Προτάσεις που ενδέχεται να επιτρέψουν την επιβολή τελών πλοήγησης στα Στενά του Ορμούζ εξετάζει η Ευρώπη, υπό την προϋπόθεση ότι τα τέλη αυτά δεν θα είναι υποχρεωτικά και θα έχουν την υποστήριξη του οργανισμού του ΟΗΕ που ρυθμίζει τις θαλάσσιες μεταφορές.
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Βρετανίας, David Lammy, δήλωσε ότι η επιβολή υποχρεωτικών τελών θα ήταν καταστροφική. Ωστόσο, ορισμένοι από τους συναδέλφους του στο υπουργικό συμβούλιο δήλωσαν ότι αναγνωρίζουν ότι τα συστήματα πληρωμών για συγκεκριμένες υπηρεσίες ναυσιπλοΐας επιτρέπονται σε πολλές φυσικές πλωτές οδούς, συμπεριλαμβανομένου των Στενών της Μαλάκκα και του Στενού της Μάγχης, αναφέρει ο Guardian.
Την ίδια ώρα, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ζήτησαν από το Ιράν να προβεί σε δημόσια δήλωση ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και ότι τα πλοία που χρησιμοποιούν το θαλάσσιο πέρασμα δεν θα δέχονται πλέον επιθέσεις, ενώ απέδωσαν τη δυσκολία επίτευξης και τήρησης μιας συμφωνίας στις διαμάχες εξουσίας εντός της Τεχεράνης.
Από την πλευρά του, το Ομάν έχει ήδη εκπονήσει, σε συνεργασία με Βρετανούς δικηγόρους, μια πρόταση για τα Στενά, η οποία προσαρμόζει τις αρχές που ισχύουν για τα Στενά της Μαλάκκα. Παράλληλα, η Μασκάτ προσφέρθηκε πλέον να στείλει τους νομικούς της εμπειρογνώμονες στην Τεχεράνη για να εξηγήσουν λεπτομερώς το σχέδιο.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ανέφεραν την Παρασκευή ότι ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi θα ταξιδέψει στο Ομάν σήμερα για συνομιλίες σχετικά με τα Στενά.
Η επίσκεψη «θα επικεντρωθεί στα Στενά του Ορμούζ και στην ασφάλεια της ναυτιλίας» και αποτελεί «συνέχεια των διαβουλεύσεων που ξεκινήσαμε με το Ομάν τους τελευταίους μήνες», σύμφωνα με δήλωση του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Esmaeil Baghaei, όπως μετέδωσε το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
Κατά υποχρεωτικών τελών το Ομάν
Το Ομάν ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος των πλωτών υδάτων των Στενών και αντιτίθεται στην επιβολή υποχρεωτικού τέλους διέλευσης.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Majed al-Ansari, δήλωσε: «Το να παραχωρηθεί στους Ιρανούς κυριαρχία επί των Στενών κατά τρόπο που αντιβαίνει στο διεθνές ναυτικό δίκαιο θα ισοδυναμεί ουσιαστικά με το να δεχτούμε να γίνουμε όμηροι οποιουδήποτε ριζοσπαστικού στοιχείου που επιθυμεί να καταλάβει τα Στενά ανά πάσα στιγμή».
Ωστόσο, η κλίμακα του εναλλακτικού σχεδίου του Ομάν ενδέχεται να μην ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες των Ιρανών, ιδίως του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Προς τα πού κινείται το Ιράν
«Υπάρχουν τμήματα του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν παράνομη επίθεση εναντίον τους τον Φεβρουάριο, οπότε γιατί να ασχοληθούν με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας; Άλλοι επιθυμούν να συνεργαστούν. Υπάρχει διχασμός στην Τεχεράνη» αναφέρει διπλωματική πηγή που επικαλείται ο Guardian.
Το Ιράν δέχεται επίσης πιέσεις από κράτη της περιοχής να διευκρινίσει τις προτάσεις του και να διευκρινίσει αν τα τέλη θα είναι στην ουσία υποχρεωτικά.
Η ιρανική πρεσβεία στο Λονδίνο δήλωσε ότι ενδιαφέρεται για τις προτάσεις που εκπόνησε ανεξάρτητα η δεξαμενή σκέψης «Energy Policy Research Group».
Στο έγγραφο υποστηρίχθηκε ότι ένα διαφανές τέλος υπηρεσιών, ενσωματωμένο σε ένα περιφερειακό πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς, θα παρείχε κίνητρα σε όλες τις πλευρές να συνεργαστούν, προσθέτοντας ότι το σχέδιο δεν θα αποτελούσε απλώς διόδια που θα επιβάλλονται στα πλοία απλώς και μόνο επειδή διέρχονται από τα Στενά.
