Κάτι που μέχρι πρόσφατα πολλοί θεωρούσαν αδιανόητο πέτυχε ο Ιταλός τραπεζίτης Αντρέα Ορσέλ: να αποκτήσει σχεδόν τον έλεγχο της γερμανικής Commerzbank, παρά τη σθεναρή αντίθεση του Βερολίνου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η UniCredit εξασφάλισε μέσω δημόσιας πρότασης συμμετοχή που πλησιάζει το 50% της Commerzbank, γεγονός που της δίνει τη δυνατότητα να αποκτήσει ουσιαστικό έλεγχο στη διοίκηση και στη στρατηγική της γερμανικής τράπεζας.
Εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες εγκρίσεις, η UniCredit θα μπορεί από την επόμενη γενική συνέλευση των μετόχων να επηρεάζει καθοριστικά τη σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου και της διοικητικής ομάδας της Commerzbank, ανοίγοντας τον δρόμο για βαθύτερες αλλαγές στη λειτουργία της τράπεζας. Η ίδια η Commerzbank αναγνώρισε το αποτέλεσμα της διαδικασίας, δηλώνοντας ότι παραμένει ανοιχτή σε έναν εποικοδομητικό διάλογο για μια συναινετική λύση.
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για το μέλλον της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς. Εδώ και χρόνια, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επιδιώκουν τη δημιουργία ισχυρότερων διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων, ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ικανά να ανταγωνιστούν τους αμερικανικούς κολοσσούς. Ωστόσο, οι εθνικές κυβερνήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις τράπεζες ως στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία, γεγονός που έχει περιορίσει τις μεγάλες συγχωνεύσεις μεταξύ χωρών.
Ο Ορσέλ είχε στο πλευρό του όχι μόνο τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές, αλλά και μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια και hedge funds, τα οποία στήριξαν το σχέδιό του για αναδιάρθρωση του γερμανικού τραπεζικού κλάδου. Ο επικεφαλής της UniCredit θεωρείται μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής τραπεζικής, έχοντας συμμετάσχει σε μεγάλες συμφωνίες κατά τη διάρκεια της καριέρας του στην επενδυτική τραπεζική, ενώ από το 2021 βρίσκεται στο τιμόνι της UniCredit.
Εμπιστοσύνη στην διοίκηση της Unicredit
Σύμφωνα με αναλυτές, η αξιοπιστία που έχει αποκτήσει απέναντι στους επενδυτές αποτέλεσε βασικό παράγοντα για την επιτυχία της προσπάθειας. Πολλοί μέτοχοι εκτιμούν ότι η διοικητική ομάδα της UniCredit θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τις επιδόσεις της Commerzbank. Με βάση τη σημερινή χρηματιστηριακή αξία της UniCredit, η προτεινόμενη ανταλλαγή μετοχών αποτιμά τη γερμανική τράπεζα περίπου στα 43 δισ. ευρώ.
Η υπόθεση αναδεικνύει παράλληλα ένα διαχρονικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς. Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως ενιαία αγορά, οι τράπεζες εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται κυρίως εντός των εθνικών τους συνόρων.
Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, οι περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες περιόρισαν τη διεθνή τους παρουσία, αφήνοντας σημαντικό χώρο στις αμερικανικές τράπεζες, οι οποίες κυριάρχησαν στις υπηρεσίες επενδυτικής τραπεζικής και στις αγορές κεφαλαίου της Ευρώπης.
Ο πρώην αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ιγκνάτσιο Αντζελόνι, μιλώντας στη Journal θεώρησε ότι η δημιουργία μεγαλύτερων πανευρωπαϊκών τραπεζών αποτελεί πλέον στρατηγική ανάγκη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών εμφανίζονται λιγότερο προβλέψιμες. Όπως υποστηρίζει, μόνο ισχυροί ευρωπαϊκοί τραπεζικοί όμιλοι, με διεθνή προσανατολισμό και χωρίς στενή εξάρτηση από εθνικά συμφέροντα, μπορούν να στηρίξουν αποτελεσματικά την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η προσπάθεια εξαγοράς της Commerzbank ξεκίνησε ήδη από τις αρχές του 2023. Η UniCredit, η οποία διαθέτει ήδη στη Γερμανία τη θυγατρική HVB, εκτιμούσε ότι η συγχώνευση των δύο τραπεζών θα δημιουργούσε έναν ισχυρότερο όμιλο με μεγαλύτερες δυνατότητες επενδύσεων στην τεχνολογία και ενίσχυσης της χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η πρώτη προσπάθεια, ωστόσο, δεν ευδοκίμησε. Όταν η UniCredit απέκτησε αρχικά ποσοστό 4,5% της Commerzbank, η γερμανική κυβέρνηση –η οποία εξακολουθεί να διατηρεί συμμετοχή στην τράπεζα από τη διάσωσή της κατά την προηγούμενη χρηματοπιστωτική κρίση– διαμήνυσε ότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή για μια τέτοια συμφωνία, με αποτέλεσμα η UniCredit να αποχωρήσει προσωρινά.
Οι αστραπιαίε κινήσεις Ορσέλ
Το καλοκαίρι του 2024 η κατάσταση άλλαξε, όταν το Βερολίνο άφησε να εννοηθεί ότι θα μείωνε το ποσοστό συμμετοχής του. Η UniCredit κινήθηκε γρήγορα, αυξάνοντας εκ νέου τη θέση της και ξεκινώντας επαφές με τη διοίκηση της Commerzbank.
Ωστόσο, λίγο αργότερα ο τότε διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής τράπεζας αποχώρησε και η πολιτική αντίδραση στο Βερολίνο έγινε ακόμη πιο έντονη. Πολλοί Γερμανοί πολιτικοί χαρακτήρισαν την προσέγγιση της UniCredit επιθετική, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχίες για την έκθεση της ιταλικής τράπεζας στα ιταλικά κρατικά ομόλογα.
Παρά τις αντιδράσεις, ο Ορσέλ συνέχισε να αυξάνει τη συμμετοχή του. Μέχρι τον Μάρτιο του 2025 η UniCredit είχε αποκτήσει σχεδόν το 30% της Commerzbank, γεγονός που, σύμφωνα με τη γερμανική νομοθεσία, την υποχρέωσε να καταθέσει δημόσια πρόταση προς όλους τους μετόχους.
Αν και η αρχική προσφορά θεωρήθηκε χαμηλή, τελικά προσέλκυσε μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το αναμενόμενο, χάρη και στη χρήση σύνθετων χρηματοοικονομικών εργαλείων και παραγώγων που υλοποιήθηκαν με τη συμμετοχή μεγάλων διεθνών τραπεζών και hedge funds.
Η ολοκλήρωση της συναλλαγής εξακολουθεί να εξαρτάται από τις εποπτικές εγκρίσεις, οι οποίες αναμένονται μέσα στους επόμενους μήνες. Ακόμη και τότε, η ενσωμάτωση της Commerzbank δεν θα είναι άμεση. Ο ίδιος ο Ορσέλ έχει δηλώσει ότι η UniCredit θα μπορούσε να αναλάβει πλήρως τον έλεγχο από το δεύτερο τρίμηνο του 2027, ενώ η Commerzbank θα συνεχίσει να λειτουργεί ως ανεξάρτητη τράπεζα για περίπου ενάμιση χρόνο, πριν ενσωματωθεί πλήρως με τη HVB. Αν το σχέδιο ολοκληρωθεί, θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα βήματα προς τη δημιουργία πραγματικά πανευρωπαϊκών τραπεζικών ομίλων.
