μπανγκόκ.
Στη συζήτηση συμμετείχαν η Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Οικονομικών της Ταϊλάνδης, Εκνίτι Νιτιτανπραπάς, ο Υπουργός Οικονομίας της Αργεντινής, Λουίς Καπούτο, και ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Νιγηρίας, Ολαγέμι Καρντόσο. Το πάνελ συντόνισε η δημοσιογράφος του Bloomberg, Λίζα Αμπράμοβιτς.
Ιδιαίτερη αναφορά στην Ελλάδα έκανε η Γενική Διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, η οποία εξήρε την πρόωρη αποπληρωμή των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας, αλλά και τον νέο ρόλο της Ελλάδας, η οποία πλέον χρηματοδοτεί προγράμματα ανάπτυξης ικανοτήτων και τεχνικής βοήθειας προς άλλες χώρες. «Η Ελλάδα έμαθε πάρα πολλά και θέλει πλέον να μοιραστεί αυτή τη γνώση με άλλους», ανέφερε χαρακτηριστικά, καταλήγοντας με ένα «μπράβο» για την ελληνική πρωτοβουλία.
Ακολουθούν οι παρεμβάσεις του Κυριάκου Πιερρακάκη κατά τη διάρκεια της συζήτησης:
Η ανθεκτικότητα της Ευρώπης και η ελληνική εμπειρία
Λίζα Αμπράμοβιτς: Μιλώντας για το υψηλό ενεργειακό κόστος και για έναν πόλεμο που επηρεάζει μια ολόκληρη περιοχή, ας περάσουμε στην Ευρώπη. Ζητώ συγγνώμη, αλλά αυτό είναι ένα από τα θέματα που κυριαρχούν μέχρι στιγμής στη Σύνοδο: η ανθεκτικότητα της Ευρώπης, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Γαλλία και, γενικότερα, η κατάσταση στην περιοχή.
Κύριε Πιερρακάκη, θα λέγατε ότι η απαισιοδοξία που ακούγεται είναι αδικαιολόγητη; Πιστεύετε ότι υπάρχει κάποια πτυχή της ανθεκτικότητας της Ευρωζώνης που ενδεχομένως υποτιμάται;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα έλεγα, καταρχάς, ότι παρακολουθούμε τις εξελίξεις με προσοχή, αλλά δεν βρισκόμαστε σε κατάσταση συναγερμού.
Και δεν βρισκόμαστε σε κατάσταση συναγερμού, διότι γνωρίζουμε ότι τα θεμελιώδη μεγέθη είναι ισχυρά. Αν υπάρχει μία λέξη που χαρακτηρίζει την Ευρώπη, αυτή είναι η ανθεκτικότητα. Και θεωρώ ότι το έχουμε αποδείξει μέσα από μια σειρά κρίσεων.
Προφανώς, σήμερα λειτουργούμε σε ένα περιβάλλον ομολόγων υψηλών αποδόσεων. Αν συγκρίνουμε το 2026 με το 2016, η μέση απόδοση ενός δεκαετούς ομολόγου ήταν 1,1% το 2016. Σήμερα βρίσκεται στο 4%.
Είναι 5,4% για το Ηνωμένο Βασίλειο, 5,2% για τις Ηνωμένες Πολιτείες, 4,9% για τη Γαλλία και, αξιοσημείωτα, 4,4% για την Ελλάδα.
Όλοι γνωρίζουμε ότι οι αγορές εξετάζουν τη δημοσιονομική πορεία των χωρών. Και προφανώς, σε ένα περιβάλλον υψηλών αποδόσεων, αυτό αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Αν μου επιτρέπετε να αξιοποιήσω εδώ την εθνική μας εμπειρία, θεωρώ ότι η Ελλάδα αποδεικνύει πως η δημοσιονομική εξυγίανση, όπως μόλις ανέφερε και η Κρισταλίνα, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επίτευξη ανάπτυξης. Και εμείς το έχουμε καταφέρει.
