Γιουάν: Υπερβολικά αδύναμο στο εξωτερικό και υπερβολικά ισχυρό στο εσωτερικό

Μπροστά σε ένα δίλημμα όσον αφορά του γιουάν βρίσκεται το Πεκίνο. Ενώ Ευρώπη και ΔΝΤ υποστηρίζουν ότι είναι υποτιμημένο ωφελώντας τις εξαγωγές και τις εξωστρεφείς κινεζικές επιχειρήσεις οι Κινέζοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ανησυχούν ότι η ταχεία άνοδος συμπιέζει τα μικρά περιθώρια κέρδους των εξαγωγέων, απειλεί τις θέσεις εργασίας και αποδυναμώνει έναν από τους λίγους αξιόπιστους μοχλούς οικονομικής ανάπτυξης καθώς η εγχώρια ζήτηση παραμένει χαμηλή.

Σύμφωνα με την Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας (PBOC) τα εμπορικά πλεονάσματα ρεκόρ οφείλονται κατά κύριο λόγο στην αναβάθμιση της βιομηχανίας παρά στο γιουάν, που έχει ενισχυθεί κατά σχεδόν 5% έναντι του δολαρίου από την αρχή της χρονιάς και περίπου 9% έναντι του ευρώ.

Οι περισσότεροι αναλυτές με τους οποίους συνομίλησε το Reuters αναμένουν σταδιακά μέτρα για τον περιορισμό της ανόδου του γουάν, αν και ελάχιστοι προβλέπουν ριζική αλλαγή στη νομισματική πολιτική γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω τριβών με τους εμπορικούς εταίρους, οι οποίοι πιέζουν για ένα ισχυρότερο νόμισμα.

Τα εργαλεία της κεντρικής τράπεζας

Η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει το ποσό των υποχρεωτικών συναλλαγματικών αποθεματικών για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, σηματοδοτώντας την ανησυχία της για την ταχεία ενίσχυση του γιουάν.

Η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω αυτά τα αποθεματικά, καθώς παραμένουν 3% χαμηλότερα από το υψηλό επίπεδο που είχαν φτάσει το 2021.

Άλλα εργαλεία περιλαμβάνουν την άτυπη προτροπή προς τις τράπεζες να ωθήσουν το γιουάν σε χαμηλότερα επίπεδα, τον καθορισμό ασθενέστερων ημερήσιων τιμών αναφοράς, τη χαλάρωση των κανόνων για τις επενδύσεις στο εξωτερικό ή την επιβολή επιβαρύνσεων (premiums) σε συμβόλαια μελλοντικής αγοράς δολαρίων.

«Υπάρχει ακόμη περιθώριο για περαιτέρω προσαρμογές, εάν χρειαστεί» εξηγεί ο Ding Muqiao, αναλυτής στην CMB.

Τα περιθώρια κέρδους των εξαγωγέων που συρρικνώνονται αποτελούν επίσης έναν λόγο για τον οποίο το Πεκίνο είναι πιθανό να αντισταθεί στις εκκλήσεις της Ευρώπης για τη«νομισματική διπλωματία» ανάλογη με τη Συμφωνία της Πλάζα (Plaza Accord) του 1985.

Η Συμφωνία Plaza του 1985 περιελάμβανε τις χώρες της G-5 (Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο και Ιαπωνία), με στόχο τη μείωση της αξίας του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ιαπωνικού γιεν και του γερμανικού μάρκου.

Οι συντονισμένες προσπάθειες προκάλεσαν την υποτίμηση του δολαρίου, ενώ το γιεν και το γερμανικό μάρκο ανατιμήθηκαν, μειώνοντας το έλλειμμα των ΗΠΑ με τη Γερμανία, αλλά λιγότερο με την Ιαπωνία, γεγονός που οδήγησε στην «Χαμένη Δεκαετία» της Ιαπωνίας.

Μέχρι το 1987, οι στόχοι της Συμφωνίας Plaza είχαν ως επί το πλείστον επιτευχθεί, οδηγώντας στη Συμφωνία του Λούβρου, η οποία είχε ως στόχο τη σταθεροποίηση του δολαρίου.

Κινέζοι μελετητές περιγράφουν τη συμφωνία ως πράξη καταναγκασμού εκ μέρους των ΗΠΑ, αποδίδοντάς της την ευθύνη για τη στασιμότητα που βίωσε η Ιαπωνία επί δεκαετίες, αν και τα υπόλοιπα συμβαλλόμενα μέρη δεν είχαν την ίδια τύχη.

Πολύ στενά περιθώρια κέρδους

«Οι Κινέζοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής γνωρίζουν πολύ καλά τους κλυδωνισμούς και τις συνέπειες που υπέστη η Ιαπωνία μετά τη Συμφωνία της Πλάζα», επισημαίνει ο Zhu Ning, καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο Shanghai Advanced Institute of Finance. 

Εκτιμά ότι η ανατίμηση του γιουάν πλήττει δυσανάλογα τους εξαγωγείς προϊόντων χαμηλότερης προστιθέμενης αξίας, από τον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας έως τις οικιακές συσκευές, οι οποίοι είναι πιο εντάσεως εργασίας σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και έχουν ηγηθεί, το τελευταίο διάστημα, της εμπορικής ανάπτυξης.

