Καθηγητής φιλοσοφίας και γαλλικών, μέλος του Συμβουλίου Κοινωνικής Ανάλυσης και σύμβουλος στην Ένωση «Πρόοδος του Μανατζμεντ», ο Gilles Lipovetsky, 79 ετών, πρωτοέγινε γνωστός το 1983 με το βιβλίο του «Η εποχή του κενού». Ένα βιβλίο στο οποίο ο συγγραφέας ανέλυε την «μετα-νεωτερική» κοινωνία, η οποία κατά τη γνώμη του χαρακτηριζόταν από την αποδυνάμωση της δημόσιας σφαίρας και από μια «ανοικτή» κουλτούρα στη βάση «cool» ρυθμίσεων των ανθρωπίνων σχέσεων. Στην κοινωνία αυτή, πίστευε ο συγγραφέας, επικρατούσε ένας «νέο-ατομισμός» ναρκισικού τύπου και ο οποίος συνιστούσε «τη δεύτερη επανάσταση της ατομικότητας».

Σήμερα, ο Γάλλος καθηγητής πιστεύει ότι οι φιλελεύθερες κοινωνίες βιώνουν την εποχή της «υπερνεωτερικότητας», που είναι το αποτέλεσμα μιας υπερτροφικής διαδικασίας εκσυγχρονισμού, αυτής της ίδιας της νεωτερικότητας. Έτσι, οι κοινωνίες τείνουν προς περισσότερο ανταγωνισμό, περισσότερη εμπορευματοποίηση, αυξανόμενη κινητικότητα και μεγαλύτερη ευκαμψία. Υπό αυτές τις συνθήκες, η «υπερνεωτερικότητα» παρουσιάζεται με το ένδυμα της υπερβολής και της ανόδου των άκρων στα πιο διαφορετικά επίπεδα.

Στο πλαίσιο αυτό, οι start-ups, είναι μια πρωτόγνωρη μορφή νεωτερικού καπιταλισμού στους κόλπους του οποίου το χρήμα δεν έχει καθόλου την έννοια που είχε στο παρελθόν. Όπως αναφέρει στο τελευταίο βιβλίο του ο Γάλλος καθηγητής πρόκειται για την εποχή της «Παράδοξης Ευτυχίας» (Εκδόσεις Gallimard).

«….Στην εποχή μας», μας λέει ο Gilles Lipovetsky, «….το χρήμα έχει αλλάξει αξία, κυκλοφορεί όλο και πιο γρήγορα και δεν εξυπηρετεί τους σκοπούς που εξυπηρετούσε στο παρελθόν». «……Παραδοσιακά», προσθέτει, «……στις αγροτικές κοινωνίες, το χρήμα ήταν μέσο επιβίωσης. Στη συνέχεια, στις αστικές κοινωνίες έγινε το σήμα της κοινωνικής ανέλιξης: εκθέταμε τον πλούτο για να δείξουμε ποιοι είμαστε και στις δύο περιπτώσεις το “έχειν” έπαιζε κεντρικό ρόλο.

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 όμως, το «είναι» κυριάρχησε. Κύριο μέλημά μας δεν ήταν η επίδειξη πλούτου, αλλά η αναζήτηση της προσωπικής ολοκλήρωσης. Προτεραιότητα είχε η αναζήτηση της ευτυχίας. Ήταν η περίοδος που αποκαλώ «μετα-υλιστική».

Σήμερα, στην ψηφιακή εποχή μας, το χρήμα δεν εξυπηρετεί ούτε το έχειν ούτε το είναι αλλά προωθεί το «πράττειν». Με το Διαδίκτυο περνάμε από έναν ατομισμό επικεντρωμένο στον καταναλωτισμό σ’ έναν άλλο που έχει σημαία του τη δράση. Πρόκειται για μια απαίτηση που προκρίνει τον μετασχηματισμό και όχι την απόλαυση. Εικοσάρηδες νέοι έτσι, αντί να αναζητούν ευτυχία, αγάπη και διακοπές, επιδίδονται στη δημιουργία start-up και 24 ώρες το 24ωρο κάθονται μπροστά στην οθόνη τους με στόχο την επιτυχία του σχεδίου τους……».

Στο επίπεδο αυτό, ο Gilles Lipovetsky, στο ερώτημά μας ποιες είναι οι διαφορές στις αντιλήψεις του παραδοσιακού επιχειρηματία και του αντίστοιχου της ψηφιακής εποχής, αυτής των start-ups, μας είπε: «…..Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επιχείρηση είναι ένα αιωνόβιο φαινόμενο, πολυδιάστατο και σημαντικό. Μέχρι σήμερα, στήναμε μια επιχείρηση για να αναρριχηθούμε στην κοινωνική ιεραρχία.