Στενά του Ορμούζ: Καλά κρατούν οι διαβουλεύσεις
Μιλώντας σε συνεδρίαση του Συμβουλίου του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού την Πέμπτη στο Λονδίνο, ο εκπρόσωπος του Ομάν, Khamis bin Mohammed Al Shamakhi, δήλωσε: «Το δικαίωμα διέλευσης μέσω στενών που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα κατοχυρώνεται από το διεθνές δίκαιο και δεν επιτρέπει την επιβολή τελών διέλευσης στα πλοία που διέρχονται από το στενό του Ορμούζ».
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι το Ομάν θεωρεί σημαντικό να διερευνήσει εθελοντικές ρυθμίσεις «σχετικά με τις υπηρεσίες υποστήριξης της ναυσιπλοΐας, οι οποίες θα μπορούσαν να ενισχύσουν περαιτέρω την ασφάλεια και την προστασία στη θάλασσα, να προστατεύσουν το θαλάσσιο περιβάλλον, να μειώσουν τον κίνδυνο ρύπανσης και να ενισχύσουν την ετοιμότητα για θαλάσσιες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων των συγκρούσεων και των πυρκαγιών επί πλοίων και δεξαμενόπλοιων».
Στον απόηχο της κατάρρευσης της εκεχειρίας
Στη συνάντηση του Λονδίνου, μια συμμαχία ορισμένων κρατών του Κόλπου και της Ευρώπης άσκησε πιέσεις για την υιοθέτηση ψηφίσματος που θα καταδίκαζε το Ιράν για την προσπάθειά του να αποκτήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ μέσω επιθέσεων εναντίον πλοίων. Η πρόταση δεν έτυχε της υποστήριξης της Ρωσίας ή της Κίνας.
Η Ρωσία δήλωσε ότι η συγκρουσιακή πρόταση αγνοούσε εντελώς τις βαθιές αιτίες της κρίσης, ενώ η Κίνα χαρακτήρισε το κείμενο ως μονομερές, το οποίο υπερβαίνει την εντολή του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας.
Η πρόταση υποβλήθηκε μετά την επίθεση των ΗΠΑ εναντίον περισσότερων από 150 στόχων, κυρίως στο νότιο Ιράν, αυτή την εβδομάδα, σε μια προσπάθεια να καταστραφεί η ικανότητα των Ιρανών να παρενοχλούν τη ναυτιλία με drones, πυραύλους και μικρά σκάφη. Το Ιράν αντέδρασε επιτιθέμενο σε αμερικανικές βάσεις στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Γιατί αναζωπυρώθηκε η σύγκρουση
Ένας διπλωμάτης ανέφερε ότι υπήρχαν δύο λόγοι για την αναζωπύρωση των συγκρούσεων.
Ο ένας αφορούσε την αμφισβητούμενη κυριαρχία επί του στενού κατά τη διάρκεια της επαναλειτουργίας του και ο άλλος ήταν η μακροπρόθεσμη διαχείριση της θαλάσσιας οδού, συμπεριλαμβανομένου του ζητήματος αν η Μαλάκα αποτελούσε ένα μοντέλο αποδεκτό από το Ιράν.
Οι ενστάσεις των ΗΠΑ και η ερμηνεία της Τεχεράνης
Η ρήτρα 5 του μνημονίου κατανόησης (MoU), του οδικού χάρτη για τις διαπραγματεύσεις εκεχειρίας που υπέγραψαν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη τον περασμένο μήνα, δεσμεύει το Ιράν να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων μέσω του στενού χωρίς χρέωση, μόνο για 60 ημέρες.
Μόλις απομακρύνονταν τα τεχνικά και στρατιωτικά εμπόδια, η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων θα αποκαθίστατο εντός 30 ημερών.
Οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι το Μνημόνιο Συνεργασίας δεν σήμαινε ότι τα πλοία θα μπορούσαν να διέρχονται από το στενό μόνο με την άδεια του Ιράν και μόνο σε διαδρομές που θα καθορίζονταν από την Τεχεράνη.
Ξεχωριστά, το μνημόνιο δεσμεύει το Ιράν να διεξάγει συνομιλίες με το Ομάν σχετικά με ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο για το στενό
Οι διπλωμάτες εξετάζουν τώρα αν η Τεχεράνη επιμένει ώστε όλα τα πλοία να χρησιμοποιούν τη βόρεια διαδρομή κοντά στο Ιράν για να αποσυμφορηθεί η συσσώρευση πλοίων ή αν απλώς απαιτεί από όλα τα πλοία να ζητούν άδεια από τη χώρα και την Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (Persian Gulf Strait Authority) για να χρησιμοποιήσουν τη νότια διαδρομή.