Η Goldman Sachs εκτιμά ότι το κινεζικό νόμισμα θα ενισχυθεί στα 6,40 το δολάριο μέσα στους επόμενους 12 μήνες, από περίπου 6,70 που είναι σήμερα.

«Αυτοί οι εξαγωγείς ενδέχεται να αναγκαστούν να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους και να προχωρήσουν σε απολύσεις, γεγονός που θα πλήξει την εγχώρια κατανάλωση» ανέφερε ο Zhu.

Ωστόσο, ακόμη και οι κλάδοι με προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας λειτουργούν με πολύ περιορισμένα περιθώρια κέρδους, καθώς η ασθενής εγχώρια ζήτηση αναγκάζει τους παραγωγούς να κυνηγούν μερίδια αγοράς στο εξωτερικό, εις βάρος της κερδοφορίας τους.

Ανάλυση του Reuters, η οποία εξέτασε 5.209 κινεζικές εισηγμένες εταιρείες με χρηματιστηριακή αξία τουλάχιστον 100 εκατομμυρίων δολαρίων, έδειξε ότι το διάμεσο καθαρό περιθώριο κέρδους τους κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους διαμορφώθηκε στο 4,9%, έναντι 8,9% για 9.733 ανταγωνιστικές εταιρείες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μια ξεχωριστή μελέτη της Natixis διαπίστωσε ότι τα περιθώρια κέρδους στους τομείς των ηλεκτρικών οχημάτων, των μπαταριών, του εξοπλισμού για την ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και των ημιαγωγών κλάδους που το Πεκίνο θεωρεί στρατηγικές βιομηχανίες του μέλλοντος ανέρχονταν μόλις στο 2%. Οι αναλυτές επισήμαναν ότι τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται ωραιοποιημένα λόγω των χαμηλών επιτοκίων και ότι η διαμόρφωσή τους οφείλεται περισσότερο στην περικοπή δαπανών παρά στην αύξηση των εσόδων.

«Οι βιομηχανίες που καλούνται να στηρίξουν το επόμενο αναπτυξιακό μοντέλο της Κίνας εξαρτώνται από την κεντρική τράπεζα για τη χρηματοοικονομική τους υγεία, στον ίδιο βαθμό με τους κλάδους που προορίζονταν να αντικαταστήσουν», ανέφεραν σε σημείωμά τους.

Η Standard Bank εκτιμά ότι κάθε ανατίμηση κατά 1% του πραγματικού σταθμισμένου συναλλαγματικού ισοτιμίας (REER) του γιουάν —ενός δείκτη αξίας του νομίσματος έναντι των νομισμάτων των εμπορικών εταίρων, προσαρμοσμένου στον πληθωρισμό— μειώνει τα μέσα περιθώρια κέρδους των εξαγωγέων κατά περίπου 30 μονάδες βάσης.

«Κινεζικό Σοκ 2.0»

Το ΔΝΤ ανέφερε τον Ιούλιο ότι ο πραγματικός σταθμισμένος συναλλαγματικός ισοτιμίας (REER) του γιουάν ήταν υποτιμημένος κατά 17,3%-25,3%, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εκτίμησε το ποσοστό αυτό στο 25%-30%. Αν και το γιουάν έχει ενισχυθεί έκτοτε, τα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) δείχνουν ότι, τον Σεπτέμβριο, ο REER παρέμενε περίπου 14% χαμηλότερα από το υψηλό του Μαρτίου του 2022.

Η πτώση αυτή συμπίπτει με αυτό που οι δυτικοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αποκαλούν «Κινεζικό Σοκ 2.0» (China Shock 2.0) ένα κύμα ολοένα και πιο εξελιγμένων κινεζικών εξαγωγών, το οποίο, σύμφωνα με τους ίδιους, απειλεί τις εγχώριες βιομηχανίες και τις θέσεις εργασίας.

Η PBOC υποστηρίζει ότι το Πεκίνο ουδέποτε επιδίωξε μια ανταγωνιστική υποτίμηση, ότι η ισοτιμία του γιουάν καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την αγορά και ότι, βάσει άλλων μοντέλων, το νόμισμα αποτιμάται δίκαια.

Η συζήτηση έχει ενταθεί μεταξύ των οικονομολόγων που μελετούν τις ανισορροπίες της κινεζικής οικονομίας.

Οι πρώην αξιωματούχοι του ΔΝΤ, Γκίτα Γκοπινάθ και Πιερ-Ολιβιέ Γκουρενσά, καθώς και η καθηγήτρια του London Business School, Ελέν Ρέι, υποστηρίζουν ότι η συναλλαγματική ισοτιμία αποτελεί περισσότερο σύμπτωμα παρά αιτία, και ότι μια ανατίμηση του γιουάν,χωρίς παράλληλη ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης, θα μπορούσε να οξύνει τις αποπληθωριστικές πιέσεις.

Ο Μπραντ Σέτσερ, από το Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, υποστηρίζει ότι το Πεκίνο διαχειρίζεται το γιουάν προκειμένου να στηρίξει τους εξαγωγείς, προσθέτοντας ότι ένα ισχυρότερο νόμισμα ενισχύει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.