Σε αναβάθμιση του λειτουργικού περιβάλλοντος (Operating Environment – OE) της Ελλάδας σε «bbb» με σταθερές προοπτικές, από «bbb-» με θετικές προοπτικές, προχώρησε ο οίκος Fitch Ratings, αποτυπώνοντας τις βελτιωμένες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις τράπεζες, την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας και τις ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης, η αναθεώρηση του λειτουργικού περιβάλλοντος συνέβαλε στις πρόσφατες αναβαθμίσεις των αξιολογήσεων της Εθνικής Τράπεζας και της Eurobank σε BBB με σταθερές προοπτικές, καθώς και στη διατήρηση των θετικών προοπτικών για την Τράπεζα Πειραιώς (BBB- / Positive). Ωστόσο, η Fitch επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένες διαρθρωτικές αδυναμίες του τραπεζικού συστήματος, με κυριότερες το μεγάλο απόθεμα προβληματικών στοιχείων ενεργητικού που παραμένουν εκτός των τραπεζικών ισολογισμών, καθώς και ορισμένες εστίες κινδύνου στη λιανική τραπεζική.
Ανθεκτική η οικονομία
Η Fitch υπογραμμίζει ότι η ελληνική οικονομία επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα την περίοδο 2023-2025, καταγράφοντας ρυθμούς ανάπτυξης λίγο υψηλότερους από 2%, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο, επίδοση που ξεπέρασε τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το 2026 προβλέπει ελαφρώς χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να στηρίζεται από το τελευταίο έτος των επενδύσεων του προγράμματος NextGenerationEU, ενώ μεσοπρόθεσμα το κατά κεφαλήν εισόδημα θα συγκλίνει περαιτέρω προς τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης περίπου 2%. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να στηριχθεί στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών, στη συνεχιζόμενη αύξηση της απασχόλησης και στην ενίσχυση των επενδύσεων.
Θετικοί καταλύτες
Ο οίκος αξιολόγησης σημειώνει ότι οι ελληνικές τράπεζες επωφελούνται από την υγιή αύξηση των χορηγήσεων και τη διεύρυνση των δραστηριοτήτων που δημιουργούν έσοδα από προμήθειες, κυρίως στους τομείς της ασφάλισης και της διαχείρισης κεφαλαίων.
Η Fitch προβλέπει ότι η πιστωτική επέκταση του τραπεζικού κλάδου θα κινηθεί σε υψηλά μονοψήφια ποσοστά την περίοδο 2026-2027, μετά από αύξηση περίπου 10% το 2025, με βασικό μοχλό τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων. Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι επιχειρηματικοί δανειολήπτες εμφανίζουν γενικά ικανοποιητική πιστοληπτική εικόνα, υποστηριζόμενη από σχετικά περιορισμένη μόχλευση, ενώ οι τραπεζικές εκθέσεις παραμένουν συγκεντρωμένες σε βασικούς κλάδους της οικονομίας, όπως η ενέργεια, η ναυτιλία, η μεταποίηση, οι υπηρεσίες και ο τουρισμός.
Όσον αφορά τη λιανική τραπεζική, η Fitch διαπιστώνει σταδιακή ανάκαμψη της πιστωτικής δραστηριότητας από τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών. Ειδικότερα, το χαρτοφυλάκιο στεγαστικών δανείων καταγράφει αύξηση για πρώτη φορά από το 2008.
Οι κανόνες χορήγησης στεγαστικών δανείων κρίνονται συνολικά επαρκείς, καθώς στηρίζονται στα δεσμευτικά μέτρα που έχει θεσπίσει η Τράπεζα της Ελλάδος για τους δανειολήπτες. Αν και τα κριτήρια είναι ελαφρώς πιο χαλαρά για όσους συμμετέχουν σε κρατικά προγράμματα στήριξης, η Fitch θεωρεί ότι οι σχετικοί κίνδυνοι παραμένουν υπό έλεγχο.
