Ισπανία: Η προσπάθεια εναντίον του… υπερτουρισμού

Μέτρα για την καλύτερη διαχείριση των εκατομμυρίων τουριστών της παίρνει η Βαρκελώνη σε μια προσπάθεια αντίστασης σε ενα φαινόμενο που «διαβρώνει την ταυτότητα της καταλανικής πρωτεύουσας».

Μετά από δεκαετίες αδιάκοπης προώθησης της ζωντανής μεσογειακής πόλης τους, οι αρχές της Βαρκελώνης έχουν ορίσει έναν άνδρα με αποστολή να πει «όχι πια» – και, όπως λέει ο ίδιος, να επιστρέψει την πιο εμβληματική αγορά της πόλης στους κατοίκους της.

Πέρυσι, η περιοχή της Βαρκελώνης προσέλκυσε 26 εκατομμύρια επισκέπτες, αύξηση 2,4% σε σχέση με το 2024, σημειώνει ο βρετανικός Guardian. Ο διορισμός του Χοσέ Αντόνιο Ντονάιρε ως πρώτου επιτρόπου της πόλης για τον βιώσιμο τουρισμό αντιπροσωπεύει μια σημαντική αλλαγή στάσης και μια στροφή από την αντίληψη ότι ο τουρισμός είναι ένα αμιγώς θετικό φαινόμενο. .

Βιώσιμος τουρισμός

«Φτάσαμε στο τέλος του δρόμου, η Βαρκελώνη έχει φτάσει στον μέγιστο αριθμό τουριστών που μπορεί να φιλοξενήσει», λέει. «Δεν θέλουμε περισσότερους τουρίστες, ούτε έναν ακόμη, αλλά πρέπει να διαχειριστούμε αυτούς που έχουμε».

Μπορεί να χρειαστεί κάποιος χρόνος για να γίνουν αισθητές οι αλλαγές που προτείνει ο Ντονάιρε , κυρίως επειδή, ανεξάρτητα από τις προθέσεις της πόλης, άλλοι παράγοντες, πολλοί από τους οποίους είναι εκτός του ελέγχου της – όπως το λιμάνι, το αεροδρόμιο, οι αεροπορικές εταιρείες, οι ξενοδόχοι και η ταξιδιωτική βιομηχανία που πιστεύει ότι «όσο μεγαλύτερο τόσο καλύτερο» – μπορεί να μην έχουν την ίδια άποψη.

Δεν υπάρχει όμως καμία αμφιβολία για την ειλικρίνεια και τη φιλοδοξία του, που εκτείνονται ακόμη και στη διάσωση της διάσημης αγοράς La Boquería της Βαρκελώνης, η οποία συμβολίζει το χειρότερο αποτέλεσμα που έχει επιφέρει ο μαζικός τουρισμός στην ταυτότητα της πόλης.

Η La Boquería, που κάποτε ήταν καταφύγιο για σεφ και λάτρεις του φαγητού, αλλά για χρόνια ήταν απαγορευμένη ζώνη για τους περισσότερους κατοίκους της Βαρκελώνης, θα επιστρέψει, όπως λέει, στο να είναι μια αγορά που πουλάει φρέσκα τρόφιμα αντί για σνακ σε πακέτο, τα οποία θα απαγορευτούν με τη συναίνεση της πλειοψηφίας των πωλητών.

Η στεγαστική κρίση

Η προσπάθεια της πόλης να περιορίσει τον αριθμό των επισκεπτών ξεκίνησε το 2017 με την επιβολή μορατόριουμ στην κατασκευή νέων ξενοδοχείων στο κέντρο της Βαρκελώνης, αλλά αυτό υπονομεύθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ραγδαία αύξηση των τουριστικών διαμερισμάτων βραχυπρόθεσμης μίσθωσης που διατίθενται σε ιστότοπους όπως το Airbnb.

Το 2028, τα 10.000 νόμιμα τουριστικά διαμερίσματα της Βαρκελώνης θα χάσουν τις άδειές τους και το δημοτικό συμβούλιο ελπίζει ότι η πλειοψηφία αυτών των ακινήτων θα επιστρέψει στην αγορά ενοικίασης και θα ανακουφίσει την κρίση στέγασης της πόλης.