Προέρχομαι από μια χώρα που στο παρελθόν λάμβανε στήριξη από αυτόν τον οργανισμό. Και σήμερα είμαστε μια χώρα που προσφέρει στήριξη στους πολίτες και στις επιχειρήσεις της, σε μια περίοδο κατά την οποία αντιμετωπίζουμε σημαντικές προκλήσεις ενόψει του χειμώνα, εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης στην οποία μόλις αναφερθήκατε.
Από τα προγράμματα διάσωσης στην παροχή τεχνικής βοήθειας – Η αναγνώριση από την Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα
Λίζα Αμπράμοβιτς: Κύριε Πιερρακάκη, υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που θα ήθελα να αναδείξουμε. Καταρχάς, θέλω να σας δώσω την ευκαιρία να μιλήσετε για την εμπειρία της Ελλάδας και για το τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτή για τη Γαλλία.
Πιο συγκεκριμένα, σε σχέση με όσα ανέφερε η Γενική Διευθύντρια, πώς μπορεί η Ευρώπη να αντιμετωπίσει αυτές τις ανισορροπίες; Αυτή τη στιγμή διεξάγονται συζητήσεις μεταξύ Ευρωπαίων και Κινέζων αξιωματούχων για τις εισαγωγές υβριδικών οχημάτων και για το πώς μπορεί να γίνει η διαχείριση αυτής της σχέσης, η οποία έχει γίνει πιο δύσκολη.
Ποια είναι η σωστή ισορροπία; Πώς μπορεί κανείς να ενισχύσει την καινοτομία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την αυτάρκεια, μειώνοντας το χρέος και διατηρώντας ένα κοινό κανονιστικό πλαίσιο;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Είναι βέβαιο ότι προσπαθούμε να κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Στο Eurogroup έχουμε διευρύνει το πεδίο των ζητημάτων που εξετάζουμε ως υπουργοί Οικονομικών.
Παραδοσιακά, η συζήτηση στο Eurogroup, ιδιαίτερα πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια, επικεντρωνόταν στα δημοσιονομικά ζητήματα.
Αυτά εξακολουθούν ασφαλώς να αποτελούν τη βάση. Είναι ακριβώς αυτό που είπε νωρίτερα η Κρισταλίνα. Ένα συλλογικό τραύμα μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ ισχυρό μάθημα.
Αν εξετάσουμε σήμερα τα στατιστικά στοιχεία, στην Ευρώπη υπάρχουν πέντε χώρες που καταγράφουν δημοσιονομικό πλεόνασμα σε όρους συνολικού ισοζυγίου.
Η μία από αυτές είναι η Δανία, με τις υπόλοιπες τέσσερις – Ελλάδα, Κύπρος, Ιρλανδία, η Πορτογαλία –να είχαν ενταχθεί σε προγράμματα προσαρμογής την προηγούμενη δεκαετία.
Αυτό ήταν, λοιπόν, ένα μάθημα που προέκυψε μέσα από ένα συλλογικό τραύμα.
Ιδανικά, όμως, η δημοσιονομική εξυγίανση δεν θα πρέπει να αποτελεί αποτέλεσμα μιας τραυματικής εμπειρίας. Θα πρέπει να προκύπτει από την έμπνευση.
Και επειδή αναφερθήκατε σε όσα μπορούν να μάθουν άλλοι από την Ελλάδα, δεν μου αρέσει η λογική των μαθημάτων στην πολιτική. Πιστεύω στην έμπνευση. Πρέπει, λοιπόν, να εμπνεόμαστε.
Αυτή είναι η ουσία.
Το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούμε σήμερα είναι πιο απαιτητικό. Αρκεί να κοιτάξουμε τις αγορές ομολόγων, όπως ανέφερα προηγουμένως. Έχουμε γεωπολιτικό κατακερματισμό. Έχουμε αυξημένο ενεργειακό κόστος. Έχουμε δημοσιονομικές πιέσεις στην Ευρώπη.
