Στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης στη Βρετανία βρίσκεται η σχέση της χώρας με την Ευρωπαική Ενωση καθώς οι διεκδικητές της θέσης του Κιρ Στάρμερ τοποθετούνται και σχολιάζουν το θέμα που απασχολεί άλλωστε την κυβέρνηση των Εργατικών.
Ο Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση του υπουργού Υγείας της Βρετανίας την περασμένη εβδομάδα και έχει δηλώσει ότι θα είναι υποψήφιος σε οποιαδήποτε αναμέτρηση για να αντικαταστήσει τον Κιρ Στάρμερ ως ηγέτης και πρωθυπουργός των Εργατικών, χαρακτήρισε το Brexit ως «καταστροφικό λάθος» και είπε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να επανενταχθεί στην ΕΕ.
Ο Άντι Μπέρναμ, ο δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ των Εργατικών, ο οποίος θα διεκδικήσει τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές με την υπόσχεση να αμφισβητήσει τον Στάρμερ, δήλωσε επίσης ότι βλέπει «μακροπρόθεσμα επιχειρήματα» για την επανένταξη – αν και δεν θα το υποστήριζε άμεσα.
Η σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ
Λίγο μετά την εκλογή του το 2024, ο Στάρμερ υποσχέθηκε μια «επαναφορά» των δεσμών του Ηνωμένου Βασιλείου με την υπόλοιπη Ευρώπη, ελπίζοντας να θέσει ένα όριο στα χρόνια τεταμένων σχέσεων με το μπλοκ των 27 μελών και να εξασφαλίσει μια σειρά από νέες οικονομικές και άλλες συμφωνίες με τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Βρετανίας, σημειώνει ο Guardian.
Ένα χρόνο αργότερα, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι μια ευρεία συμφωνία που υπογράφηκε σε μια θετική σύνοδο κορυφής Ηνωμένου Βασιλείου-ΕΕ στο Λονδίνο «μας δίνει άνευ προηγουμένου πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ, την καλύτερη από οποιαδήποτε χώρα» και θα προσφέρει «φθηνότερα τρόφιμα και ενέργεια» για τον βρετανικό λαό.
Μετά την συντριπτική ήττα των Εργατικών στις τοπικές εκλογές αυτόν τον μήνα, ο Στάρμερ υποσχέθηκε για άλλη μια φορά ότι η κυβέρνησή του θα «οριστεί από την ανοικοδόμηση της σχέσης μας με την Ευρώπη, τοποθετώντας τη Βρετανία στην καρδιά της Ευρώπης». Αλλά η συγκεκριμένη πρόοδος μέχρι στιγμής ήταν στην καλύτερη περίπτωση περιορισμένη.
Το Ηνωμένο Βασίλειο επανεντάχθηκε στο επιστημονικό πρόγραμμα Horizon της ΕΕ – αν και αυτό είχε συμφωνηθεί υπό την προηγούμενη κυβέρνηση – και θα επανενταχθεί στο πρόγραμμα Erasmus+ για εκπαιδευτικές και επιμορφωτικές ανταλλαγές από το 2027, τουλάχιστον για ένα χρόνο.
Αλλά σε άλλους τομείς, οι συνομιλίες είναι δύσκολες. Οι διαπραγματεύσεις για ένα «πρόγραμμα κινητικότητας νέων» που θα επιτρέπει σε νέους Βρετανούς να ζουν και να εργάζονται σε χώρες της ΕΕ και σε νέους πολίτες της ΕΕ να ζουν και να εργάζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο για ένα χρονικό διάστημα έχουν βαλτώσει λόγω του ζητήματος των διδάκτρων για τους φοιτητές της ΕΕ.
Η ένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει καθυστερήσει λόγω της άρνησης του Λονδίνου να συνεισφέρει στα «ταμεία συνοχής» της ΕΕ ως αντάλλαγμα, ενώ μια συμφωνία που θα επέτρεπε στη Βρετανία να ενταχθεί στο ταμείο αμυντικών προμηθειών SAFE επίσης απέτυχε λόγω της οικονομικής συνεισφοράς που απαίτησαν οι Βρυξέλλες.
Το Λονδίνο έχει δηλώσει ότι μέχρι την επόμενη σύνοδο κορυφής Ηνωμένου Βασιλείου-ΕΕ αυτό το καλοκαίρι, ελπίζει να έχει κλείσει συμφωνίες για τα τρόφιμα και τα γεωργικά προϊόντα, την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και το πρόγραμμα κινητικότητας των νέων (ή, όπως το αποκαλεί το Ηνωμένο Βασίλειο, «εμπειρία των νέων»). Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν αλλάζει ουσιαστικά την κατάσταση.
Οι δυσκολίες
Τα κύρια εμπόδια για οποιαδήποτε σημαντική βελτίωση στις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου-ΕΕ βρίσκονται στις «κόκκινες γραμμές» που έθεσε η κυβέρνηση των Εργατικών του Στάρμερ πριν εκλεγεί: καμία επιστροφή στην τελωνειακή ένωση, καμία επιστροφή στην ενιαία αγορά και καμία επιστροφή στην ελεύθερη κυκλοφορία.
Ενώ ορισμένα κράτη μέλη παραπονούνται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να είναι πιο δημιουργική και ευέλικτη στις διαπραγματεύσεις για εξατομικευμένες συμφωνίες με τη Βρετανία, η κυρίαρχη άποψη της Ένωσης είναι ότι όσο πιο κοντά θέλει να έρθει το Ηνωμένο Βασίλειο στην ΕΕ, τόσο περισσότερο πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες και τους κανονισμούς της ΕΕ.
Οποιαδήποτε κίνηση της κυβέρνησης προς αυτή την κατεύθυνση – όπως η προγραμματισμένη νέα νομοθεσία που επιτρέπει στο Ηνωμένο Βασίλειο να ευθυγραμμιστεί δυναμικά με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς της ΕΕ χωρίς κανονική κοινοβουλευτική ψηφοφορία – έχει κατακριθεί σφοδρά από το Reform UK και τους Συντηρητικούς ως «αναίρεση του Brexit από την πίσω πόρτα».
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι το είδος των τομεακών «μίνι-συμφωνιών» που έχει επιδιώξει μέχρι στιγμής το Ηνωμένο Βασίλειο από την ΕΕ δεν θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στην οικονομία της χώρας και σίγουρα είναι απίθανο να αναπληρώσει τη μείωση της οικονομικής παραγωγής κατά 6%-8% που προκάλεσε το Brexit, μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2025.
Στην ομιλία του μετά τις τοπικές εκλογές, ο Στάρμερ δήλωσε: «Οι σταδιακές αλλαγές δεν αρκούν… Χρειαζόμαστε μια πιο δυναμική αντίδραση από ό,τι προβλέπαμε για το 2024, επειδή δεν ζούμε σε συνηθισμένες εποχές». Όμως, όσον αφορά τις σχέσεις Ηνωμένου Βασιλείου-ΕΕ, καμία «πιο δυναμική αντίδραση» δεν είναι εφικτή, εκτός αν χαλαρώσουν αυτές οι κόκκινες γραμμές.
Οποιαδήποτε πιο εκτεταμένη συμφωνία που θα μπορούσε να έχει σημαντική οικονομική επίδραση – για παράδειγμα, σχετικά με την ένταξη στην ενιαία αγορά – θα συνεπαγόταν την παροχή της ελευθερίας στους πολίτες της ΕΕ να εργάζονται και να ζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάτι που η κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής αρνηθεί να εξετάσει.
