Χθες έσβησαν τα τρία τελευταία φουγάρα του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού (ΑΗΣ) Αγίου Δημητρίου και μαζί τους έκλεισε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους βιομηχανικούς κύκλους της μεταπολεμικής Ελλάδας. Για περισσότερα από 40 χρόνια, ο σταθμός ήταν συνδεδεμένος με την ηλεκτροδότηση της χώρας, αλλά και με την ίδια την ταυτότητα της Δυτικής Μακεδονίας. Τώρα, στον ίδιο χώρο όπου κυριάρχησε ο λιγνίτης, σχεδιάζεται να στηθεί μία από τις μεγαλύτερες ψηφιακές υποδομές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, σηματοδοτώντας τη μετάβαση της Περιφέρειας σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο.
Από τα φουγάρα στα data halls
Στην αυλή του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου η ΔΕΗ σχεδιάζει την ανάπτυξη του πρώτου της mega data center, αρχικής ισχύος 300 MW (μεγαβάτ), το οποίο θα μπορεί σε δεύτερη φάση να επεκταθεί έως και το 1 GW (γιγαβάτ). Η αρχική επένδυση, ύψους περίπου 1,2 δισ. ευρώ, συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα projects ψηφιακών υποδομών που έχουν σχεδιαστεί στην Ελλάδα και εντάσσεται στη στρατηγική του ομίλου για τη μετατροπή της Δυτικής Μακεδονίας σε ενεργειακό και τεχνολογικό κόμβο.
Το mega data center ισχύος 300 MW της ΔΕΗ στη Δ. Μακεδονία
Το ενδιαφέρον των hyperscalers περνά στην επόμενη φάση
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της εταιρείας, η κατασκευή του έργου θα ξεκινήσει μόλις οριστικοποιηθούν οι συμφωνίες με τους hyperscalers που θα χρησιμοποιήσουν τις εγκαταστάσεις. Οι επαφές με διεθνείς ομίλους βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, με δύο από τους ενδιαφερόμενους παίκτες να έχουν περάσει στη φάση των εντατικών διαπραγματεύσεων. Όπως είχε αναφέρει ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, κ. Γιώργος Στάσσης κατά την ενημέρωση προς αναλυτές και θεσμικούς επενδυτές στα τέλη Απριλίου, οι σχετικές συμφωνίες εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν εντός των επόμενων τριών έως τεσσάρων μηνών, ώστε η πρώτη φάση του έργου να ξεκινήσει μέσα στο 2026. Στόχος είναι το data center να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως τα τέλη του 2028.
Η επόμενη ημέρα της απολιγνιτοποίησης
Η επένδυση δεν αντιμετωπίζεται από τη ΔΕΗ ως μία αυτόνομη επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά ως τμήμα ενός συνολικού σχεδίου ανασυγκρότησης της περιοχής μετά τον λιγνίτη. Η εταιρεία αναπτύσσει ήδη στη Δυτική Μακεδονία ένα νέο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο που περιλαμβάνει περισσότερα από 3.000 MW εγκατεστημένης ισχύος από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, νέες μονάδες συμβατικής και εναλλακτικής παραγωγής, καθώς και 860 MW έργων αποθήκευσης ενέργειας.
Το data center θα «τρέχει» με πράσινη ενέργεια
Το στοιχείο που διαφοροποιεί το συγκεκριμένο project είναι ότι η ηλεκτρική ενέργεια που θα απαιτεί το data center προβλέπεται να καλύπτεται από το νέο χαρτοφυλάκιο «πράσινης» παραγωγής. Με αυτόν τον τρόπο, η λειτουργία του δεν θα επιβαρύνει επιπλέον το εγχώριο σύστημα ηλεκτρισμού, ενώ παράλληλα θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των hyperscalers για πρόσβαση σε καθαρή και σταθερή ενέργεια. Η αυξανόμενη διεθνής ζήτηση για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και cloud υπηρεσιών έχει καταστήσει τη διαθεσιμότητα πράσινης ηλεκτρικής ισχύος έναν από τους βασικούς παράγοντες επιλογής τοποθεσίας για μεγάλα data centers.
