Τι κάνει τελικά μια επιχείρηση βιώσιμη;

Αν ρωτούσαμε τι κάνει μια επιχείρηση οικονομικά βιώσιμη, οι πρώτες απαντήσεις θα ήταν μάλλον αναμενόμενες: κερδοφορία, ρευστότητα, ανάπτυξη. Και σωστά. Χωρίς υγιή οικονομικά μεγέθη, καμία επιχείρηση δεν μπορεί να σχεδιάζει με ασφάλεια το μέλλον της. Είναι όμως αυτά αρκετά για να διασφαλίσουν ότι θα παραμείνει ισχυρή και ανταγωνιστική σε βάθος χρόνου;

Αυτό το ερώτημα θέσαμε στην πρόσφατη κοινή εκδήλωση της Ομάδας Δράσης ESG in Action της ΕΑΣΕ και της Επιτροπής ESG του ΣΕΟΔΙ. Η συζήτηση, με τη συμμετοχή στελεχών από τον χρηματοοικονομικό και τον επιχειρηματικό χώρο, ανέδειξε μια ευρύτερη διάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας: πέρα από τα σημερινά αποτελέσματα, έχει σημασία η ικανότητα μιας επιχείρησης να δημιουργεί αξία διαχρονικά, ακόμη και όταν οι συνθήκες αλλάζουν.

Για να το πετύχει, χρειάζεται μια ισχυρή οικονομική βάση, αλλά και προσαρμοστικότητα, αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων, πρόσβαση σε πόρους και χρηματοδότηση, σχέσεις εμπιστοσύνης και διοίκηση με μακροπρόθεσμη προοπτική. Οι παράγοντες αυτοί είναι αλληλένδετοι. Η καλή οικονομική διαχείριση δίνει στην επιχείρηση περιθώρια να επενδύει και να καινοτομεί, ενώ η οργανωμένη διακυβέρνηση και η συστηματική αξιολόγηση των κινδύνων μειώνουν τις πιθανότητες αιφνιδιασμών και στηρίζουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις. Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων ενισχύει την ικανότητα της επιχείρησης να διατηρεί την ανταγωνιστικότητά της και να αναπτύσσεται σε βάθος χρόνου.

Η ανθεκτικότητα  ως προϋπόθεση ανάπτυξης

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαχείριση κινδύνων, που ξεκινά πολύ πριν εκδηλωθεί μια κρίση. Η έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών στην αγορά, στην τεχνολογία, στο ρυθμιστικό περιβάλλον ή στις ανάγκες των πελατών επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προετοιμάζονται καλύτερα και να αξιοποιούν νέες ευκαιρίες. Η ανθεκτικότητα συνδέεται, επομένως, τόσο με την προστασία της επιχείρησης όσο και με τη δυνατότητά της να εξελίσσεται. Για παράδειγμα, τα τελευταία χρόνια, πολλές επιχειρήσεις χρειάστηκε να επανεξετάσουν τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες, το ενεργειακό κόστος, τις ψηφιακές υποδομές και τους τρόπους εξυπηρέτησης των πελατών τους. Σε τέτοιες συνθήκες, η ικανότητα γρήγορης προσαρμογής μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Εξίσου κρίσιμη είναι η δυνατότητα χρηματοδότησης της ανάπτυξης. Η αξιοπιστία μιας επιχείρησης, η ποιότητα της διακυβέρνησής της, η σαφήνεια του επιχειρηματικού της σχεδίου και ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται τους κινδύνους αποτελούν σημαντικά στοιχεία για όσους καλούνται να την αξιολογήσουν και να επενδύσουν σε αυτή. Η βιωσιμότητα αποκτά έτσι μια πολύ πρακτική διάσταση, καθώς συνδέεται και με τη δυνατότητα της επιχείρησης να εξασφαλίζει τους πόρους που χρειάζεται για την ανάπτυξή της.

Η υπεύθυνη λειτουργία ως επιχειρηματικό πλεονέκτημα

Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ουσιαστικό ρόλο και το ESG, όταν ενσωματώνεται στην επιχειρηματική στρατηγική και στις καθημερινές αποφάσεις. Η συστηματική εξέταση περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων, καθώς και θεμάτων εταιρικής διακυβέρνησης, βοηθά τη διοίκηση να αναγνωρίζει κινδύνους, να αξιοποιεί ευκαιρίες και να θέτει προτεραιότητες. Στην πράξη, αυτό μπορεί να σημαίνει αποτελεσματικότερη χρήση ενέργειας και πόρων, καλύτερες συνθήκες εργασίας και ανάπτυξη των ανθρώπων, μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία. Τέτοιες επιλογές μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κόστους, στην ενίσχυση της παραγωγικότητας και στη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα.

