Κομισιόν: Γιατί τόσοι πολλοί θέλουν να εργαστούν εκεί αλλά καταλήγουν δυστυχισμένοι

Εκατοντάδες χιλιάδες Ευρωπαίοι ονειρεύονται να εξασφαλίσουν μία από τις περιζήτητες θέσεις εργασίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Είναι χαρακτηριστικό ότι νωρίτερα φέτος περίπου 170.000 υποψήφιοι διεκδίκησαν μόλις 1.500 θέσεις εισαγωγικού επιπέδου στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, για πολλούς από όσους τελικά περνούν τις πύλες της Κομισιόν, η πραγματικότητα απέχει σημαντικά από τις προσδοκίες.

Το Politico μίλησε με δώδεκα στελέχη από διαφορετικά γραφεία επιτρόπων και Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής, διαφορετικής ηλικίας, εθνικότητας και βαθμίδας, οι οποίοι περιέγραψαν έναν οργανισμό όπου τα εξαντλητικά ωράρια, η δυσκίνητη γραφειοκρατία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η τοξική διοίκηση, έχουν οδηγήσει πολλούς εργαζομένους στην εξουθένωση και στην απογοήτευση, κάνοντάς τους να αναρωτιούνται αν οι υψηλές αποδοχές και το κύρος της θέσης αξίζουν τελικά το κόστος.

Αν και οι εμπειρίες διαφέρουν μεταξύ των περίπου 30.000 εργαζομένων της Επιτροπής, τα ίδια παράπονα επαναλαμβάνονται συστηματικά. Αρκετοί μάλιστα ζήτησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους, ώστε να μπορέσουν να μιλήσουν ανοιχτά για τις συνθήκες εργασίας.

«Οι συνθήκες γίνονται ολοένα και πιο δύσκολες», δήλωσε ο Νικολά Μαυραγκάνης, πρόεδρος της Union Syndicale Fédérale, της ομοσπονδίας που εκπροσωπεί περίπου 20 συνδικαλιστικές οργανώσεις προσωπικού ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών. Υπάλληλος της Επιτροπής από το 1994, σημειώνει ότι «ο φόρτος εργασίας αυξάνεται συνεχώς, γεγονός που μεταφράζεται σε ακόμη μεγαλύτερη πίεση».

Η γεωπολιτική αυξάνει την πίεση στην Κομισιόν

Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναλάβει πιο ενεργό γεωπολιτικό ρόλο — από τη διαχείριση του πολέμου στην Ουκρανία μέχρι τις σχέσεις με την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες — πολλοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι επικρατεί η αίσθηση πως κάθε υπόθεση που χειρίζονται έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

Όπως σημειώνει το Politico, αρκετά από τα προβλήματα που περιγράφουν οι εργαζόμενοι — δύσκολοι προϊστάμενοι, πιεστικά χρονοδιαγράμματα, υπερβολική γραφειοκρατία ή παλαιωμένες εγκαταστάσεις — δεν αποτελούν αποκλειστικότητα της Κομισιόν. Παρόμοιες καταστάσεις συναντώνται σε υπουργεία, δικηγορικά γραφεία και συμβουλευτικές εταιρείες σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ωστόσο, οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός του πολιτικού βάρους της Επιτροπής, του κύρους των θέσεων και του μεγέθους του οργανισμού δημιουργεί ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εργασιακό περιβάλλον.

«Πρόκειται για την εκτελεστική εξουσία της ΕΕ, γι’ αυτό και ορισμένοι αναπτύσσουν μια περίεργη αίσθηση παντοδυναμίας», σχολίασε χαρακτηριστικά ένας αξιωματούχος.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι παραμένει προσηλωμένη στη δημιουργία ενός σύγχρονου, αξιοπρεπούς και ελκυστικού εργασιακού περιβάλλοντος. Εκπρόσωπός της παρέπεμψε στην αναθεώρηση της λειτουργίας της Επιτροπής που έχει δρομολογήσει η πρόεδρος Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενώ εσωτερική έρευνα έδειξε ότι το 74% των εργαζομένων θεωρεί την Επιτροπή ελκυστικό εργοδότη, ποσοστό αυξημένο κατά έξι μονάδες σε σχέση με το 2023.

Υψηλοί μισθοί, αλλά και εξαντλητικά ωράρια

Παρά τις δυσκολίες, οι θέσεις στην Κομισιόν εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στις πιο περιζήτητες του δημόσιου τομέα, καθώς οι υπάλληλοι συμμετέχουν στη διαμόρφωση πολιτικών που επηρεάζουν περισσότερους από 450 εκατομμύρια Ευρωπαίους.

