Κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο προειδοποιεί ότι οι νομοθέτες θα μπλοκάρουν την κρατική χρηματοδότηση για συστήματα που αναπτύσσει η SpaceX του Έλον Μασκ, εάν η κυβέρνηση Τραμπ και ο δισεκατομμυριούχος αρνηθούν να αποκαλύψουν ποιος έδωσε εντολή να περιοριστεί η λειτουργία της στρατιωτικού επιπέδου δορυφορικής υπηρεσίας Starlink στην Ουκρανία.
Σε απόρρητη επιστολή που απέστειλε στον διευθυντή των Εθνικών Υπηρεσιών Πληροφοριών, Τζέι Κλέιτον, ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζιμ Χάιμς, ο οποίος από τον Ιανουάριο θα αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων, ζητά να αποσαφηνιστεί τι οδήγησε, σε αρκετές περιπτώσεις τους τελευταίους μήνες, στην «επιβράδυνση της σύνδεσης Starshield της Ουκρανίας», σύμφωνα με απόσπασμα της επιστολής που περιήλθε στην κατοχή του CNN.
«Με απλά λόγια, η επιτροπή μας δεν μπορεί να εγκρίνει κονδύλια για την ανάπτυξη κυβερνητικών συστημάτων τα οποία η ίδια η κυβέρνηση δεν θα έχει υπό τον πλήρη έλεγχό της», έγραψε ο Χάιμς στον Κλέιτον.
«Εκτιμώ τη βοήθειά σας στην εξασφάλιση διαφάνειας για το συγκεκριμένο ζήτημα, ώστε να μπορούμε να προχωρήσουμε με εμπιστοσύνη στην έγκριση χρηματοδότησης για την ανάπτυξη συστημάτων στα οποία η SpaceX θα είναι ο βασικός ανάδοχος».
Η προειδοποίηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ολοένα και περισσότεροι Δημοκρατικοί δεσμεύονται να διερευνήσουν τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν στο σύστημα Starshield της Ουκρανίας, το οποίο αποτελεί κρίσιμο μέσο για την άμυνα της χώρας.
Μετά από δύο περιπτώσεις επιβολής περιορισμών στην ταχύτητα σύνδεσης, διάρκειας αρκετών ημερών η καθεμία, εξακολουθεί να μην υπάρχει σαφής εικόνα για το ποιος ευθύνεται.
Δημοκρατικοί βουλευτές και γερουσιαστές έχουν δηλώσει ότι, από τον Ιανουάριο, όταν το κόμμα τους αναλάβει τον έλεγχο του Κογκρέσου, σκοπεύουν να εξετάσουν διεξοδικά τις ευρύτερες σχέσεις και κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στη Ρωσία.
Το αίτημα
Η αποφασιστικότητα του Χάιμς να διερευνήσει την επιβράδυνση της υπηρεσίας έρχεται την ώρα που ο Ζελένσκι δήλωσε τις τελευταίες ημέρες ότι το σύστημα Starshield αντιμετωπίζει εκ νέου περιορισμούς, ενώ η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα μαζικών ρωσικών επιθέσεων, παρά τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Σύμφωνα με το CNN, ο Χάιμς έχει επίσης ζητήσει επισήμως συνάντηση με τον Μασκ, προκειμένου να συζητήσουν την επιβράδυνση της υπηρεσίας, μέσω ξεχωριστής επιστολής που απέστειλε στον διευθύνοντα σύμβουλο της SpaceX.
«Το αίτημά μου προς εσάς είναι απλό και σαφές: να εξηγήσετε ποιες αλλαγές έγιναν στην υπηρεσία Starshield τον Οκτώβριο του 2026, γιατί έγιναν και αν αποφασίστηκαν μονομερώς από τη SpaceX ή κατόπιν εντολής κάποιου αξιωματούχου της αμερικανικής κυβέρνησης», έγραψε ο Χάιμς στον Μασκ.
«Η άποψή μου, την οποία έχω διατυπώσει σε ανώτατους αξιωματούχους της κυβέρνησης, είναι ότι η ενδεχόμενη μονομερής τροποποίηση από τη SpaceX μιας σύμβασης με την αμερικανική κυβέρνηση, σε συνδυασμό με την απροθυμία της να ανταποκριθεί στον κοινοβουλευτικό έλεγχο, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το σύνολο των συμβάσεων που έχει συνάψει με την εταιρεία η αμερικανική κυβέρνηση.
»Σε αυτές περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη αυτού που εσείς περιγράφετε ως ξεχωριστά στρατιωτικά συστήματα, τα οποία “ανήκουν στην αμερικανική κυβέρνηση και τελούν υπό τον έλεγχό της”», αναφέρεται στην επιστολή προς τον Μασκ.
