Ακαθάριστα οικόπεδα: 10+1 ημέρες προθεσμία – Τα πρόστιμα

Εκπνέει σε λίγες ημέρες η προθεσμία – και δη στις 15 Ιουνίου – για χιλιάδες ιδιοκτήτες, νομείς και επικαρπωτές ακινήτων, προκειμένου να ολοκληρώσουν τον καθαρισμό στα ακαθάριστα οικόπεδα και φυσικά να το δηλώσουν στην πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr.

Με τον νέο Νόμο 5182/2026, το θεσμικό πλαίσιο αλλάζει εκ βάθρων, επιφέροντας ανατροπές στους υπόχρεους, νέες εξαιρέσεις για τις αγροτικές εκτάσεις, αλλά και αυστηρούς ελέγχους που θα διαρκέσουν μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου στις 31 Οκτωβρίου.

Τι αφορά η υποχρέωση για τα ακαθάριστα οικόπεδα

Αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου ή ορίων οικισμού (ακόμα κι αν δεν έχουν εγκεκριμένο ρυμοτομικό), ακάλυπτους χώρους εντός σχεδίου. Επίσης, οικόπεδα σε απόσταση 100 μέτρων από τα όρια του οικισμού ή της πόλης (εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία), καθώς και οικόπεδα σε εκτός σχεδίου περιοχές που έχουν κάποιο κτίσμα (όχι χωράφια ή δασικές/χορτολιβαδικές εκτάσεις).

Αφού πραγματοποιηθεί, ο καθαρισμός οικοπέδου πρέπει να δηλωθεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα με το εύληπτο όνομα «Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών» (https://akatharista.apps.gov.gr). Δίνεται ωστόσο η δυνατότητα να δηλωθεί και μέσω ΚΕΠ ή στην πλησιέστερη στην ιδιοκτησία Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Υποχρέωση καθαρισμού δεν έχει μόνο ο ιδιοκτήτης αλλά ο νομέας, ή ο επικαρπωτής ή ο μισθωτής του ακινήτου, αν και ωστόσο δεν διευκρινίζεται ποιος φέρει την ευθύνη έναντι του νόμου.

Τα πρόστιμα για τους παραβάτες

Για όσους δεν συμμορφωθούν προβλέπονται «τσουχτερά» πρόστιμα. Και ειδικότερα, οι παραβάτες τιμωρούνται με πρόστιμο 100 ευρώ αν δεν δηλώσουν τον καθαρισμό στην πλατφόρμα. Στην περίπτωση που δεν έχουν καθαρίσει το οικόπεδο, και ούτε το έχουν δηλώσει, το πρόστιμο γίνεται 500 ευρώ μόνο για τη μη δήλωση.

Η ψευδής δήλωση, δε, είναι ποινικό αδίκημα που τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και πρόστιμο 5.000 ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπόχρεων στην εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, επιβάλλεται ή καταλογίζεται αντίστοιχα εξ ολοκλήρου στον/στους υπόχρεους από τον δήμο:

α) πρόστιμο ύψους 1,00 ευρώ ανά τ.μ. με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ κα και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ και

β) η δαπάνη καθαρισμού του χώρου και απομάκρυνσης των υλικών, εφόσον ο Δήμος προβεί σε καθαρισμό του χώρου.

Οι νέες πρακτικές για την πρόκληση πυρκαγιών

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης των προληπτικών μέτρων, το υπουργείο προωθεί και νέες πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε χώρες με μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, όπως για παράδειγμα οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.

Ένα από τα βασικά εργαλεία που εξετάζονται είναι η «προδιαγεγραμμένη καύση», δηλαδή η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης σε συγκεκριμένες περιοχές κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης πριν την έναρξη της θερινής περιόδου.

Το μέτρο εφαρμόζεται με τη συνεργασία ειδικών, δασολόγων και επιστημονικών φορέων και υποστηρίζεται από οργανισμούς όπως η WWF, καθώς και από πανεπιστημιακά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Παράλληλα, στο νέο νομοσχέδιο προβλέπεται και η εφαρμογή της «ελεγχόμενης βόσκησης», μέσω της οποίας δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν να παραχωρούν εκτάσεις σε κτηνοτρόφους, ώστε τα ζώα να μειώνουν φυσικά τη χαμηλή βλάστηση που αποτελεί καύσιμη ύλη για τις πυρκαγιές.