«Αυτή τη στιγμή, το απόθεμα κατοικιών αυξάνεται κατά 2.000 σπίτια ετησίως», λέει. «Αν καταφέρουμε να βγάλουμε αυτά τα 10.000 τουριστικά διαμερίσματα στην αγορά κατοικιών, αυτό ισοδυναμεί με την αύξηση πέντε ετών.»

Ο επίτροπος Ντονάιρε, ο οποίος ανέλαβε τη θέση αυτή έχοντας προηγουμένως διατελέσει καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Χιρόνα και διευθυντής του ινστιτούτου τουριστικής έρευνας του πανεπιστημίου, λέει ότι οι νέες πολιτικές δεν στοχεύουν τόσο στη μείωση του αριθμού των επισκεπτών όσο στην αλλαγή του προφίλ και της συμπεριφοράς τους.

Περίπου το 65% των επισκεπτών κατατάσσονται ως «τουρίστες αναψυχής», ενώ οι υπόλοιποι βρίσκονται στη Βαρκελώνη είτε για συνέδρια, είτε είναι αυτό που ο Donaire περιγράφει ως «πολιτιστικούς επισκέπτες» που έρχονται για τα μουσεία, την αρχιτεκτονική και τα μουσικά φεστιβάλ.

Λέει ότι ο στόχος είναι να μειωθεί ο αριθμός των τουριστών αναψυχής, ώστε να επιτευχθεί μια ισότιμη τριμερής κατανομή μεταξύ αυτών, των πολιτιστικών επισκεπτών και των ανθρώπων που έρχονται για επαγγελματικούς λόγους.

Άλλα μέτρα περιλαμβάνουν τη μείωση του αριθμού των θέσεων ελλιμενισμού κρουαζιερόπλοιων από επτά σε πέντε: η πόλη, ωστόσο, θα εξακολουθήσει να δέχεται πάνω από τρία εκατομμύρια επιβάτες κρουαζιερόπλοιων κάθε χρόνο.

Αυτοί οι επισκέπτες ξοδεύουν ελάχιστα όταν βρίσκονται στην ξηρά και, όπως λέει ο Ντονάιερ, «δημιουργούν περισσότερα προβλήματα παρά οφέλη».

Επισκέπτες μιας ημέρας

Μια άλλη ομάδα που δεν θα επηρεαστεί από τους περιορισμούς στα ξενοδοχεία του κέντρου της πόλης και στις τουριστικές ενοικιάσεις είναι τα επτά εκατομμύρια ετήσια επισκέπτες μίας ημέρας, οι περισσότεροι από τους οποίους φτάνουν με πούλμαν. Η Βαρκελώνη αύξησε τα τέλη στάθμευσης και υποχρέωσε τα πούλμαν να σταθμεύουν στην περιφέρεια της πόλης, σε μια προσπάθεια να μειώσει τον αριθμό τους.

Περίπου οι μισοί τουρίστες στη Βαρκελώνη είναι επαναλαμβανόμενοι επισκέπτες που έχουν ήδη δει τα κύρια αξιοθέατα και ο Ντονάιρε σχεδιάζει να ενθαρρύνει αυτή την ομάδα να κάνει ημερήσιες εκδρομές έξω από την πόλη ή να επισκεφθεί περιοχές όπως το Montjuïc, ένα μεγάλο πάρκο που φιλοξενεί αρκετά μουσεία αλλά σχεδόν κανέναν κάτοικο.

«Αυτό που δεν θέλουμε είναι να ενθαρρύνουμε τον τουρισμό σε περιοχές που δεν είναι προετοιμασμένες για αυτόν και όπου θα δημιουργήσει προβλήματα», λέει.

Η Βαρκελώνη επίσης – και όχι για πρώτη φορά – καταπολεμά διάφορες μορφές αντικοινωνικής συμπεριφοράς, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των οργανωμένων περιηγήσεων σε μπαρ. «Δεν μας ενδιαφέρει αυτός ο τύπος τουρισμού και θέλουμε να εξαφανιστεί», λέει ο Ντονάιρε.

Επιπλέον, σχεδιάζει να επενδύσει ένα μέρος του πρόσφατα αυξημένου τουριστικού φόρου στο κέντρο της πόλης για να ενισχύσει το τοπικό εμπόριο σε μια περιοχή όπου το λιανικό εμπόριο κυριαρχείται από καταστήματα ψιλικών, καταστήματα με σουβενίρ και καταστήματα κάνναβης.