Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, ωστόσο η προσπάθειά της να αναζωογονήσει τον ενεργειακό της τομέα προσκρούει σε ένα κρίσιμο εμπόδιο: την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Παρά τις νέες συμφωνίες με ξένες εταιρείες και τις πρωτοβουλίες για αύξηση της παραγωγής, στελέχη του κλάδου προειδοποιούν ότι η επιστροφή χιλιάδων μηχανικών, τεχνικών και εργατών που εγκατέλειψαν τη χώρα δεν θα είναι εύκολη.
Η παραγωγή πετρελαίου, η οποία στις αρχές του αιώνα ξεπερνούσε τα 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, υποχώρησε κάτω από τις 500.000 βαρέλια το 2020, εξαιτίας της κακοδιαχείρισης, της διαφθοράς και των αμερικανικών κυρώσεων. Σήμερα κινείται περίπου στο 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, ενώ οι νέες επενδύσεις αποσκοπούν στην αποκατάσταση των υποδομών και στην αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας.
Η φυγή του εργατικού δυναμικού
Κατά τη διάρκεια των κυβερνήσεων του Ούγκο Τσάβες και του Νικολάς Μαδούρο, εκατομμύρια πολίτες εγκατέλειψαν τη Βενεζουέλα, αναζητώντας καλύτερες οικονομικές συνθήκες και μεγαλύτερη ασφάλεια. Ανάμεσά τους βρίσκονταν πολλοί εργαζόμενοι της πετρελαϊκής βιομηχανίας, οι οποίοι αξιοποίησαν την εμπειρία τους σε άλλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Κολομβία.
Ο Αλεχάντρο Τεράν, πρόεδρος της Ένωσης Επιχειρηματιών Πετρελαίου της Λατινικής Αμερικής στο Τέξας, εκτιμά ότι περίπου 4.800 Βενεζουελάνοι μηχανικοί πετρελαίου και φυσικού αερίου εργάζονται στις ΗΠΑ. Παράλληλα, περίπου 2.500 Βενεζουελάνοι απασχολούνται ως συγκολλητές στον ενεργειακό κλάδο του Ισραήλ.
Η επιστροφή τους δεν εξαρτάται μόνο από την πρόοδο των επενδύσεων. Οι μισθοί στη δημόσια πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA εκτιμάται ότι ξεκινούν από περίπου 200 δολάρια τον μήνα, ενώ σε ιδιωτικές εταιρείες εντός της χώρας κυμαίνονται περίπου από 2.000 έως 3.000 δολάρια. Στις ΗΠΑ, οι αποδοχές εργαζομένων στον κλάδο μπορεί να φτάνουν κατά μέσο όρο τα 5.000 δολάρια τον μήνα.
Για όσους έχουν δημιουργήσει οικογένειες και επαγγελματική σταδιοδρομία στο εξωτερικό, η επιστροφή προϋποθέτει όχι μόνο καλύτερες αμοιβές, αλλά και σταθερότητα, ασφάλεια και αξιόπιστες προοπτικές.
Οι νέες επενδύσεις στη Βενεζουέλα και το πρόβλημα των δεξιοτήτων
Η Ουάσιγκτον και το Καράκας προωθούν νέες συμφωνίες με στόχο την αύξηση της παραγωγής. Τον Αύγουστο ανακοινώθηκε συμφωνία με τη North American Blue Energy Partners για την εκμετάλλευση 17 πετρελαϊκών πεδίων, ενώ διεθνείς εταιρείες όπως η Chevron, η BP, η Repsol και η Eni έχουν γνωστοποιήσει σχέδια επέκτασης των δραστηριοτήτων τους.
Η Chevron, που δραστηριοποιείται στη χώρα για περισσότερο από έναν αιώνα, έχει ανακοινώσει επενδυτικό σχέδιο ύψους 7 δισ. δολαρίων. Παράλληλα, έχει δημιουργήσει προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς η έλλειψη συγκολλητών, ηλεκτρολόγων και ειδικών στις κατασκευές δυσκολεύει την αποκατάσταση των εγκαταστάσεων.
Η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να βελτιώσουν την αποδοτικότητα, αλλά δεν υποκαθιστούν εργαζομένους που απαιτούνται για επιθεωρήσεις, επισκευές αγωγών, συγκολλήσεις και λειτουργία εξοπλισμού υψηλής πίεσης.
Πανεπιστημιακές ελλείψεις και πολιτική αβεβαιότητα
Το πρόβλημα αναπαράγεται και στην εκπαίδευση. Από τους 52 μηχανικούς που αποφοίτησαν πρόσφατα από το Κεντρικό Πανεπιστήμιο της Βενεζουέλας, μόλις τέσσερις ειδικεύτηκαν στο πετρέλαιο. Παρότι αυξάνεται ο αριθμός των φοιτητών του κλάδου, η δημιουργία μιας νέας γενιάς εξειδικευμένων επαγγελματιών απαιτεί χρόνο.
Επιπλέον, οι ανησυχίες για τις πολιτικές συνθήκες παραμένουν. Η αντιπολιτευόμενη Μαρία Κορίνα Ματσάδο έχει υποστηρίξει ότι οι μετανάστες δεν θα επιστρέψουν όσο παραμένει στην εξουσία το καθεστώς που τους οδήγησε να φύγουν. Παράλληλα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν αναφέρει κρατήσεις εργαζομένων της PDVSA μετά από διεκδικήσεις για καλύτερους μισθούς και συνθήκες εργασίας.
Η ανασυγκρότηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, επομένως, δεν εξαρτάται μόνο από τα αποθέματα και τα κεφάλαια. Απαιτεί ανθρώπους με εμπειρία, ανταγωνιστικές αμοιβές, εκπαίδευση και εμπιστοσύνη στο μέλλον. Χωρίς αυτά, ακόμη και οι μεγαλύτερες επενδύσεις δύσκολα θα μεταφραστούν σε διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγής.
