Παρότι η προσφορά στο πετρέλαιο πέρασε… μεγάλες φουρτούνες λόγω του πολέμου ΗΠΑ – Ιράν, η τιμή του κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων δεν πλησίασαν καν το ρεκόρ που είχε σημειώσει το 2008.
Μάλιστα, οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ δεν ξεπέρασαν τα υψηλά του 2022, ενώ μετά την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των αντιμαχόμενων, οι τιμές του πετρελαίου βρίσκονται πλέον σε ελεύθερη πτώση, διαψεύδοντας έτσι τις προβλέψεις των ειδικών για τιμές πάνω από 200 δολάρια.
Ίσως αυτό οφείλεται στο ότι η αγορά πετρελαίου είναι πολύπλοκη αλλά και πιο ευέλικτη από ό,τι ανέμεναν ακόμη και οι πιο έμπειροι ειδικοί.
«Οι αγορές τείνουν να λύνουν προβλήματα πιο αποτελεσματικά από ό,τι αναμενόταν», δήλωσε στο CNN ο Peter Taylor, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στον όμιλο Macquarie.
Πώς τα αποθέματα σε πετρέλαιο συγκράτησαν τις τιμές
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν διέκοψε τη ροή περίπου 13 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα, ήτοι περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς. Συνολικά, η παγκόσμια οικονομία πρόκεται να χάσει 1,6 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου, σύμφωνα με την JPMorgan.
Όλο αυτό το πετρέλαιο, που στα τέλη Φεβρουαρίου είχε βρεθεί καθηλωμένο πίσω από ένα μπαράζ πυραύλων και με τις θαλάσσιες οδούς γεμάτες νάρκες, οδήγησε αρκετούς αναλυτές πετρελαίου να προβλέψουν ότι οι τιμές του θα εκτοξευθούν στα 150 δολάρια ή ακόμα και στα 200 δολάρια μέχρι το καλοκαίρι.
Αλλά το Brent δεν σταθεροποιήθηκε ποτέ πάνω από τα 115 δολάρια και το αμερικανικό πετρέλαιο δεν έφτασε καν στα 113 δολάρια το βαρέλι.
Η προσφορά ήταν ένας σημαντικός παράγοντας που συνέβαλε στη συγκράτηση των τιμών. Ο κόσμος εισήλθε στον πόλεμο με 407 εκατομμύρια βαρέλια αξιοποιήσιμου πετρελαίου σε αποθέματα, σύμφωνα με την JPMorgan.
Αυτό παρείχε ένα σημαντικό «μαξιλάρι» για τις τιμές. Το ίδιο συνέβη και με την απελευθέρωση-ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η οποία ακόμη συνεχίζεται.
Έπειτα, η απόφαση του Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό και το ιρανικό πετρέλαιο πρόσθεσε επίσης εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια στην αγορά.
«Η αγορά προσαρμόστηκε ξανά και ξανά, με τρόπους που εμπόδισαν τις τιμές να κινηθούν πολύ υψηλότερα», δήλωσε στο CNN η Natasha Kaneva, επικεφαλής της στρατηγικής παγκοσμίων εμπορευμάτων της JPMorgan – μία από τους λίγους αναλυτές που προέβλεψαν σωστά ότι οι τιμές θα κυμανθούν κατά μέσο όρο μόνο γύρω στα 100 δολάρια κατά τη διάρκεια της άνοιξης.
Την ίδια ώρα, η Kaneva εξεπλάγη από το πόσο μεγάλη προσφορά προέκυψε από τα υποτιθέμενα κλειστά Στενά του Ορμούζ τον τελευταίο μήνα: Δεκάδες πλοία απενεργοποίησαν τους αναμεταδότες τους και έφυγαν κρυφά από τον Περσικό Κόλπο, παίρνοντας μαζί τους περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.
Συνολικά, αυτές οι αυξήσεις στην προσφορά έκαναν το σοκ πολύ πιο διαχειρίσιμο για την αγορά.
Γιατί έπεσε η ζήτηση – Ο «παράγοντας» Κίνα
Από την άλλη πλευρά, η όρεξη των καταναλωτών για πετρέλαιο μειώθηκε σημαντικά περισσότερο τους τελευταίους μήνες από ό,τι θα μπορούσε να προβλέψει κανείς.
Ειδικότερα, τουλάχιστον 800 εκατομμύρια βαρέλια θα έχουν «εξανεμιστεί» μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου, εκτιμά η JPMorgan.
Κατακόρυφη μείωση ζήτησης σημειώθηκε στην Κίνα. Με τα τεράστια αποθέματά της και τη μαζική στροφή σε μονάδες παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα κατά τη διάρκεια του πολέμου, η ζήτηση στην Κίνα μειώθηκε κατά 2,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με την Kpler.