Επρόκειτο για τον φιλόδοξο κόσμο του Μπαλζακ, του Ροκφέλερ και του Citizen Cane. Ήταν ένα είδος αξιοκρατίας. Στις μέρες μας οι δημιουργοί των start-ups, με εξαιρέσεις βέβαια που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, εμπνέονται από μια “βούληση ισχύος”, η οποία έχει Νιτσεϊκό περιεχόμενο. Δεν επιθυμούν τόσο την κυριαρχία επί των άλλων όσο αυτήν στον εαυτό τους. Θέλουν να επιδείξουν ότι κάτι είναι οι ίδιοι ανεξαρτήτως του πλούτου. Από την άποψη αυτή, το διαδίκτυο προσφέρεται σε αμέτρητους νέους που θέλουν κάτι να καταφέρουν για τους εαυτούς τους. Το γεγονός ότι λανσάρουν κάτι χωρίς να γνωρίζουν το αποτέλεσμα, τους τονώνει, τους ερεθίζει, τους διαβεβαιώνει. Για τους νέους που σήμερα επιχειρούν, η ανάληψη κινδύνου, το ρίσκο δηλαδή, αποτελεί αξία, πράγμα αδιανόητο πριν 40 χρόνια…….».

Μέσα στο νέο αυτό περιβάλλον, ο Γάλλος καθηγητής θεωρεί ότι το επιχειρείν είναι μια νέα μορφή παιχνιδιού, στο οποίο η ανάδειξη του προσώπου έχει μεγαλύτερη σημασία από το κέρδος.

Παράλληλα ο Gilles Lipovetsky, τονίζει, πολύ σωστά κατά τη γνώμη μας, ότι οι start-ups εκδημοκρατίζουν το επιχειρείν, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό στην εποχή μας.

«……Οι start-ups», μας λέει, «…..είναι μια πρωτόγνωρη μορφή επιχειρηματικής δημοκρατίας. Οποιοσδήποτε μπορεί να δημιουργήσει, αρκεί να έχει τη θέληση να το κάνει, ανεξαρτήτως οικογενειακών καταβολών και συμμετοχής σε δίκτυα. Στο διαδίκτυο ο καθένας μπορεί να δημιουργήσει τα δικά του δίκτυα και να τα αναπτύξει όπως αυτός θέλει. Με πιο απλά λόγια το διαδίκτυο ως μέσο αυτόνομης ανάπτυξης, είναι και η πηγή μιας νέας ατομικότητας.

Πλην όμως, στο πλαίσιο αυτής της κατάστασης υπάρχει ένας σοβαρός κίνδυνος βαθύτατου κοινωνικού ρήγματος. Αυτού της διάκρισης της κοινωνίας σε μια κινητική και δημιουργική τάξη και στην αντίστοιχη ακίνητη. Ο κίνδυνος αυτός είναι ήδη έντονα ορατός στη Γαλλία και απ’ ότι γνωρίζω πρέπει να υπάρχει και στην Ελλάδα. Σαφώς δε, εξ αυτού του λόγου, θα παρατηρηθούν και νέες ανισότητες που θα οξύνονται όσο συνεχίζεται η κρίση………».

Ωστόσο, κατά τον Γάλλο καθηγητή, το πρόβλημα αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί αν εδώ και τώρα οι αρχές της νέας ψηφιακής οικονομίας αρχίσουν να διδάσκονται στο σχολείο, το οποίο έτσι μπορεί να γίνει φορέας αυτής της νέας αντίληψης για το επιχειρείν και κυρίως για τις αναλήψεις κινδύνων. Από την άλλη μεριά στο πλαίσιο των νέων ατομικότητων, ο Gilles Lipovetsky πιστεύει ότι το σχολείο έχει κάθε δυνατότητα να γίνει χώρος για την ανάπτυξη νέων μορφών αλληλεγγύης, πέρα από τις γνωστές μαυρόασπρες θεωρήσεις του κόσμου και των κοινωνιών μας.

Κατά πόσον τώρα παρόμοιοι προβληματισμοί υπάρχουν στη χώρα μας, είναι μια άλλη διάσταση του θέματος. Με τα όσο προηγούνται πάντως να αποτελούν τροφή για σκέψη.

Ακολουθήστε τον ot.grστο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στον ot.gr

Latest News

Πρόσφατα Άρθρα Opinion
Φορολογία: Μόνιμα θύματα οι πολύτεκνοι, μόνιμα «υποζύγια» οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι
Opinion |

Φορολογία: Μόνιμα θύματα οι πολύτεκνοι, μόνιμα υποζύγια μισθωτοί και συνταξιούχοι

Οι διαπιστώσεις τελευταίας έκθεσης του ΟΟΣΑ για τη δυσμενέστερη φορολογική μεταχείριση της ελληνικής οικογένειας παγκοσμίως και το 2023 δεν είναι οι πρώτες ούτε οι τελευταίες