Όπως γράφει στο βιβλίο του «Το Πάθος του Ποδοσφαίρου» ο Πατρίκ Μινιόν, διευθυντής του Γαλλικού Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης και του Αθλητισμού (INSEP), το ποδόσφαιρο είναι μία κανονική μεν, κορυφαία δε οικονομική δραστηριότητα, με ποικίλες προεκτάσεις. Είναι ταυτοχρόνως και μία δραστηριότητα που υπακούει στους κανόνες του οικονομικού υπολογισμού και άρα συμμετέχει και αυτό στην χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία. Κατά τα λοιπά, και στο ποδόσφαιρο ισχύουν όλες οι αρχές της επιστημονικής διοίκησης των επιχειρήσεων.
«…..Οι Σύλλογοι διαθέτουν σήμερα νομικές υπηρεσίες, τμήματα μάρκετινγκ και πωλήσεων, χρηματοοικονομικούς συμβούλους και επαγγελματίες μάνατζερς. Η αλλαγή αυτή άρχισε να πραγματοποιείται από την δεκαετία του 1980, όταν οι μεγάλες πολυεθνικές αθλητικών ειδών (Nike, Adidas), οι βιομηχανικοί κολοσσοί (Matra) και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας μπήκαν αποφασιστικά στην αγορά του αθλητισμού. Η είσοδος αυτή προσέλκυσε και μεγάλους χορηγούς (Coca Cola, Mastercard, κ.α.), οι οποίοι αντιλήφθηκαν ότι μία νέα επικοινωνιακή πηγή τούς προσέφερε τεράστιες δυνατότητες. Έπρεπε λοιπόν το ποδόσφαιρο να μετατραπεί σε αποδοτικό θέαμα, μέσω επενδύσεων σε παίκτες, εκδηλώσεις και ενέργειες ικανές να φέρουν πολύ κόσμο στα γήπεδα και μπροστά στους τηλεοπτικούς δέκτες. Ήταν επίσης απαραίτητο να γίνουν αποδοτικοί και οι σύλλογοι, με κύριο μέλημά τους να φέρουν την σφραγίδα του νικητή. Όσο πιο νικηφόρος θα ήταν ένας ποδοσφαιρικός σύλλογος, τόσο: περισσότερα τηλεοπτικά δικαιώματα θα διεκδικούσε….».
Αυτά μάς έλεγε ο Πατρίκ Μινιόν, προσθέτοντας ότι η οικονομική σημασία του ποδοσφαίρου κάνει αδυσώπητες τις μάχες που δίνονται για τα δικαιώματα των αναμεταδόσεων. «….Ο πόλεμος για την ιδιοκτησία των εικόνων του ποδοσφαίρου θα γίνεται όλο και σκληρότερος και θα έχει πολλαπλό περιεχόμενο….», τόνιζε ο Γάλλος ειδικός και συγγραφέας.
Σήμερα οι παραπάνω παρατηρήσεις, αποτυπώνουν την πραγματικότητα, που αποτελεί πρόκληση για κάθε επιχείρηση. Για τον πολύ απλό λόγο: το ποδόσφαιρο από μόνο του είναι η πιο παγκοσμιοποιημένη οικονομική αλλά και πολιτιστική δραστηριότητα με συνολικό τζίρο που σύντομα θα φτάσει τα 20 τρισεκατομμύρια δολάριά το χρόνο.
Υπό αυτές τις συνθήκες είναι πλέον ξεκάθαρο ότι το ποδόσφαιρο, στις μέρες μας, αλλά και με συνεχιζόμενη επέκταση, λειτουργεί ως μια διεθνής επιχείρηση πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία καθοδηγείται από τα παγκόσμια δικαιώματα των μέσων ενημέρωσης, τις μαζικές εταιρικές χορηγίες και τις διεθνείς μεταγραφές παικτών. Οι κορυφαίοι σύλλογοι λειτουργούν ως πολυεθνικές μάρκες, επεκτείνοντας την παρουσία τους μέσω παγκόσμιων περιοδειών και τοπικού ψηφιακού περιεχομένου για να δημιουργήσουν έσοδα από μια παγκόσμια βάση οπαδών.
Συνεπώς, όπως παρατηρούν ειδικοί μελετητές του ποδοσφαιρικού φαινομένου, η επιχειρηματική δραστηριότητα του ποδοσφαίρου διαρθρώνεται γύρω από διάφορες αλληλένδετες παγκόσμιες δραστηριότητες.