Γιατί η Δυτική Μακεδονία έχει το «πακέτο»
Οι πρώην λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας συγκεντρώνουν ήδη αρκετά από τα χαρακτηριστικά που απαιτούν τέτοιου είδους επενδύσεις. Η ΔΕΗ διαθέτει εκτεταμένες ιδιόκτητες εκτάσεις με ώριμη βιομηχανική χρήση και ισχυρές ενεργειακές υποδομές, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τον χρόνο αδειοδότησης και ανάπτυξης. Παράλληλα, η περιοχή συγκεντρώνει ισχυρές διασυνδέσεις υψηλής τάσης, επαρκείς υδάτινους πόρους για τις ανάγκες ψύξης, αλλά και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό με εμπειρία στη διαχείριση μεγάλων ενεργειακών έργων.
Οι οπτικές ίνες γίνονται κρίσιμη υποδομή
Καθοριστικό ρόλο στο σχέδιο αναμένεται να διαδραματίσει και η ΔΕΗ FiberGrid, η οποία θα παρέχει τη συνδεσιμότητα υπερυψηλών ταχυτήτων με εγχώρια και διεθνή δίκτυα δεδομένων. Η ύπαρξη ισχυρών τηλεπικοινωνιακών υποδομών θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση, καθώς οι ανάγκες μεταφοράς δεδομένων είναι εξίσου σημαντικές με τις ενεργειακές απαιτήσεις.
Το «πράσινο φως» της Γενικής Συνέλευσης
Η στρατηγική επιλογή της ΔΕΗ για ανάπτυξη data centers αποτυπώθηκε και σε θεσμικό επίπεδο κατά την πρόσφατη Έκτακτη Γενική Συνέλευση της Πέμπτης για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 4 δισ. ευρώ, όπου εγκρίθηκε τροποποίηση του καταστατικού της εταιρείας ώστε να μπορεί να δραστηριοποιείται και στον τομέα των data centers.
Η «Πτολεμαΐδα 5» ως τελευταίος κρίκος
Πλέον, με το κλείσιμο του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, μοναδική λιγνιτική μονάδα που παραμένει σε λειτουργία είναι η «Πτολεμαΐδα 5». Σύμφωνα με το στρατηγικό σχέδιο της ΔΕΗ, η μονάδα θα μετατραπεί έως το τέλος του 2027 σε φυσικού αερίου ανοικτού κύκλου ισχύος 350 MW και, εφόσον προχωρήσει η επένδυση του data center, θα αναβαθμιστεί αργότερα σε μονάδα συνδυασμένου κύκλου συνολικής ισχύος περίπου 500 MW.
Η τελευταία πράξη του λιγνίτη
Ο κ. Γιώργος Στάσσης, απαντώντας σε ερωτήσεις αναλυτών κατά την τηλεδιάσκεψη για τα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου την περασμένη Τρίτη, διευκρίνισε ότι το αίτημα του ΑΔΜΗΕ σχετικά με την «Πτολεμαΐδα 5» δεν αφορά την παράταση της λειτουργίας της, αλλά τη διατήρησή της σε ετοιμότητα για ένα διάστημα, δηλαδή να μην προχωρήσει στην αποξήλωσή της έως τις 31 Μαρτίου 2027. Παράλληλα, επανέλαβε ότι, βάσει του υφιστάμενου σχεδιασμού, όλες οι λιγνιτικές μονάδες της χώρας αναμένεται να ολοκληρώσουν τη λειτουργία τους έως τα τέλη του έτους, οπότε θα κλείσει οριστικά το κεφάλαιο της λιγνιτικής ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα που παρείχε ρεύμα στη χώρα από τη δεκαετία του ΄50 έως και σήμερα.