Τα «όπλα» του Κογκρέσου
Όταν ο Χάιμς αναλάβει τον Ιανουάριο την προεδρία της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων, μία από τις βασικές προτεραιότητές του θα είναι να διερευνήσει τον βαθμό ελέγχου που ασκεί ο Μασκ σε συστήματα της SpaceX, όπως το Starshield, και, εφόσον χρειαστεί, να αξιοποιήσει την εξουσία του Κογκρέσου επί των κρατικών δαπανών, προκειμένου να εξασφαλίσει απαντήσεις από την εταιρεία σχετικά με την επιβράδυνση της υπηρεσίας, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις προθέσεις του.
Το πιο προφανές μέσο που έχει στη διάθεσή του ο Χάιμς για να ασκήσει αυτή την πίεση είναι η λεγόμενη «δέσμευση κονδυλίων» (ring-fencing), η οποία επιτρέπει στην επιτροπή να επιβάλλει, μέσω νομοθεσίας, περιορισμούς στη χρηματοδότηση συγκεκριμένων προγραμμάτων, στο πλαίσιο του ετήσιου Νόμου περί Έγκρισης των Κονδυλίων για τις Υπηρεσίες Πληροφοριών (Intelligence Authorization Act), έως ότου εκπληρωθούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ο Χάιμς θα μπορούσε επίσης να συνεργαστεί με τις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου για τον προϋπολογισμό, προκειμένου να ανακατευθύνει ή να μπλοκάρει πρόσθετη χρηματοδότηση για τα συστήματα της SpaceX, εάν η εταιρεία και η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίσουν να αρνούνται να δώσουν απαντήσεις στους νομοθέτες.
Σύμφωνα με τον Χάιμς, το απόρρητο μήνυμα προς τον Κλέιτον και η δημόσια επιστολή προς τη SpaceX αναδεικνύουν δύο βασικά ζητήματα: αφενός, την έλλειψη σαφήνειας ως προς το ποιος έλαβε τις αποφάσεις που υπονόμευσαν την αμυντική ικανότητα της Ουκρανίας και, αφετέρου, την έως τώρα απροθυμία των αρμόδιων κυβερνητικών φορέων, καθώς και της ίδιας της SpaceX, να απαντήσουν στα ερωτήματα των νομοθετών.
Οι περιορισμοί παρέμειναν σε ισχύ για αρκετές εβδομάδες τον Οκτώβριο.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι έχουν επιβληθεί εκ νέου περιορισμοί στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας. Οι περιορισμοί αυτοί ισχύουν πλέον για περισσότερο από μία εβδομάδα. Ο Ντένις Σιενίκ, ο ανώτατος διπλωματικός εκπρόσωπος της Ουκρανίας στις ΗΠΑ, δήλωσε την Παρασκευή στο CNN ότι βρίσκονται σε επικοινωνία με το Πεντάγωνο, αλλά δεν έχουν λάβει καμία απάντηση από τη SpaceX.
Ο «διάβολος στις λεπτομέρειες»
Η SpaceX διατηρεί συμβάσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων με την αμερικανική κυβέρνηση για την ανάπτυξη διαστημικών συστημάτων, γεγονός που της προσδίδει έναν μοναδικά κρίσιμο ρόλο στον τομέα της εθνικής ασφάλειας. Οι συμβάσεις αυτές αποτελούν μοχλό πίεσης στα χέρια των νομοθετών.
Ωστόσο, η υλοποίηση οποιασδήποτε απειλής για τον περιορισμό της χρηματοδότησης των συστημάτων της SpaceX ενέχει τον κίνδυνο να τεθούν σε κίνδυνο αναντικατάστατες υποδομές και δυνατότητες, στις οποίες βασίζονται οι ίδιες οι ΗΠΑ για την εθνική τους άμυνα.
Η κυβέρνηση Τραμπ, ο Μασκ και στελέχη της SpaceX έχουν δώσει διαφορετικές εκδοχές σχετικά με το ποιος έδωσε την εντολή για τον περιορισμό της ταχύτητας σύνδεσης του ουκρανικού συστήματος Starshield. Η απόφαση αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή της λειτουργίας της στρατιωτικής διαδικτυακής υπηρεσίας της Ουκρανίας και την επιβράδυνση ενός κρίσιμου συστήματος, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο για την εξαπόλυση πυραυλικών επιθέσεων και επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) όσο και για την αντιμετώπιση των ρωσικών πληγμάτων.
Τα αρχικά προβλήματα με το σύστημα Starshield εντοπίστηκαν στα μέσα Οκτωβρίου, αφού η κυβέρνηση Τραμπ απείλησε να διακόψει την παροχή πληροφοριών προς το Κίεβο, ως αντίδραση στις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, ενώ ο Τραμπ είχε προχωρήσει σε συμφωνία για την αγορά ρωσικού ντίζελ και τη χαλάρωση των κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επίσης έρθει σε αντιπαράθεση με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, φτάνοντας στο σημείο να υποστηρίξει ότι η Ουκρανία θα έπρεπε να αποκτήσει νέα ηγεσία.
