Αργεντινή: Ο Μιλέι θα ιδιωτικοποιήσει τα φθηνά ξενοδοχεία εργαζομένων

Το Chapadmalal, ένα τεράστιο κρατικό συγκρότημα παραθαλάσσιων ξενοδοχείων που για δεκαετίες αποτέλεσε σύμβολο του περονιστικού «κοινωνικού τουρισμού» βρίσκεται στην ακτή του Ατλαντικού της Αργεντινής, περίπου 30 χιλιόμετρα από τη Μαρ ντελ Πλάτα.

Σήμερα, όμως, το συγκρότημα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας πολιτικής και ιδεολογικής σύγκρουσης, καθώς η φιλελεύθερη κυβέρνηση του προέδρου Χαβιέ Μιλέι προωθεί την παραχώρησή του σε ιδιώτες, σηματοδοτώντας το πιθανό τέλος μιας ιστορικής εποχής για την Αργεντινή, σημειώνουν οι Financial Times.

Τα εννέα ξενοδοχεία του Chapadmalal χτίστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1940 από την κυβέρνηση του Χουάν Ντομίνγκο Περόν και της χαρισματικής συζύγου του, Εύα Περόν, γνωστής σε όλους ως Εβίτα.

Το συγκρότημα δημιουργήθηκε για να ενσαρκώσει μια από τις βασικές αρχές του περονισμού: ότι οι εργαζόμενοι δικαιούνται όχι μόνο αξιοπρεπή εργασία, αλλά και ανάπαυση, ψυχαγωγία και διακοπές. Για πρώτη φορά χιλιάδες φτωχοί Αργεντινοί απέκτησαν πρόσβαση σε διακοπές δίπλα στη θάλασσα, κάτι που μέχρι τότε θεωρούνταν προνόμιο των ανώτερων κοινωνικών τάξεων.

Μέχρι πρόσφατα, οικογένειες μπορούσαν να περάσουν μία εβδομάδα στο Chapadmalal με πλήρη διατροφή και διαμονή πληρώνοντας μόλις τρία ή τέσσερα δολάρια τη βραδιά χάρη στις κρατικές επιδοτήσεις. Στην ακμή του, το συγκρότημα φιλοξενούσε έως και 5.000 επισκέπτες ταυτόχρονα. Οι επισκέπτες περνούσαν τις ημέρες τους στις μεγάλες αμμώδεις παραλίες του Ατλαντικού, έτρωγαν σε τεράστιες τραπεζαρίες με σερβιτόρους ντυμένους επίσημα και τα βράδια χόρευαν στις βεράντες υπό τους ήχους λαϊκής μουσικής.

Για πολλούς Αργεντινούς, το Chapadmalal δεν ήταν απλώς ένας οικονομικός τουριστικός προορισμός αλλά μια εμπειρία κοινωνικής ανόδου και αξιοπρέπειας. Όπως λέει στους FT η Cintia Suárez, που εργάζεται εκεί εδώ και δύο δεκαετίες και σήμερα διαχειρίζεται το μουσείο Eva Perón, «δεν μπορείς να υποτιμήσεις την πολιτιστική αξία του δικαιώματος στον ελεύθερο χρόνο».

Η Εβίτα Περόν εξακολουθεί να είναι παντού παρούσα στο συγκρότημα. Για τους υποστηρικτές του περονισμού, το Chapadmalal αποτελεί ζωντανό μνημείο μιας εποχής όπου το κράτος επιδίωκε να μειώσει τις κοινωνικές ανισότητες μέσω της δημόσιας πολιτικής.

Τα λαϊκά ξενοδοχεία δεν χωρούν στην σημερινή Αργεντινή

Ωστόσο, η σημερινή Αργεντινή βρίσκεται σε μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Ο πρόεδρος Μιλέι, ο οποίος εξελέγη το 2023 με σημαία τον οικονομικό φιλελευθερισμό και τη δραστική μείωση του κράτους, υποστηρίζει ότι το κράτος δεν έχει λόγο να διαχειρίζεται ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και ότι οι ιδιώτες μπορούν να αξιοποιήσουν καλύτερα τις εγκαταστάσεις.

Το 2024 η κυβέρνηση απέσυρε τη νομική υποχρέωση του κράτους να προσφέρει «κοινωνικό τουρισμό», ενώ τον Μάρτιο ανακοινώθηκε διαγωνισμός για 30ετή ιδιωτική παραχώρηση του Chapadmalal. Αν και το συγκρότημα δεν μπορεί να πουληθεί οριστικά, η διαχείρισή του πρόκειται να περάσει σε ιδιωτικά χέρια. Το αδελφό κρατικό συγκρότημα στην Κόρδοβα, το Embalse, οδηγείται επίσης προς ιδιωτικοποίηση.