Εξίσου σημαντική παράμετρος είναι η εμπιστοσύνη. Η αξιοπιστία μιας επιχείρησης δεν εξαρτάται μόνο από την ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών της, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πελατών, των εργαζομένων, των συνεργατών της και άλλων ενδιαφερόμενων μερών. Η συνέπεια στις δεσμεύσεις και η υπεύθυνη λειτουργία ενισχύουν αυτές τις σχέσεις και συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας ισχυρής εταιρικής φήμης. Σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, η εμπιστοσύνη αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα. Βοηθά μια επιχείρηση να διατηρεί τους πελάτες της, να προσελκύει ικανούς ανθρώπους και να χτίζει σταθερές συνεργασίες.

Η ηγεσία στο επίκεντρο των αποφάσεων

Δεν υπάρχει μια διαδρομή που να ταιριάζει σε όλες τις επιχειρήσεις. Διαφορετικοί κλάδοι, μεγέθη και επιχειρηματικά μοντέλα συνεπάγονται διαφορετικές προτεραιότητες. Το ουσιαστικό δεν είναι να υιοθετούνται οι ίδιες πρωτοβουλίες παντού, αλλά να προσδιορίζεται τι έχει πραγματική σημασία για κάθε επιχείρηση, να τίθενται ρεαλιστικοί στόχοι και να αξιολογείται η πρόοδος με συγκεκριμένα κριτήρια.

Εδώ αναδεικνύεται ο ρόλος της ηγεσίας. Στην καθημερινή επιχειρηματική πραγματικότητα, οι αποφάσεις σπάνια είναι μονοδιάστατες. Μια διοίκηση χρειάζεται να ανταποκρίνεται στις άμεσες απαιτήσεις, διατηρώντας ταυτόχρονα την προοπτική του μέλλοντος: να επιλέγει πού θα επενδύσει, ποιους κινδύνους αξίζει να αναλάβει και πώς θα αξιοποιήσει καλύτερα τους ανθρώπους και τις δυνατότητες της επιχείρησης. Η βιωσιμότητα γίνεται έτσι μέρος των επιχειρηματικών αποφάσεων, με τη διοίκηση να συνεκτιμά τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην οικονομική απόδοση και την ανταγωνιστικότητα.

Τι κάνει, λοιπόν, τελικά μια επιχείρηση βιώσιμη; Η ικανότητά της να συνδυάζει την αποτελεσματικότητα του σήμερα με την προετοιμασία για το αύριο. Να αναγνωρίζει έγκαιρα τις αλλαγές και να αξιοποιεί τις ευκαιρίες που δημιουργούν, να επενδύει στην καινοτομία και στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων της, να διατηρεί την εμπιστοσύνη όσων συνδέονται μαζί της και να δημιουργεί αξία για τους ανθρώπους της και την κοινωνία. Σε αυτή τη σύνθεση βρίσκεται, πιστεύω, η ουσία της σύγχρονης επιχειρηματικής διοίκησης.

Ο ρόλος της ΕΑΣΕ

Η Ενωση Ανώτατων Στελεχών Επιχειρήσεων (ΕΑΣΕ) αποτελεί θεσμικό φορέα εκπροσώπησης της ανώτατης διοίκησης επιχειρήσεων στην Ελλάδα, με στόχο την αναβάθμιση του ελληνικού management και την ενίσχυση της συμβολής του στην οικονομική ανάπτυξη. Μέσα από πρωτοβουλίες γνώσης, ανταλλαγής εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών, συνεργασίας και διαλόγου προάγει την ανάπτυξη της ηγεσίας και την υγιή επιχειρηματικότητα προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.

Η κυρία Βαλέρια Τσάμη είναι γενική γραμματέας του ΔΣ της ΕΑΣΕ, επικεφαλής Ομάδας Δράσης ESG in Action και αντιπρόεδρος – Executive Director της FOCUS BARI AE.