Οι πληροφορίες σχετικά με την επιβράδυνση της υπηρεσίας Starlink προκάλεσαν σύγχυση στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου, καθώς πολλοί αξιωματούχοι αρχικά δεν γνώριζαν αν η αμερικανική κυβέρνηση είχε οποιαδήποτε εμπλοκή στην υπόθεση και, εάν ναι, ποια ήταν αυτή.
Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του CNN, η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας σχεδιάζει επίσης να διερευνήσει την επιβράδυνση του Starshield, μόλις οι Δημοκρατικοί αναλάβουν την πλειοψηφία στο Κογκρέσο.
Την περασμένη εβδομάδα, ο απερχόμενος επικεφαλής των Δημοκρατικών στην επιτροπή, ο οποίος πρόκειται να αναλάβει την προεδρία της, απέστειλε επιστολή στον Μασκ, ζητώντας από τον ίδιο και τη SpaceX να διαφυλάξουν όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με τις διακοπές και τις δυσλειτουργίες της υπηρεσίας.
Η «κολοκυθιά»
Παρότι οι σύμβουλοι του Τραμπ γνώριζαν τη δυσαρέσκειά του απέναντι στον Ζελένσκι προτού ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπολύσει δημόσια επίθεση εναντίον του, δεν είχαν ακούσει τον Τραμπ να αναφέρεται σε συγκεκριμένα σχέδια για τον περιορισμό της δυνατότητας του Κιέβου να πλήττει ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου ντίζελ. Ο Τραμπ έχει αποδώσει σε αυτές τις ουκρανικές επιθέσεις την άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας.
Ο Τραμπ δήλωσε σε αξιωματούχους ότι ήθελε να μάθει από πού προήλθε η εντολή για την επιβράδυνση της υπηρεσίας, ενώ αργότερα είπε σε δημοσιογράφους ότι δεν είχε προσωπικά καμία εμπλοκή στη λήψη της σχετικής απόφασης. Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης εξέλαβαν τη δήλωσή του ως εντολή να διερευνήσουν την υπόθεση και να εξετάσουν με ποιον τρόπο επιβραδύνθηκε η λειτουργία του συστήματος.
Σε ιδιωτικές συνομιλίες, στελέχη της SpaceX και αξιωματούχοι του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ φέρονται να έχουν πει σε ορισμένους νομοθέτες που ζήτησαν διευκρινίσεις ότι η αρχική απόφαση για την επιβολή των περιορισμών τον Οκτώβριο προήλθε από τον Λευκό Οίκο, δήλωσε στο CNN πηγή που γνωρίζει τις σχετικές συζητήσεις. Ο Τραμπ, ωστόσο, έχει επανειλημμένα αρνηθεί οποιαδήποτε άμεση εμπλοκή του.
Τελικά, ανώτατοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ φάνηκε να επιρρίπτουν την ευθύνη στην ιδιωτική εταιρεία SpaceX, επικαλούμενοι τους «όρους παροχής υπηρεσιών» που διέπουν τη συνεργασία της με την Ουκρανία.
Η ακριβής φύση αυτών των όρων, σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα της Ουκρανίας να χρησιμοποιεί το Starshield, παραμένει σε μεγάλο βαθμό απόρρητη, σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση του θέματος.
Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένοι όροι και περιορισμοί που διέπουν τη δυνατότητα συμμάχων, όπως η Ουκρανία, να κάνουν χρήση αυτής της τεχνολογίας. Αυτό σημαίνει ότι η χρήση του Starshield από την Ουκρανία «εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το αν οι ΗΠΑ θα δώσουν το πράσινο φως», καθώς απαιτούνται συγκεκριμένες ρήτρες στις σχετικές συμβάσεις που να επιτρέπουν τη χρήση του, πρόσθεσε η ίδια πηγή.
Η συνεργασία του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας με τη SpaceX για το Starshield περιπλέκεται από τον λεγόμενο «παράγοντα Μασκ» («Elon factor»), αναγνώρισε η πηγή, επισημαίνοντας ότι ο Μασκ διαθέτει έναν μοναδικό βαθμό εξουσίας στο εσωτερικό της εταιρείας, ο οποίος του επιτρέπει να επιβάλλει αλλαγές στα προγράμματα με αποφάσεις που λαμβάνονται από την κορυφή της διοικητικής ιεραρχίας.
Ωστόσο, το Starshield εξακολουθεί να αποτελεί ένα σύστημα που τελεί υπό τη διαχείριση της αμερικανικής κυβέρνησης, πρόσθεσε η ίδια πηγή.
