ΕΕ: Διοχετεύει ακόμη 1,4 δισ. ευρώ από τα δεσμευμένα ρωσικά assets στην Ουκρανία

Τα χρήματα δεν προέρχονται από την κατάσχεση των ίδιων των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, αλλά από τους τόκους και τις αποδόσεις που δημιουργούν τα ταμειακά υπόλοιπα των δεσμευμένων κεφαλαίων, τα οποία διακρατούν ευρωπαϊκά κεντρικά αποθετήρια τίτλων (Central Securities Depositories – CSDs). Η τελευταία μεταφορά αφορά τα έσοδα που συσσωρεύθηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, μετά την προηγούμενη εκταμίευση που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι «η Ρωσία πρέπει να πληρώσει για την καταστροφή που έχει προκαλέσει», σημειώνοντας ότι τα έσοδα από τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία αξιοποιούνται για τη στήριξη της ουκρανικής αντίστασης απέναντι στη ρωσική εισβολή.

Πώς αξιοποιούνται τα χρήματα

Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων, το 95%, θα διοχετευθεί μέσω του Ukraine Loan Cooperation Mechanism (ULCM), ενός μηχανισμού που στηρίζει την αποπληρωμή των δανείων που έχει λάβει η Ουκρανία από την ΕΕ και τις χώρες της G7 στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Extraordinary Revenue Acceleration (ERA). Τα συνολικά δάνεια του προγράμματος ανέρχονται σε 45 δισ. ευρώ.

Το υπόλοιπο 5% θα κατευθυνθεί στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης (European Peace Facility – EPF), το οποίο χρηματοδοτεί τις στρατιωτικές και αμυντικές ανάγκες της Ουκρανίας.

Τα περιουσιακά στοιχεία παραμένουν δεσμευμένα από την ΕΕ

Η απόφαση δεν αλλάζει το καθεστώς των ίδιων των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Τα κεφάλαια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας παραμένουν δεσμευμένα στο πλαίσιο των κυρώσεων που επέβαλε η ΕΕ μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Ωστόσο, οι τόκοι που παράγονται από αυτά τα κεφάλαια δεν θεωρούνται πλέον διαθέσιμοι στη Ρωσία.

Η νομική βάση του μηχανισμού διαμορφώθηκε σταδιακά. Τον Φεβρουάριο του 2024, το Συμβούλιο της ΕΕ υποχρέωσε τα ευρωπαϊκά αποθετήρια που διακρατούν πάνω από 1 εκατ. ευρώ σε δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να διαχωρίζουν τα έκτακτα έσοδα που προκύπτουν από αυτά. Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάιο του 2024, υιοθετήθηκε το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει τη χρήση των καθαρών αυτών κερδών προς όφελος της Ουκρανίας.

Στη συνέχεια, τον Δεκέμβριο του 2025, η ΕΕ ενίσχυσε περαιτέρω το καθεστώς κυρώσεων, απαγορεύοντας σε μόνιμη βάση την επιστροφή των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής κεντρικής τράπεζας στη Μόσχα, μέσω του Κανονισμού 2025/2600.

Οικονομική και πολιτική σημασία

Η αξιοποίηση των αποδόσεων των δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες οικονομικές πρωτοβουλίες της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας χωρίς επιβάρυνση των ευρωπαίων φορολογουμένων. Παράλληλα, ενισχύει την πίεση προς τη Μόσχα, καθώς η ΕΕ επιχειρεί να συνδέσει το οικονομικό κόστος του πολέμου με τη χρηματοδότηση της ουκρανικής άμυνας και της δημοσιονομικής σταθερότητας της χώρας.

Η συζήτηση για το εάν θα μπορούσαν στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο οι αποδόσεις αλλά και το ίδιο το κεφάλαιο των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων παραμένει ανοικτή. Ωστόσο, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να εκφράζουν επιφυλάξεις, επικαλούμενες ζητήματα διεθνούς δικαίου, προστασίας των επενδυτών και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Για την ώρα, η ΕΕ περιορίζεται στην αξιοποίηση των τόκων, οι οποίοι έχουν ήδη αποφέρει 8 δισ. ευρώ υπέρ της Ουκρανίας.