Έσοδα από προμήθειες
Παράλληλα, οι δραστηριότητες που αποφέρουν έσοδα από προμήθειες ενισχύονται σημαντικά. Οι τράπεζες έχουν ισχυροποιήσει τη θέση τους στη διαχείριση κεφαλαίων και στις ασφαλιστικές εργασίες μέσω εξαγορών και στρατηγικών συνεργασιών. Η αύξηση των υπό διαχείριση κεφαλαίων τροφοδοτείται από τη μεταφορά καταθέσεων σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος, ενώ οι τράπεζες προσφέρουν πλέον και πιο σύνθετα επενδυτικά προϊόντα.
Η Fitch εκτιμά ότι οι μεγάλες ελληνικές τράπεζες βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση για να αξιοποιήσουν αυτές τις τάσεις, χάρη στην ισχυρή παρουσία τους στην εγχώρια αγορά, και προβλέπει ότι ο δείκτης λειτουργικών κερδών προς σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού θα διατηρηθεί τουλάχιστον στο 3,5% την περίοδο 2026-2027.
Αδυναμίες
Παρά τη θετική εικόνα, ο οίκος επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικές αδυναμίες, κυρίως σε ό,τι αφορά την οικονομική δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων από μερίδα των νοικοκυριών. Τα εισοδήματα παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που αντανακλά την ατελή ακόμη οικονομική ανάκαμψη και το σχετικά υψηλό, αν και μειούμενο, ποσοστό ανεργίας.
Η Fitch αναφέρει επίσης ότι οι αδυναμίες του θεσμικού πλαισίου έχουν συμβάλει στην αργή επίλυση των τιτλοποιημένων προβληματικών δανείων που διαχειρίζονται οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, τα οποία εξακολουθούν να αντιστοιχούν περίπου στο 30% του ΑΕΠ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα σημαντικός αριθμός δανειοληπτών να παραμένει εκτός του τραπεζικού συστήματος, χωρίς όμως να έχει ανακοπεί η ανάκαμψη της ζήτησης για νέα δάνεια. Σύμφωνα με τον οίκο, η ταχύτερη επανένταξη εξυπηρετούμενων δανείων και η πιθανή επαναγορά μέρους αυτών από τις τράπεζες θα μπορούσαν να στηρίξουν τη μεσοπρόθεσμη πιστωτική επέκταση.
Περιορισμένος ο αντίκτυπος της απόφασης για τα δάνεια του ν. Κατσέλη
Ο οίκος εστιάζει ακόμη στις πιθανές συνέπειες της πρόσφατης δικαστικής απόφασης σχετικά με τον υπολογισμό των τόκων στα δάνεια που υπάγονται στον νόμο Κατσέλη, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να δημιουργηθούν νομικές αβεβαιότητες και ζητήματα πληρωματικής συμπεριφοράς.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η αναδιάρθρωση παλαιών στεγαστικών δανείων με κλιμακούμενο επιτόκιο ή δανείων σε ελβετικό φράγκο εξακολουθεί να αποτελεί πιθανή πηγή κινδύνου. Αν και οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε προσωρινή αύξηση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, η Fitch εκτιμά ότι ο συνολικός αντίκτυπος θα είναι περιορισμένος, καθώς οι τράπεζες έχουν ήδη σχηματίσει επαρκείς προβλέψεις.
Συνολικά, η Fitch Ratings εκτιμά ότι τα σημαντικά ενισχυμένα πιστωτικά προφίλ των ελληνικών τραπεζών θα τους επιτρέψουν να διαχειριστούν αποτελεσματικά τις υφιστάμενες προκλήσεις και να αξιοποιήσουν τις επιχειρηματικές ευκαιρίες που δημιουργεί το βελτιωμένο λειτουργικό περιβάλλον, στηρίζοντας τη διατήρηση υψηλότερης και περισσότερο διαρθρωτικής κερδοφορίας τα επόμενα χρόνια.