1. Δικαιώματα Ραδιοτηλεόρασης και Μέσων Ενημέρωσης
· Παγκόσμια Εμβέλεια: Τα δικαιώματα μέσων ενημέρωσης παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή εσόδων για διεθνή τουρνουά και πρωταθλήματα κορυφαίας κατηγορίας. Οι συμφωνίες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης διασχίζουν ηπείρους, φέρνοντας αγώνες σε δισεκατομμύρια θεατές.
· Ψηφιακή ροή: Η μετάβαση από την παραδοσιακή τηλεόραση στην ψηφιακή ροή κατ’ απαίτηση έχει διευρύνει την παγκόσμια εμβέλεια του κοινού.
2. Εμπορικές Χορηγίες και Εμπορευματοποίηση
• Παγκόσμιες Μάρκες: Οι πολυεθνικές εταιρείες (π.χ. Adidas, Nike, Emirates) επενδύουν σημαντικά στο ποδόσφαιρο για να αξιοποιήσουν την τεράστια τηλεθέασή του για την τοποθέτηση της επωνυμίας του.
• Τοπικό Μάρκετινγκ: Οι κορυφαίοι σύλλογοι προσαρμόζουν τις καμπάνιες μάρκετινγκ, τις χορηγίες και τα εμπορεύματα σε συγκεκριμένες περιφερειακές αγορές (π.χ. Ασία).
3. Η Παγκόσμια Αγορά Μεταγραφών
• Διεθνής Κινητικότητα Εργατικού Δυναμικού: Η μεταφορά παικτών λειτουργεί ως μια εξαιρετικά επικερδής παγκόσμια αγορά ταλέντων, που περιλαμβάνει διασυνοριακές συναλλαγές αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
• Προσκοπισμός και Αναλυτικά Στοιχεία: Οι σύλλογοι χρησιμοποιούν παγκόσμια δίκτυα προσκοπισμού και μεγάλα δεδομένα για να εντοπίσουν, να αποκτήσουν και να αναπτύξουν ταλέντα σε διαφορετικές ηπείρους.
Σύμφωνα με έρευνά μας σε Ελλάδα, Γαλλία, Βέλγιο, Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Ισπανία η συνολική αγορά μεταγραφής στις χώρες αυτές ξεπερνά σε τζίρο τα 6 δις ευρώ και αποτελεί χρυσοτόκο όρνιθα για τους μάνατζερ ποδοσφαιριστών και εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην σχετική «πιάτσα». Με την τελευταία να αποτελεί και άβατον.
4. Διεθνή Τουρνουά και Διοργανώσεις
· Μεγάλες Εκδηλώσεις: Τουρνουά όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA αποτελούν τεράστιες διεθνείς επιχειρηματικές δραστηριότητες. Το διευρυμένο τουρνουά 48 ομάδων που φιλοξενείται στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό προβλέπεται να δημιουργήσει οικονομικό αντίκτυπο άνω των 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
• Τουρισμός και Υποδομές: Τα κράτη υποδοχής αξιοποιούν αυτές τις εκδηλώσεις για να προωθήσουν τον τουρισμό, να αναβαθμίσουν τις υποδομές (στάδια, μεταφορές και δίκτυα φιλοξενίας) και να ενισχύσουν το διεθνές τους προφίλ.
Περιττόν να τονίσουμε βέβαια ότι το ποδόσφαιρο εμμέσως πλην σαφώς αποτελεί και γεωπολιτικό εργαλείο. Και υπό αυτή την έννοια δεν είναι τυχαίες οι πληροφορίες μας που λένε ότι η κινεζική κυβέρνηση αποφάσισε σε τελευταία συνεδρίαση της να δαπανήσει την προσεχή δεκαετία περί τα 20 δις δολλάρια για την προαγωγή και διάδοση του ποδοσφαίρου στην αχανή αυτή χώρα. Διόλου τυχαίο επίσης και το ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να διεκδικήσουν επίσης μόνες τους το Παγκόσμιο Κύπελλο 2038.
Μουντιάλ που σίγουρα ο υπογράφων θα παρακολουθήσει από πολύ μακρυά. Σε κάθε περίπτωση, η αμερικανική πρόθεση δείχνει χωρίς καμιά αμφιβολία ότι το φαινόμενο του «παγκόσμιου Κυπέλλου» είναι πλέον ισχυρή και ποικίλλων προεκτάσεων πραγματικότητα.