Τα οικονομικά κίνητρα είναι επίσης ιδιαίτερα ισχυρά. Όσοι προσλαμβάνονται στην κατηγορία AD5 — την εισαγωγική βαθμίδα διοικητικών υπαλλήλων για αποφοίτους πανεπιστημίου — λαμβάνουν περίπου 6.000 έως 7.000 ευρώ μηνιαίως προ επιδομάτων. Επιπλέον, φορολογούνται με το ειδικό φορολογικό καθεστώς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι με την εθνική φορολογία εισοδήματος, γεγονός που συνήθως οδηγεί σε μεγαλύτερες καθαρές αποδοχές.

Στα πλεονεκτήματα προστίθενται τα οικογενειακά επιδόματα, οι ειδικές εκπτώσεις για την αγορά αυτοκινήτων και η υψηλή εργασιακή ασφάλεια. Ορισμένοι εργαζόμενοι διατηρούν ακόμη και την οικογένειά τους στη χώρα καταγωγής τους, νοικιάζοντας μόνο ένα διαμέρισμα στις Βρυξέλλες και επιστρέφοντας σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο.

Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι το κύρος της θέσης συνοδεύεται από υπερβολικές απαιτήσεις.

Ένας εργαζόμενος σε γραφείο επιτρόπου ανέφερε ότι η εργάσιμη ημέρα ξεκινά συνήθως στις 7 ή στις 8 το πρωί και ολοκληρώνεται γύρω στις 7 το απόγευμα, ενώ ο ελεύθερος χρόνος περιορίζεται ακόμη περισσότερο όταν συνοδεύει τον επίτροπο σε επίσημες αποστολές.

Άλλος εργαζόμενος στον τομέα της επικοινωνίας θυμήθηκε ότι έφτασε στο σημείο να κλαίει αργά το βράδυ εξαιτίας του υπερβολικού φόρτου εργασίας.

Η γραφειοκρατία ως μόνιμη πηγή πίεσης

Αρκετοί από τους συνομιλητές του Politico θεωρούν ότι σημαντικό μέρος του προβλήματος οφείλεται στην ίδια τη δομή της Επιτροπής.

Τα γραφεία των επιτρόπων και οι Γενικές Διευθύνσεις δυσκολεύονται συχνά να συντονιστούν αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα οι υπάλληλοι να αναζητούν συνεχώς εγκρίσεις και πληροφορίες από διαφορετικές υπηρεσίες.

«Οι Γενικές Διευθύνσεις περιμένουν αποσπασματικές πληροφορίες από τα γραφεία των επιτρόπων, τα οποία είναι τόσο επιβαρυμένα που αδυνατούν να ανταποκριθούν. Είναι ένα δομικό πρόβλημα. Όλοι προσπαθούν να αποσπάσουν πληροφορίες ο ένας από τον άλλο», δήλωσε αξιωματούχος.

Άλλος εργαζόμενος περιέγραψε με ωμό τρόπο την ψυχολογική πίεση που βιώνει, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Μερικές φορές θέλω να αυτοπυροβοληθώ».

Το μεγάλο μέγεθος της Επιτροπής ενισχύει, σύμφωνα με πολλούς, και το αίσθημα ανωνυμίας.

«Ακόμη κι αν εργάζεσαι εδώ επί είκοσι χρόνια, οι περισσότεροι δεν σε γνωρίζουν. Είσαι απλώς ένα μικρό μόριο μέσα σε έναν τεράστιο οργανισμό», ανέφερε χαρακτηριστικά ένας αξιωματούχος.

Όλα εξαρτώνται από τον προϊστάμενο

Σύμφωνα με τους εργαζομένους, η εμπειρία στην Επιτροπή διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον επίτροπο ή τη διοικητική ομάδα στην οποία υπάγεται κάποιος.

Το γραφείο του επιτρόπου για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, θεωρείται εσωτερικά ιδιαίτερα υποστηρικτικό, ενώ άλλοι επίτροποι έχουν αποκτήσει τη φήμη ότι επιτρέπουν την ανάπτυξη τοξικού εργασιακού περιβάλλοντος, με εσωτερικές συγκρούσεις και ανταγωνισμούς.

Δύο αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ανώτερο στέλεχος γραφείου επιτρόπου έχει γίνει διαβόητο στο Berlaymont επειδή φωνάζει συστηματικά στους εργαζομένους.