Ο υπουργός απορρύθμισης Φεντερίκο Στουρτσνέγκερ δήλωσε στους FT ότι «δεν έχει νόημα για το κράτος να διαχειρίζεται μια τόσο σύνθετη δραστηριότητα χωρίς ανταγωνιστικό πλεονέκτημα». Σύμφωνα με την κυβέρνηση, ένας ιδιωτικός φορέας θα μπορούσε να αναβαθμίσει τις εγκαταστάσεις, να προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες και να αυξήσει την τουριστική αξία της περιοχής.

Οι επικριτές, όμως, βλέπουν στην απόφαση αυτή κάτι πολύ βαθύτερο από μια απλή οικονομική μεταρρύθμιση. Για τους Περονιστές, η ιδιωτικοποίηση του Chapadmalal συμβολίζει τη διάλυση ενός κοινωνικού μοντέλου που έκανε την Αργεντινή μία από τις πιο ισότιμες κοινωνίες της Λατινικής Αμερικής, έστω και με υψηλό οικονομικό κόστος.

Η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το Chapadmalal αντανακλά και τον ευρύτερο διχασμό της αργεντίνικης κοινωνίας. Περίπου το ένα τρίτο των πολιτών εξακολουθούν να αυτοπροσδιορίζονται ως Περονιστές, υποστηρίζοντας το κοινωνικό κράτος και τις παρεμβατικές πολιτικές. Από την άλλη πλευρά, πολλοί Αργεντινοί θεωρούν ότι το παλιό μοντέλο οδήγησε τη χώρα σε χρόνια οικονομική αστάθεια, πληθωρισμό και διαρκείς κρίσεις.

Η δημοτικότητα Μιλέι σε πτώση

Ο Μιλέι εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική λαϊκή υποστήριξη, αλλά η δημοτικότητά του έχει αρχίσει να υποχωρεί καθώς η λιτότητα επηρεάζει την καθημερινότητα.

Οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται, ενώ πολλοί εργαζόμενοι στη βιομηχανία, τις κατασκευές και το λιανεμπόριο χάνουν τις δουλειές τους. Αναλυτές σημειώνουν ότι όλο και περισσότεροι Αργεντινοί αναρωτιούνται αν το φιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο μπορεί να τους προσφέρει μια αξιοπρεπή ζωή και τη δυνατότητα να απολαμβάνουν βασικές παροχές όπως οι διακοπές.

Το ίδιο το Chapadmalal έχει υποστεί σημαντική παρακμή τις τελευταίες δεκαετίες. Οι διαδοχικές κυβερνήσεις επένδυσαν ελάχιστα στη συντήρησή του, αρκετά κτίρια εγκαταλείφθηκαν και ο αριθμός των επισκεπτών μειώθηκε αισθητά σε σύγκριση με τη χρυσή εποχή του 20ού αιώνα. Ωστόσο, η τελευταία περονιστική κυβέρνηση, μεταξύ 2019 και 2023, επένδυσε εκατομμύρια δολάρια σε ανακαινίσεις και η επισκεψιμότητα άρχισε ξανά να αυξάνεται πριν από την εκλογή του Μιλέι.

Οι περίπου 50 εργαζόμενοι που παρέμεναν στο συγκρότημα απολύθηκαν πρόσφατα, γεγονός που προκάλεσε διαδηλώσεις και νομικές προσφυγές από συνδικάτα και τοπικές οργανώσεις.

Το μέλλον του Chapadmalal παραμένει αβέβαιο. Για κάποιους, η ιδιωτικοποίηση αποτελεί αναγκαίο εκσυγχρονισμό και τρόπο αξιοποίησης ενός παραμελημένου συγκροτήματος.

Για άλλους, είναι το τέλος ενός σημαντικού κοινωνικού συμβόλαιου που γεννήθηκε στην εποχή του Περόν και της Εβίτα. Σε κάθε περίπτωση, το Chapadmalal παραμένει κάτι πολύ περισσότερο από μια σειρά παραθαλάσσιων ξενοδοχείων: είναι ένα ισχυρό σύμβολο της διαρκούς μάχης ανάμεσα στο κράτος πρόνοιας και την ελεύθερη αγορά στην Αργεντινή.