Η χώρα έχει επίσης καταβάλει μαζικές προσπάθειες για τη μετάβαση σε ηλεκτρικά οχήματα, γεγονός που μείωσε την κατανάλωση πετρελαίου στην Κίνα κατά 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, εκτιμά ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.
Παρόλο που οι πετρελαϊκές εταιρείες χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουν ένα σημαντικό μέρος των αποθεμάτων τους κατά τη διάρκεια του σοκ της προσφοράς, η καταστροφή της ζήτησης εμπόδισε τα αποθέματα αργού πετρελαίου να εξαντληθούν.
Το ερώτημα αν η ισορροπία στην αγορά πετρελαίου επιτεύχθηκε με τη μείωση των υπαρχόντων αποθεμάτων ή μέσω πτώσης της ζήτησης μπορεί να μην ακούγεται σήμερα και τόσο σημαντικό. Αλλά για τις τιμές, η διάκριση κάνει τεράστια διαφορά, σημείωσε η Kaneva.
Όταν τα αποθέματα μειώνονται, οι τιμές συνήθως αυξάνονται καθώς τα διυλιστήρια ανταγωνίζονται για την περιορισμένη προσφορά. Αλλά όταν η ζήτηση μειώνεται, οι τιμές τείνουν να πέφτουν μαζί της.
«Κλειδί» η αύξηση παραγωγής
Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας για τη συγκράτηση των τιμών ήταν η εκπληκτική αύξηση της παραγωγής κατά τη διάρκεια του πολέμου, ιδίως από τη Βραζιλία και τη Βενεζουέλα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αύξησαν την παραγωγή τους ιδιαίτερα, αν και τελικά έγιναν προμηθευτής «ύστατης» ανάγκης, ώστε να καλύψουν το κενό που άφησε η Μέση Ανατολή. Αυτό βοήθησε στην επίλυση της αναδυόμενης κρίσης καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη και της έλλειψης ντίζελ στην Αυστραλία, αναφέρει το CNN.
Ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο οι τιμές έχουν υποχωρήσει τόσο πολύ τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες είναι η προσδοκία ότι η αύξηση της παραγωγής δεν πρόκειται να αντιστραφεί μόλις ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ – απελευθερώνοντας περίπου 93 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, σύμφωνα με την Kpler.
«Η οικονομική ανάκαμψη της Σαουδικής Αραβίας από τον πόλεμο στο Ιράν θα ενισχυθεί από την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου», δήλωσε ο Jason Tuvey, οικονομολόγος αναδυόμενων αγορών στην Capital Economics. Προβλέπει επίσης ότι η έξοδος των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ σημαίνει ότι θα αυξήσουν απότομα τη δική τους παραγωγή πετρελαίου τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.
Από την πλευρά του, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αναμένει ότι η αύξηση της παραγωγής θα δημιουργήσει ένα παγκόσμιο πλεόνασμα πετρελαίου περίπου 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως τον επόμενο χρόνο.
Θα αργήσει η επιστροφή στην κανονικότητα
Τα επίπεδα αποθεμάτων στο Cushing της Οκλαχόμα, το σταυροδρόμι των αγωγών των Ηνωμένων Πολιτειών, μειώθηκαν λίγο κάτω από τα 19 εκατομμύρια βαρέλια την περασμένη εβδομάδα, το χαμηλότερο από τον Αύγουστο του 2014.
Αυτό είναι κάτω από τα επίπεδα επιχειρησιακού στρες, όπου καθίσταται δύσκολο να δημιουργηθεί αρκετή πίεση για την παράδοση πετρελαίου μέσω των αγωγών στα διυλιστήρια που το χρειάζονται.
Με τις τιμές να έχουν επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα, η αγορά σίγουρα αναμένει ότι τα επίπεδα των αποθεμάτων των ΗΠΑ δεν θα αποτελέσουν σοβαρό πρόβλημα.
Ωστόσο, μια συμφωνία με το Ιράν που επιτρέπει στα βαρέλια να γεμίσουν τα αποθέματα και η αναπλήρωση των αποθεμάτων είναι δύο ξεχωριστά πράγματα.
«Η επιστροφή των βαρελιών είναι μια διαφορετική πρόκληση από την επίτευξη συμφωνίας», σημείωσε ο Alan Gelder, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης πετρελαίου στην Wood Mackenzie.
Ο Gelder προβλέπει ότι το 90% της προπολεμικής παραγωγής θα μπορούσε να επιστρέψει εντός έξι μηνών, αλλά η επιστροφή στην κανονικότητα θα μπορούσε να διαρκέσει «σημαντικά περισσότερο χρόνο».
Εν τω μεταξύ, η Κίνα και άλλες χώρες που άντλησαν μεγάλες ποσότητες από τα αποθέματά τους πιθανότατα θα θελήσουν να τα αναπληρώσουν, σημείωσε η Oxley Energy. Αυτό θα μπορούσε να αποκαταστήσει μεγάλο μέρος της ζήτησης αργότερα φέτος και το 2027.