«Η SpaceX το θέτει σε λειτουργία για λογαριασμό της αμερικανικής κυβέρνησης, αλλά η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει τον απόλυτο έλεγχο ως προς τις αποστολές που του αναθέτει, τον τρόπο χρήσης του και το ποιοι έχουν πρόσβαση σε αυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Το Starshield είναι ένα σύστημα του Πενταγώνου», επανέλαβε μία από τις πηγές, Αμερικανός αξιωματούχος, θέλοντας να διαχωρίσει τον ρόλο της SpaceX στη διαχείριση του στρατιωτικών προδιαγραφών δορυφορικού συστήματος από τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία λειτουργεί την εμπορικά διαθέσιμη εκδοχή του, γνωστή ως Starlink.
Ωστόσο, αξιωματούχος του Πενταγώνου δήλωσε στο CNN ότι ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δεν είχε καμία ανάμειξη στην απόφαση για την επιβράδυνση της υπηρεσίας, ούτε είχε προηγούμενη γνώση της. Η δήλωση αυτή γεννά ακόμη περισσότερα ερωτήματα σχετικά με το ποιος ήταν τελικά υπεύθυνος για την απόφαση.
«Δεν είχε την παραμικρή ιδέα ότι συνέβαινε κάτι τέτοιο», δήλωσε ο αξιωματούχος, αναφερόμενος στον Χέγκσεθ.
Αμέσως μετά την επιβράδυνση της υπηρεσίας, ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ άρχισαν να επιρρίπτουν την ευθύνη στον Μασκ, υποστηρίζοντας ότι «ενήργησε αυτοβούλως» και έλαβε την απόφαση μονομερώς. Ένας ανώτατος Αμερικανός αξιωματούχος είχε δηλώσει τότε στο CNN ότι ο Τραμπ δεν είχε ζητήσει να επιβληθούν περιορισμοί στο Starshield.
«Ο Έλον το έκανε μονομερώς», είχε υποστηρίξει κατηγορηματικά άλλος Αμερικανός αξιωματούχος.
Πιθανή έρευνα
Νομοθέτες και από τα δύο κόμματα έχουν εκφράσει ανησυχίες για το ενδεχόμενο ο Μασκ να χρησιμοποιήσει τις φαινομενικά πρωτοφανείς εξουσίες που διαθέτει επί συστημάτων υπό κυβερνητική διαχείριση, όπως το Starshield, προκειμένου να χαράσσει και να εφαρμόζει μονομερώς την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Τόσο Δημοκρατικοί όσο και Ρεπουμπλικανοί βουλευτές είχαν ζητήσει τη διεξαγωγή έρευνας από την υπηρεσία Γενικού Επιθεωρητή του Πενταγώνου, προκειμένου να διερευνηθεί η επιβράδυνση της υπηρεσίας και το κατά πόσον αυτή, σε συνδυασμό με προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για πυραυλικές επιθέσεις, έθεσε σε κίνδυνο Αμερικανούς στρατιωτικούς.
Ωστόσο, ο Γενικός Επιθεωρητής του Πενταγώνου απέρριψε το αίτημα, υποδεικνύοντας στους νομοθέτες να απευθύνουν τα ερωτήματά τους στους αρμόδιους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων.
«Υπάρχει το ενδεχόμενο να επρόκειτο πράγματι για μια εξαιρετικά σοβαρή ενέργεια, η οποία συνιστούσε παραβίαση σύμβασης με το Πεντάγωνο. Υπάρχει, όμως, και το ενδεχόμενο η SpaceX να έκανε κάτι που είχε κάθε δικαίωμα να κάνει, απλώς χωρίς να προειδοποιήσει κανέναν», δήλωσε ο Χάιμς στο CNN, σε συνέντευξη που παραχώρησε αυτή την εβδομάδα.
«Σε κάθε περίπτωση, θα φτάσουμε μέχρι τέλους για να διαλευκάνουμε την υπόθεση. Διακυβεύονται πολλά», πρόσθεσε.
Στην επιστολή του προς τον Μασκ, ο Χάιμς τονίζει ότι διακυβεύεται πλέον η έγκριση της αμερικανικής κρατικής χρηματοδότησης για το σύνολο των συστημάτων της SpaceX, εάν ο δισεκατομμυριούχος της τεχνολογίας αρνηθεί να δώσει τις απαραίτητες απαντήσεις.
«Μου είναι δύσκολο να συνεχίσω να υποστηρίζω την έγκριση χρηματοδότησης για αυτά τα κυβερνητικά συστήματα, τα οποία έχουν αναπτυχθεί από τη SpaceX και ανήκουν στην αμερικανική κυβέρνηση, εφόσον δεν λάβω ικανοποιητικές απαντήσεις στα ερωτήματά μου σχετικά με την υπηρεσία Starshield στην Ουκρανία», έγραψε ο Χάιμς στον Μασκ.



































