Διανύοντας τον τρίτο μήνα από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μ. Ανατολή και έχοντας πλέον ξεπεράσει το αρχικό διάστημα που προσδιόριζε το βασικό σενάριο που είχε σκιαγραφήσει η ηγεσία των ΗΠΑ, όσον αφορά τον σχεδιασμό των επιχειρήσεων, τίθεται το ερώτημα αν πρέπει να προετοιμαστούμε για ακόμη πιο δυσμενείς εξελίξεις.
Η εκεχειρία που επιτεύχθηκε από τις αρχές Απριλίου δεν έχει περιορίσει τον ενεργειακό κίνδυνο, αντιθέτως, οι συνθήκες επιδεινώθηκαν περαιτέρω στα τέλη Απριλίου πριν από την ανάκαμψη των ελπίδων για συμφωνία στις αρχές Μαΐου, οι οποίες μένει να δούμε αν, αυτή τη φορά, θα επιβεβαιωθούν.
Είναι ωστόσο προφανές ότι το κόστος νέων διαψεύσεων των προσδοκιών για μια βιώσιμη εξομάλυνση θα βαίνει αυξανόμενο, καθώς τα περιθώρια προσαρμογής και λείανσης των δυσμενών επιδράσεων από την κρίση − ειδικά στο ενεργειακό πεδίο − θα φθίνουν όσο προσεγγίζουμε το τέλος του 2ου τριμήνου. Αναμφισβήτητα, παραμένει αξιοσημείωτο ότι παρά τη μεγάλη κλίμακα του σοκ, τόσο οι αγορές όσο και οι διαθέσιμοι δείκτες οικονομικής δραστηριότητας έχουν αντιδράσει με ψυχραιμία προσβλέποντας σε επίλυση, αλλά και σταθμίζοντας τη μεγάλη προσαρμοστικότητα της διεθνούς οικονομίας σε διαδοχικές αναταράξεις.
Αυτό αποτυπώνεται και στα διαθέσιμα δεδομένα για την Ελλάδα, με τους βασικούς κλαδικούς υποδείκτες επιχειρηματικών ερευνών να καταγράφουν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο μία σχετικά ήπια κάμψη των προσδοκιών σε σύγκριση με την περίοδο της έναρξης της σύγκρουσης στην Ουκρανία, ενώ μόνο η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε σε χαμηλό 3,5 ετών εν μέσω ραγδαίας επιδείνωσης των πληθωριστικών προσδοκιών. Η βιομηχανική δραστηριότητα παραμένει σε ανοδική τροχιά, υπηρεσίες και λιανεμπόριο αναμένουν ενίσχυση της ζήτησης τους επόμενους μήνες, με ώθηση από τον τουρισμό, και οι κατασκευές εμφανίζουν ισχυρή δυναμική.
Οι τουριστικές αφίξεις, παρά την πιθανή αποδυνάμωσή τους τον Απρίλιο, έδειξαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε σχέση με τις γειτονικές χώρες και τα στοιχεία προγραμματισμού πτήσεων και προκρατήσεων δεν επιδεινώθηκαν, παρά τις διεθνείς ανησυχίες, ακόμη και για θέματα επάρκειας στα αεροπορικά καύσιμα. Παράλληλα, η διάθεση για επενδυτικές δαπάνες – με ώθηση από το ΤΑΑ – παραμένει ισχυρή, με τη δημόσια επενδυτική δραστηριότητα να βαίνει σε νέο ιστορικό υψηλό.
Ολα τα παραπάνω συνηγορούν στο ότι η εξελισσόμενη διαταραχή παραμένει διαχειρίσιμη, στον βαθμό που οι ροές ενέργειας αρχίσουν να εξομαλύνονται τον επόμενο μήνα. Ωστόσο, δεδομένης τη δομής της ελληνικής οικονομίας, της ανθεκτικής ζήτησης, αλλά και των υφιστάμενων στρεβλώσεων της αγοράς, η πληθωριστική διαδικασία αναμένεται να είναι πιο επίμονη θέτοντας νέες προκλήσεις βραχυπρόθεσμα, ακόμη και αν η διεθνής αβεβαιότητα υποχωρήσει.
Αν οι προσδοκίες διαψευσθούν και κινηθούμε προς το δυσμενές σενάριο, τα βελτιωμένα θεμελιώδη μεγέθη και η ισχυρότατη δημοσιονομική θέση της χώρας επιτρέπουν τη δημιουργία νέων αναχωμάτων − ειδικά μέσω στοχευμένων μέτρων προς τους πλέον πληττόμενους αποδέκτες −, ωστόσο θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελαχιστοποιήσουμε πλέον τις απώλειες, δεδομένου ότι θα προκύψουν πιο πολύπλοκες και επίμονες αρνητικές δευτερογενείς επιδράσεις.
Ο Νίκος Σ. Μαγγίνας είναι επικεφαλής οικονομολόγος της Εθνικής Τράπεζας