Το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα πριν από δέκα χρόνια ήταν 1,7%. Σήμερα είναι 3,5%.
Υπάρχουν αυξημένες ανάγκες για κοινωνικές δαπάνες. Υπάρχουν αυξημένες ανάγκες για επενδύσεις, για όλες εκείνες τις επενδύσεις που πρέπει να πραγματοποιήσουμε. Και υπάρχει και η Τεχνητή Νοημοσύνη, στην οποία αναφερθήκατε προηγουμένως.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί μόνο μια τεχνολογική δύναμη. Αποτελεί και μια μακροοικονομική δύναμη. Τα κράτη ανταγωνίζονται πλέον τις εταιρείες τεχνολογίας για την προσέλκυση κεφαλαίων. Σε αυτό το περιβάλλον, πρέπει να φέρουμε αποτελέσματα.
Προφανώς, λοιπόν, υπάρχει μια σημαντική πρόκληση.
Η έμπνευση που θεωρώ ότι μπορεί να προσφέρει η Ελλάδα σε αυτό το πλαίσιο…
Παρεμπιπτόντως, Κρισταλίνα, είδα την πρόβλεψή σας για την ανάπτυξη της Ελλάδας φέτος. Νομίζω ότι με την πάροδο των ετών έχουμε αναπτύξει μια πολύ υγιή σχέση με το ΔΝΤ.
Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα: Πράγματι. Η Ελλάδα έσπευσε επίσης να αποπληρώσει πρόωρα τις υποχρεώσεις της προς το Ταμείο. Επομένως, ξεκινά πλέον από καθαρή βάση.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτό είναι μέρος της σχέσης μας.
Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα: Και στη συνέχεια η Ελλάδα είπε: «Ξέρετε κάτι; Έχουμε μάθει πάρα πολλά. Θέλουμε να μοιραστούμε αυτή τη γνώση με άλλους».
Έτσι, η Ελλάδα χρηματοδοτεί πλέον την ανάπτυξη ικανοτήτων και την παροχή τεχνικής βοήθειας προς άλλες χώρες.
Θα έλεγα, λοιπόν, μπράβο.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Σας ευχαριστώ γι’ αυτό.
Και όσον αφορά τις προβλέψεις, συνήθως το ΔΝΤ είναι εκείνο που διατυπώνει τις πιο επιφυλακτικές εκτιμήσεις, ενώ εμείς προσπαθούμε να εκπλήσσουμε θετικά.
Σκοπεύουμε να κάνουμε το ίδιο και την επόμενη χρονιά.
Ωστόσο, το δίδαγμα εδώ, ή μάλλον η έμπνευση που μπορούμε να αντλήσουμε, είναι η εξής: βάλτε σε τάξη τα δημόσια οικονομικά σας.
Οι αγορές παρακολουθούν τη δημοσιονομική σας πορεία. Και ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον υψηλών αποδόσεων των ομολόγων, την εξετάζουν με ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.
Όμως, αυτό πρέπει να γίνει ταυτόχρονα με την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων.
Και εδώ υπάρχει μια εθνική διάσταση.
Υπάρχουν συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε κράτους-μέλους της Ευρώπης ή κάθε χώρας στον κόσμο, που πρέπει να υλοποιηθούν.
Και υπάρχουν και πανευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις που πρέπει να προχωρήσουν.
Ο κατακερματισμός στην Ευρώπη λειτουργεί ως στρατηγικός φόρος. Το ΔΝΤ έχει υπολογίσει ότι τα εμπόδια που υπάρχουν στις υπηρεσίες και στη μεταποίηση ισοδυναμούν με την επιβολή δασμών.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς σας, το ποσοστό ανέρχεται σε 110% για τις υπηρεσίες και σε 44% για τη μεταποίηση.
Επομένως, αυτά τα εμπόδια πρέπει να αρθούν.
