Kοντά σε ένα προσωρινό πλαίσιο συμφωνίας που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την παράταση της κατάπαυσης του πυρός, βρίσκονται ΗΠΑ και Ιράν.
Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της αμερικανικής κυβέρνησης, τον οποίο επικαλείται η Washington Post, οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε ένα προσχέδιο μνημονίου κατανόησης, το οποίο προβλέπει την επέκταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, προκειμένου να δοθεί χρόνος για τη διαμόρφωση μιας «τελικής συμφωνίας» που θα οδηγήσει στον οριστικό τερματισμό της σύγκρουσης.
Επισημαίνεται, ωστόσο, πως έως και την Κυριακή δεν είχε υπογραφεί καμία επίσημη συμφωνία, ενώ παραμένει ασαφές πόσο δεσμευτικό είναι το υπό διαμόρφωση πλαίσιο.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η πρόταση τελεί υπό την έγκριση της Τεχεράνης, με κρίσιμα σημεία να αφορούν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Μεταξύ των βασικών προβλέψεων είναι η άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα παγκοσμίως, καθώς και η εκκαθάρισή του από νάρκες. Η πλήρης αποκατάσταση της κυκλοφορίας εκτιμάται ότι θα επιτευχθεί εντός 30 ημερών από την εφαρμογή της συμφωνίας.
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει την άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ενώ το Ιράν καλείται να επαναβεβαιώσει τη δέσμευσή του ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να συμφωνηθεί και ο τρόπος διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας, με τις σχετικές τεχνικές λεπτομέρειες να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης τους επόμενους δύο μήνες.
Αμερικανικές πηγές τονίζουν ότι η συμφωνία θα βασίζεται στη λογική «εμπιστοσύνη αλλά και επιβεβαίωση», με σταδιακή άρση των περιορισμών και των κυρώσεων, ανάλογα με τη συμμόρφωση της Τεχεράνης. Ειδικότερα, η απελευθέρωση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων συνδέεται άμεσα με την παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου, με την Ουάσιγκτον να ξεκαθαρίζει ότι «το Ιράν δεν θα λάβει τίποτα πριν προβεί σε ενέργειες».
Από την πλευρά του Ιράν, αξιωματούχος που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας στην Washington Post ανέφερε ότι η επαναλειτουργία των Στενών θα γίνει σε φάσεις. Στο πρώτο στάδιο, οι ΗΠΑ αναμένεται να αποδεσμεύσουν έως και 12 δισ. δολάρια από παγωμένα κεφάλαια, να ξεκινήσει η εκκαθάριση ναρκών και να χαλαρώσει ο αμερικανικός αποκλεισμός. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι το μνημόνιο δεν συνιστά πλήρη συμφωνία για τα πυρηνικά, αλλά περισσότερο μια δέσμευση για συνέχιση των διαπραγματεύσεων στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Σε πολιτικό επίπεδο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς την πρόοδο των συνομιλιών, σημειώνοντας ότι «η συμφωνία δεν έχει ολοκληρωθεί» και ότι «κανείς δεν γνωρίζει ακόμη το τελικό της περιεχόμενο». Παράλληλα, τόνισε ότι οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται «μεθοδικά και παραγωγικά», καλώντας τους διαπραγματευτές να αποφύγουν τη βιασύνη.
Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης πρόβλεψη για συνολική αποκλιμάκωση στην περιοχή, με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, καθώς και το Ιράν και τις συνδεδεμένες δυνάμεις του, να δεσμεύονται για παύση των εχθροπραξιών. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζεται το δικαίωμα του Ισραήλ να αντιδρά σε άμεσες απειλές, στοιχείο που διατηρεί μια λεπτή ισορροπία στο περιφερειακό σύστημα ασφαλείας.
Παρά τις ενδείξεις προόδου, παραμένουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και την πραγματική εμβέλεια της συμφωνίας, καθώς και με το κατά πόσο οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να γεφυρώσουν τις βαθιές διαφορές τους στο πυρηνικό ζήτημα.
Η πιθανή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ αναμένεται να έχει άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με την αμερικανική πλευρά να εκτιμά ότι θα συμβάλει στη μείωση των τιμών καυσίμων και στην ανακούφιση των καταναλωτών.
