Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να καταγράφει δημοσιονομικά άλματα σε σχέση με τα δύσκολα χρόνια της κρίσης, με τα στοιχεία να δείχνουν οτι οικονομία πλησιάζει σταθερά την Ευρώπη. Το μεγάλο πρόβλημα της ωστόσο παραμένει η παραγωγική δομή, με πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή των υπηρεσιών και σαφώς μικρότερη παρουσία της βιομηχανίας. Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat αναδεικνύουν το πρόβλημα.
Η βιομηχανία και μεταποίηση παραμένουν το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με την Eurostat
Η πρώτη ένδειξη προέρχεται από τον δείκτη τιμών παραγωγού στις υπηρεσίες (SPPI). Στο πρώτο τρίμηνο του 2026, ο δείκτης στην Ελλάδα διαμορφώνεται στις 116,9 μονάδες, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στις 116,3 μονάδες και η ευρωζώνη στις 115,2 μονάδες. Η απόκλιση μπορεί να είναι μικρή, αλλά δεν εμφανίζεται μόνο στο τελευταίο τρίμηνο. Παραμένει σταθερή σε ολόκληρη σχεδόν τη διετία 2024-2026, δείχνοντας ότι οι υπηρεσίες εξακολουθούν να παράγουν μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα από ό,τι στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το εύρημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυαστεί με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 36,9% στο πρώτο τετράμηνο του 2026 και διαμορφώθηκαν στα 2,79 δισ. ευρώ, ενώ οι αφίξεις επισκεπτών αυξήθηκαν κατά 27,1%. Η επίδραση του τουρισμού δεν περιορίζεται πλέον στα ξενοδοχεία και στην εστίαση. Διαχέεται στις μεταφορές, στο εμπόριο, στις επαγγελματικές υπηρεσίες, στην αγορά ακινήτων και σε ένα μεγάλο μέρος της ιδιωτικής κατανάλωσης. Οι υπηρεσίες εξελίσσονται στον βασικό πολλαπλασιαστή της ελληνικής οικονομίας και οι δείκτες της Eurostat αποτυπώνουν αυτή τη μεταβολή με μεγαλύτερη ακρίβεια από τους παραδοσιακούς δείκτες ανάπτυξης.
Η ενεργειακή κρίση δεν παράγει πλέον τις ίδιες αποκλίσεις
Οι δείκτες τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία αποτυπώνουν μια δεύτερη σημαντική εξέλιξη. Η Ελλάδα ακολουθεί πλέον σχεδόν παράλληλη πορεία με την ευρωζώνη. Οι μεγάλες αποκλίσεις που δημιουργήθηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022 έχουν περιοριστεί αισθητά και οι καμπύλες των δύο οικονομιών κινούνται πλέον με παρόμοια ένταση. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν οτι ο δείκτης στην Ε.Ε στο τρίμηνο ανήλθε στο 113,2, στην ευρωζώνη στο 112,5, ενώ στην Ελλάδα ο δείκτης έκλεισε στο 111,4.
Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί η πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή δεν μεταφέρθηκε με την ίδια ένταση στο κόστος παραγωγής. Το Brent επέστρεψε κοντά στα επίπεδα πριν από την κρίση, οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού λειτούργησαν χωρίς σοβαρές διακοπές και οι τιμές εισαγωγών δεν εμφάνισαν τις εκρηκτικές μεταβολές που είχαν καταγραφεί πριν από τρία χρόνια. Η ελληνική οικονομία εμφανίζεται περισσότερο ανθεκτική απέναντι σε εξωτερικά ενεργειακά σοκ, εξέλιξη που αποτυπώνεται τόσο στους δείκτες της Eurostat όσο και στην πορεία του πληθωρισμού.
H απόσταση παραμένει μεγάλη
Οι σημαντικότερες διαφοροποιήσεις εμφανίζονται στους δείκτες τιμών παραγωγού της εγχώριας αγοράς. Οι ελληνικές χρονοσειρές παρουσιάζουν αισθητά μεγαλύτερες διακυμάνσεις από τις αντίστοιχες της ευρωζώνης. Η εικόνα επαναλαμβάνεται σχεδόν σε ολόκληρη την περίοδο που αποτυπώνουν τα στοιχεία της Eurostat και αποδίδεται στη μικρότερη συμμετοχή της μεταποίησης στο ελληνικό παραγωγικό μοντέλο.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία εμφανίζει μεγαλύτερη σταθερότητα, ευρύτερη εξαγωγική βάση και μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης των διακυμάνσεων του ενεργειακού κόστους. Στην Ελλάδα οι ίδιες μεταβολές μεταφέρονται με μεγαλύτερη ένταση στις τιμές παραγωγού, στοιχείο που αναδεικνύει τις διαρθρωτικές διαφορές των δύο οικονομιών.
Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να επαναφέρει τη βιομηχανική πολιτική στο επίκεντρο της στρατηγικής της. Οι επενδύσεις στην άμυνα, στις καθαρές τεχνολογίες, στις μπαταρίες, στους ημιαγωγούς και στις κρίσιμες πρώτες ύλες μεταβάλλουν σταδιακά το παραγωγικό μοντέλο της Ευρώπης. Η Ελλάδα επιθυμεί να συμμετέχει σε αυτή τη διαδικασία με σημαντικά επενδυτικά έργα, η συνολική συμβολή της μεταποίησης στο ΑΕΠ ωστόσο εξακολουθεί να υπολείπεται αισθητά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Η κατανάλωση διατηρεί τον ρυθμό, οι επενδύσεις θα κρίνουν τη συνέχεια
Τα στοιχεία της Eurostat για τον δείκτη κύκλου εργασιών επιβεβαιώνουν μια ακόμη ιδιαιτερότητα της ελληνικής οικονομίας. Η εγχώρια ζήτηση παραμένει ισχυρότερη από ό,τι σε αρκετές οικονομίες της ευρωζώνης και συνεχίζει να στηρίζει την ανάπτυξη, παρά το υψηλότερο κόστος δανεισμού και την επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η εικόνα αυτή συμπίπτει με την καλύτερη πορεία των φορολογικών εσόδων, την ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας και τη συνεχιζόμενη αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών.Ο δείκτης στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι στο 124,4, στην ευρωζώνη στο 122,6, ενώ στην Ελλάδα έκλεισε στο 128,1.
Η ανθεκτικότητα αυτή εξηγεί γιατί η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με υψηλότερους ρυθμούς από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη 2,3% για την Ελλάδα το 2026, όταν η ευρωζώνη αναμένεται να κινηθεί κοντά στο 1%. Το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής αναθεώρησε πρόσφατα την πρόβλεψή του στο 1,9%, από 2% που εκτιμούσε τον Μάρτιο, διατηρώντας εύρος εκτίμησης μεταξύ 1,7% και 2,1%.
Ο μεγαλύτερος προβληματισμός είναι τα απόνερα της κρίσης στην πραγματική οικονομία. Πριν από λίγες εβδομάδες το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν στην πορεία του Brent, στις τιμές του φυσικού αερίου και στις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ. Σήμερα η προσοχή στρέφεται στις τουριστικές εισπράξεις του Ιουλίου και του Αυγούστου, στην πορεία των φορολογικών εσόδων, στις επενδύσεις και στους δείκτες οικονομικής δραστηριότητας που θα καθορίσουν τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο πριν από τη ΔΕΘ.
Το Ταμείο Ανάκαμψης αλλάζει την εξίσωση
Οι δείκτες της Eurostat αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή συμπίπτουν με την τελευταία φάση υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης. Τους επόμενους μήνες θα ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο επενδυτικό πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε ποτέ από ευρωπαϊκούς πόρους και η οικονομία θα κληθεί να διατηρήσει τους ίδιους ρυθμούς ανάπτυξης με διαφορετικές πηγές χρηματοδότησης.
Το ερώτημα αυτό αποτυπώνεται ήδη στους παραγωγικούς δείκτες. Η Ελλάδα εμφανίζει υψηλή δυναμική στις υπηρεσίες, μεγαλύτερη εξάρτηση από την ιδιωτική κατανάλωση και μικρότερη συμμετοχή της μεταποίησης σε σχέση με την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι διαφορές αυτές δεν αποτελούν απαραίτητα αδυναμία, δείχνουν όμως ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο θα δοκιμαστεί όταν περιοριστεί η συμβολή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής θα εξαρτηθεί από την επιτάχυνση των ιδιωτικών επενδύσεων, τη βελτίωση της παραγωγικότητας, την ταχύτερη απονομή της Δικαιοσύνης και την ενίσχυση του ανταγωνισμού στις αγορές.
Η πραγματική σύγκλιση
Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν οτι η απόσταση από την Ευρώπη έχει περιοριστεί αισθητά στα δημοσιονομικά μεγέθη, στην ανάπτυξη, στην αγορά εργασίας και στην ανθεκτικότητα απέναντι στις εξωτερικές κρίσεις. Οι ίδιες δείκτες ωστόσο δείχνουν ότι το παραγωγικό μοντέλο απέζει ακόμα πολύ από την υπόλοιπη ευρώπη. Οι υπηρεσίες διατηρούν μεγαλύτερο βάρος στην ελληνική οικονομία από ό,τι στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η μεταποίηση παραμένει χαμηλή, οι διακυμάνσεις στις τιμές παραγωγού είναι εντονότερες και η ιδιωτική κατανάλωση εξακολουθεί να επηρεάζει περισσότερο τον συνολικό ρυθμό ανάπτυξης.