Αυτό αποτελεί μέρος της συνολικής συζήτησης στην οποία αναφερθήκατε.
Λίζα Αμπράμοβιτς: Πόσοι σας έχουν ρωτήσει αν η Γαλλία πρόκειται να καταρρεύσει;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Ακούω διάφορα σενάρια, ιδιαίτερα ως κάποιος που προέρχεται από την Ελλάδα, όπου πριν από δεκαπέντε χρόνια βιώσαμε πολύ έντονα τις πιέσεις των αγορών ομολόγων. Κουβαλάμε αυτή την εθνική εμπειρία.
Όμως, όπως ανέφερα και στην αρχή, παρακολουθούμε την κατάσταση με προσοχή, αλλά δεν ανησυχούμε υπέρμετρα, διότι βρισκόμαστε σε ένα διαφορετικό περιβάλλον.
Ναι, όλες οι προκλήσεις εξακολουθούν να υπάρχουν.
Αλλά, ταυτόχρονα, αν δούμε την Ευρώπη από μια συνολική οπτική, οι τράπεζες είναι σήμερα πολύ καλύτερα κεφαλαιοποιημένες σε σύγκριση με το παρελθόν.
Διαθέτουμε ένα διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο από εκείνο που είχαμε το 2010.
Και, προφανώς, έχουμε ένα δημοσιονομικό πλαίσιο το οποίο τα κράτη εφαρμόζουν ή, ακόμη και όταν αποκλίνουν από αυτό, επιστρέφουν στην ισορροπία.
Σε αυτό το περιβάλλον, έχω εμπιστοσύνη ότι η δημοσιονομική πορεία που προτείνει η γαλλική κυβέρνηση θα υλοποιηθεί. Επομένως, όλοι αποτελούμε μέρος της ίδιας συζήτησης και της ίδιας εξίσωσης.
Βλέπουμε διαφοροποιήσεις στις αποδόσεις των ομολόγων. Δεν βλέπουμε κατακερματισμό στην Ευρώπη.
Παραγωγικότητα, Τραπεζική Ένωση και ευρωπαϊκοί πρωταθλητές
Λίζα Αμπράμοβιτς: Κύριε Πιερρακάκη, μιλούσα με αρκετές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που βρίσκονται εδώ και μου έλεγαν ότι επενδύουν στην Ασία, παρότι διατηρούν επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ευρώπη.
Πώς μπορεί η Ευρώπη να αρχίσει να προσελκύει ξανά κεφάλαια, σε μια περίοδο κατά την οποία πρέπει να αναπτύξει την Τεχνητή Νοημοσύνη, να επενδύσει στην παραγωγικότητα και ταυτόχρονα να το κάνει με υπεύθυνο τρόπο;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Καταρχάς, έχουμε μπροστά μας μια σειρά από σχετικά εύκολα και άμεσα αξιοποιήσιμα περιθώρια προόδου, για τα οποία συζητάμε εδώ και πάρα πολύ καιρό, όπως όλοι γνωρίζουμε στην Ευρώπη.
Θα έλεγα ότι εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αναλογία ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ελλάδα.
Είναι το μέρισμα του αυτονόητου. Όλα εκείνα τα πράγματα που δεν έχουμε κάνει εδώ και πολύ καιρό και τα οποία, εφόσον τα υλοποιήσουμε, θα μας αποφέρουν πρόσθετη ανάπτυξη.
Η Ένωση Κεφαλαιαγορών και η Τραπεζική Ένωση είναι τα πιο προφανή παραδείγματα.
Έχουμε εντάξει αυτές τις πρωτοβουλίες σε μια ευρύτερη μεταρρύθμιση, την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Στα θετικά βήματα συγκαταλέγεται η συμφωνία στην οποία καταλήξαμε την περασμένη εβδομάδα για την εποπτεία των αγορών, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής δέσμης μέτρων για την ενοποίηση και την εποπτεία των αγορών (MISP).
