Όπως κάθε χρόνο έτσι και στη φετινή COP30 για το κλίμα στη Βραζιλία, επανέρχεται το πώς οι χώρες που προσπαθούν να στραφούν σε καθαρή ενέργεια, και να προετοιμαστούν παράλληλα για ακραία καιρικά φαινόμενα και άλλες επιπτώσεις σε έναν θερμότερο κόσμο, θα χρειαστούν χρήματα.
Και καθώς το κόστος και οι κίνδυνοι της υπερθέρμανσης του πλανήτη κλιμακώνονται, υπάρχει ολοένα και μεγαλύτερη ανάγκη για χρηματοδότηση – από κυβερνήσεις, τράπεζες ανάπτυξης, ιδιώτες επενδυτές και φιλανθρωπικά ιδρύματα που αποσκοπούν στην υποστήριξη των χωρών να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ή να προσαρμοστούν στις κλιματικές επιπτώσεις, για παράδειγμα μέσω έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή για την αντιπλημμυρική προστασία.
Ο κόσμος έθεσε τους πρώτους στόχους χρηματοδότησης για το κλίμα το 2009, με τις πλούσιες χώρες να δεσμεύονται να διαθέσουν 30 δισ. δολάρια ετησίως
Η χρηματοδότηση στην COP30
Χωρίς χρηματοδότηση για το κλίμα, οι φτωχότερες χώρες θα δυσκολευτούν να απαλλαγούν από τις εκπομπές άνθρακα των οικονομιών τους και να προστατεύσουν τους ευάλωτους πληθυσμούς. Επειδή αυτές οι χώρες συνέβαλαν λιγότερο στις εκπομπές, η συνθήκη του ΟΗΕ για το κλίμα του 1992 ορίζει ότι θα πρέπει να επωμιστούν μικρότερο βάρος για την αντιμετώπιση του προβλήματος σήμερα.
Η χρηματοδότηση για το κλίμα έχει γίνει ένα κριτήριο εμπιστοσύνης στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα, με το ποσό που δεσμεύεται από τις πλούσιες χώρες να θεωρείται ως μέτρο της σοβαρότητάς τους όσον αφορά την αντιμετώπιση της κρίσης.
Σήμερα όμως οι χώρες διαφωνούν σχετικά με το ποιος πρέπει να πληρώσει τη χρηματοδότηση για το κλίμα, πόσα χρήματα χρειάζονται και πώς πρέπει να κατανεμηθούν. Ιστορικά, μόνο βιομηχανικές χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και χώρες της Ευρώπης έχουν συνεισφέρει, αλλά η πίεση αυξάνεται στις ταχέως αναπτυσσόμενες χώρες με υψηλή ρύπανση, όπως η Κίνα, η Ινδία και τα κράτη του Κόλπου, για να συμμετάσχουν.
Το Πεκίνο επιμένει ότι θα πρέπει να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως αναπτυσσόμενο έθνος βάσει της συνθήκης του ΟΗΕ για το κλίμα.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες, πολλές από τις οποίες ήδη επιβαρύνονται με υψηλά επίπεδα χρέους, πιέζουν επίσης για περισσότερες επιχορηγήσεις αντί για δάνεια. Μια έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, τον Δεκέμβριο έδειξε ότι το εξωτερικό χρέος που κατέχουν χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος είχε αυξηθεί κατά περισσότερα από 205 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023, φτάνοντας στο επίπεδο ρεκόρ των 8,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι κλιματικοί στόχοι
Ο κόσμος έθεσε τους πρώτους στόχους χρηματοδότησης για το κλίμα το 2009, με τις πλούσιες χώρες να δεσμεύονται να διαθέσουν 30 δισ. δολάρια ετησίως. Αύξησαν το ποσό αυτό το 2010 σε 100 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2020, αλλά δεν πέτυχαν τα ποσά που έπρεπε μέχρι το 2022.
Όπως επισημαίνει το Reuters, οι τράπεζες δήλωσαν ότι διοχέτευσαν περίπου 137 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματοδότηση για το κλίμα το 2024. Περίπου το 62% αυτού, δηλαδή 85,1 δισεκατομμύρια δολάρια, διατέθηκαν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Ένα χρόνο νωρίτερα, οι τράπεζες είχαν διαθέσει περίπου 125 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματοδότηση για το κλίμα.
Η συμφωνία COP29 του περασμένου έτους συνδύασε αυτές τις δύο ομάδες δωρητών -πλούσιες χώρες και τράπεζες- στον καθορισμό ενός νέου ετήσιου στόχου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που πρέπει να επιτευχθεί έως το 2035. Από τώρα έως το 2035, ο στόχος θεωρείται ότι θα παραμείνει στο προηγούμενο επίπεδο των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αν και αυτό δεν αναφέρεται ρητά στην τεκμηρίωση του ΟΗΕ.
Ο προορισμός των κονδυλίων
Τα κονδύλια για το κλίμα από πλούσιες κυβερνήσεις χρησιμεύουν ολοένα και περισσότερο ως αρχικό κεφάλαιο για την αύξηση των ροών ιδιωτικών κεφαλαίων προς φιλικές προς το κλίμα επενδύσεις.
Η μη κερδοσκοπική Πρωτοβουλία για την Κλιματική Πολιτική, εκτιμά ότι οι παγκόσμιες ροές χρηματοδότησης για το κλίμα το 2022 ήταν περίπου 1,46 τρισεκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων περίπου τα μισά προέρχονταν από ιδιωτικές επενδύσεις. Αυτό το ποσό εκτοξεύτηκε σε σχεδόν 1,6 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2023.
Για τις αναπτυσσόμενες χώρες, τα έθνη στην COP29 στο Μπακού συμφώνησαν να εργαστούν για την αύξηση της ετήσιας χρηματοδότησης σε τουλάχιστον 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, με δεκάδες υπουργούς Οικονομικών να εκπονούν έναν «Χάρτη Πορείας από το Μπακού στο Μπελέμ» με συστάσεις για το πώς να το κάνουν αυτό.
Αυτό εξακολουθεί να υπολείπεται κατά πολύ των 7,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΤΚ, απαιτούνται ετησίως έως το 2030 για την επίτευξη των παγκόσμιων κλιματικών στόχων.
Για τις αναπτυσσόμενες χώρες εκτός Κίνας μετά το 2030, η Ανεξάρτητη Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Υψηλού Επιπέδου για τη Χρηματοδότηση για το Κλίμα υπολογίζει τον ετήσιο λογαριασμό στα 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, ο οποίος θα αυξηθεί στα 3,3 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2035.
Η Βραζιλία παροτρύνει τις χώρες που συμμετέχουν στην COP30 να συνεισφέρουν στο νεοσύστατο Tropical Forests Forever Facility, ή TFFF, το οποίο στοχεύει στην άντληση 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων από κυβερνητικές και φιλανθρωπικές οργανώσεις για την κινητοποίηση επιπλέον 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ιδιωτικά κεφάλαια.