Υπάλληλος της DG ECHO, της υπηρεσίας που συντονίζει την ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ, υποστήριξε ότι οι φωνές αποτελούν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο στη μονάδα του.

Ένας πρώην αξιωματούχος θυμήθηκε ότι είδε ανώτερο συνάδελφό του να εξευτελίζεται δημόσια μπροστά σε άλλους διευθυντές εξαιτίας διαρροής εγγράφου, ενώ άλλος ισχυρίστηκε ότι προϊστάμενός του τον γρονθοκόπησε κατά τη διάρκεια έντονου διαπληκτισμού σε μπαρ κοντά στο κτίριο Berlaymont, μετά το τέλος της εργασίας.

Οι καταγγελίες και τα στοιχεία της Επιτροπής

Αρκετοί εργαζόμενοι δήλωσαν ότι δεν έχουν εμπιστοσύνη πως οι καταγγελίες τους οδηγούν σε ουσιαστική αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι από το 2024 διαθέτει επικεφαλής εμπιστευτικό σύμβουλο για τη διαχείριση περιστατικών παρενόχλησης, καθώς και δίκτυο 40 συμβούλων σε όλες τις υπηρεσίες και τους εκτελεστικούς οργανισμούς.

Από τον Σεπτέμβριο του 2024 έχουν υποβληθεί 960 αναφορές από εργαζομένους, φερόμενους ως δράστες, μάρτυρες, προϊσταμένους και στελέχη ανθρώπινου δυναμικού.

Παράλληλα, περίπου 14.000 εργαζόμενοι έχουν παρακολουθήσει παρουσιάσεις για την πολιτική κατά της παρενόχλησης, ενώ 2.400 προϊστάμενοι συμμετείχαν σε υποχρεωτική εκπαίδευση τα τελευταία δύο χρόνια.

Ωστόσο, η ίδια η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ο επικεφαλής εμπιστευτικός σύμβουλος δεν έχει αρμοδιότητα να διενεργεί έρευνες ή να κρίνει νομικά αν μία συμπεριφορά συνιστά παρενόχληση. Για επίσημη καταγγελία, οι εργαζόμενοι πρέπει να απευθυνθούν είτε στο Γραφείο Ερευνών και Πειθαρχικών Υποθέσεων (IDOC) είτε στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), όπου κατατίθενται περίπου 20 έως 25 υποθέσεις κάθε χρόνο.

Και τα κτίρια δείχνουν την ηλικία τους

Πέρα από τις εργασιακές σχέσεις, παράπονα υπάρχουν και για τις υποδομές.

Παρότι το κτίριο Berlaymont έχει ανακαινιστεί εκτενώς, πολλά άλλα κτίρια της Επιτροπής εμφανίζουν σοβαρές φθορές.

Κατά τον καύσωνα του Ιουνίου, εργαζόμενοι στη DG AGRI διαμαρτυρήθηκαν ότι εργάζονταν χωρίς επαρκή κλιματισμό, ενώ στα γραφεία της DG COMP στον πύργο Madou οι υπάλληλοι ενημερώθηκαν να αποφεύγουν τη χρήση συγκεκριμένων βρυσών λόγω πιθανής μόλυνσης του νερού. Παράλληλα, προβλήματα καταγράφηκαν και στα συστήματα θέρμανσης και υγιεινής.

Ακόμη και στο Berlaymont, εργαζόμενοι στους χαμηλότερους ορόφους αντέδρασαν έντονα όταν ο κλιματισμός απενεργοποιήθηκε εν μέσω καύσωνα, ενώ παρέμεινε σε λειτουργία στους ορόφους όπου βρίσκονται τα γραφεία των επιτρόπων και των ανώτερων στελεχών. Ένας αξιωματούχος σχολίασε τότε στο Politico ότι η εικόνα «θύμιζε φεουδαρχία».

«Είναι ενδιαφέρουσα δουλειά»

Παρά τις δυσκολίες, πολλοί εργαζόμενοι δηλώνουν ότι εξακολουθούν να αγαπούν το αντικείμενό τους.

Όπως καταλήγει το δημοσίευμα του Politico, ένας αξιωματούχος, τρώγοντας ένα πιάτο με κρύα μακαρόνια στην καντίνα της Επιτροπής, ρωτήθηκε αν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του.

Σήκωσε απλώς τους ώμους και απάντησε:

«Είναι ενδιαφέρουσα δουλειά».