Η πρόοδος που σημειώθηκε τους τελευταίους δέκα μήνες ήταν μεγαλύτερη από την πρόοδο που είχε επιτευχθεί τα προηγούμενα δέκα χρόνια. Ελπίζουμε ότι θα πετύχουμε το ίδιο και στον τραπεζικό τομέα.
Αντιλαμβανόμαστε ότι χρειαζόμαστε μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ομίλους στην Ευρώπη. Χρειαζόμαστε ευρωπαίους πρωταθλητές, ώστε να μπορέσουμε να περιορίσουμε το χάσμα παραγωγικότητας.
Διότι, αν με ρωτήσετε ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα, ναι, αντιμετωπίζουμε μια πρόκληση μεγέθους. Αντιμετωπίζουμε μια πρόκληση κατακερματισμού.
Αλλά το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα -η μεγαλύτερη πρόκληση- είναι η παραγωγικότητα.
Αν συγκρίνουμε την παραγωγικότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη τα τελευταία τριάντα χρόνια, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν 1,8%.
Στην Ευρώπη ήταν 1,1%. Έχουμε, λοιπόν, μια διαφορά 0,7 ποσοστιαίων μονάδων.
Αυτό μπορεί αρχικά να φαίνεται μικρό, αλλά αν το υπολογίσουμε σε ετήσια βάση και το συσσωρεύσουμε σε βάθος τριάντα ετών, το χάσμα γίνεται πλέον πολύ εμφανές.
Όσον αφορά την παραγωγικότητα της εργασίας, στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η παραγωγικότητα των Ευρωπαίων εργαζομένων αντιστοιχούσε στο 90% της παραγωγικότητας των Αμερικανών εργαζομένων.
Σήμερα βρίσκεται στο 75%.
Λίζα Αμπράμοβιτς: Μιλάτε για ενοποίηση των τραπεζών ή για συγχωνεύσεις επιχειρήσεων;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Και για τα δύο, διότι πρέπει να προχωρήσουν ταυτόχρονα.
Χρειαζόμαστε Ευρωπαίους πρωταθλητές και όχι εθνικούς πρωταθλητές.
Στον τραπεζικό τομέα, η ενοποίηση είναι αναγκαία. Χρειαζόμαστε αποτελεσματικότερη εποπτεία. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη κλίμακα και περισσότερη διασυνοριακή ρευστότητα.
Αλλά θα υποστήριζα ότι το ίδιο ισχύει για κάθε κλάδο της οικονομίας.
Υπάρχουν τομείς στους οποίους διαθέτουμε ήδη πρωταθλητές, όπως η τεχνολογία και οι τηλεπικοινωνίες.
Για παράδειγμα, στο 5G, η Ευρώπη ήταν εκείνη που διέθετε τους τεχνολογικούς πρωταθλητές και όχι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, εξακολουθούμε να λειτουργούμε σε ένα ιδιαίτερα κατακερματισμένο περιβάλλον, για παράδειγμα στο ραδιοφάσμα.
Εξακολουθούμε να έχουμε 27 διαφορετικές επιλογές ως προς το ραδιοφάσμα.
Όλα αυτά τα ζητήματα έχουν καταγραφεί στην έκθεση Ντράγκι και στην έκθεση Λέτα. Έχουμε τη διάγνωση. Θα έλεγα ότι, για πρώτη φορά έπειτα από πολύ καιρό, έχουμε και την πολιτική βούληση.
Η αλλαγή του διεθνούς και γεωπολιτικού περιβάλλοντος επιτρέπει πλέον σε αυτή την πολιτική βούληση να εκδηλωθεί και να μετατραπεί σε αποτελέσματα.
Και θα κριθούμε από το πόσο γρήγορα θα επιτύχουμε αυτά τα αποτελέσματα σε ένα περιβάλλον πολύ πιο απαιτητικό από εκείνο στο οποίο λειτουργούσαμε στο παρελθόν.
