Μια νέα συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να αποδειχθεί εξίσου άχρηστη με την προηγούμενη

Reuters Breakingviews

Φαίνεται ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται κοντά στην επίτευξη συμφωνίας. Το Reuters μετέδωσε την Πέμπτη, επικαλούμενο τέσσερις πηγές που είναι ενήμερες για το θέμα, ότι οι δύο πλευρές ενδέχεται να παρατείνουν την εκεχειρία κατά 60 ημέρες και να άρουν τους περιορισμούς στα Στενά του Ορμούζ. Οι έμποροι πετρελαίου και οι επενδυτές σε μετοχές μπορεί να πανηγυρίζουν, αλλά κινδυνεύουν να βιαστούν υπερβολικά.

Αφενός, το μνημόνιο κατανόησης ενδέχεται να μην υπογραφεί ποτέ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν το έχει ακόμη εγκρίνει, ενώ τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ανέφεραν ότι οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα αποκατασταθεί η προπολεμική κατάσταση όσον αφορά τις μεταφορές ενέργειας. Το UBS Evidence Lab υπολόγισε την Τετάρτη ότι οι διαδρομές των δεξαμενόπλοιων ανέρχονταν σε περίπου τέσσερις την ημέρα, σε σύγκριση με τις σχεδόν 50 πριν από τη σύγκρουση. Για να πλησιάσουν έστω και λίγο τα προπολεμικά επίπεδα, πρέπει να αποναρκοθετηθούν οι περιοχές και να επανατοποθετηθούν τα πλοία. Κυρίως, οι ασφαλιστικές εταιρείες πρέπει να έχουν τη διαβεβαίωση ότι ο κίνδυνος νέων επιθέσεων έχει υποχωρήσει.

Είναι δύσκολο να καθοριστεί ένα χρονοδιάγραμμα για όλα αυτά, αλλά οι αναλυτές της Société Générale έχουν εκτιμήσει ότι θα χρειαστούν περίπου δύο μήνες από την υποθετική ημερομηνία επαναλειτουργίας μέχρι οι αγοραστές ενέργειας να λάβουν πραγματικά το πετρέλαιο τους. Ειδικοί στον τομέα της ναυτιλίας και έμποροι ενέργειας δήλωσαν στο Breakingviews ότι ακόμη και αυτό το χρονοδιάγραμμα μπορεί να είναι αισιόδοξο.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η προσφορά και η ζήτηση πετρελαίου ενδέχεται να εξακολουθούν να είναι σε ανισορροπία όταν η πιθανή νέα εκεχειρία 60 ημερών πλησιάζει στο τέλος της. Αυτό αφήνει μεγάλο περιθώριο για να πάνε τα πράγματα στραβά.

Οι όροι της συμφωνίας που έχουν αναφερθεί, για παράδειγμα, υποδηλώνουν ότι το πυρηνικό ζήτημα δεν είναι κοντά στην επίλυση. Το Ιράν ενδέχεται να εξακολουθεί να προσδοκά να έχει τον de facto έλεγχο του Ορμούζ και το δικαίωμα να επιβάλλει ναύλους στις μεταφορές στο μέλλον.

Ο Απρίλιος έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να αντιστραφεί μια πιο φιλική διαπραγματευτική στάση: και οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι το Ορμούζ είναι ανοιχτό στα μέσα του μήνα, μόνο για να εκτοξευθεί η τιμή του πετρελαίου στις επόμενες εβδομάδες, καθώς η δηλωθείσα ελεύθερη διέλευση αποδείχθηκε απατηλή.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι τα αποθέματα ασφαλείας της αγοράς εξαντλούνται. Οι κυβερνήσεις έχουν ήδη διαθέσει περισσότερα από 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης. Αυτά τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης, καθώς και άλλα αποθέματα ασφαλείας, εξαντλούνται.

Το Brookings Institution εκτιμά ότι, μόλις εξαντληθούν όλα τα προσωρινά μέτρα μέχρι τον Ιούλιο, η αγορά θα μπορούσε να βρεθεί να απορροφά ένα έλλειμμα που ισοδυναμεί με περίπου το 16% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές του Brent πολύ υψηλότερα από τα 92 δολάρια ανά βαρέλι της Παρασκευής. Το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και με οποιαδήποτε αλλαγή πολιτικής από την Κίνα, η οποία μέχρι στιγμής έχει μειώσει τις αγορές αργού και τη λειτουργία των διυλιστηρίων, απελευθερώνοντας βαρέλια για άλλους αγοραστές.

Με κάθε μήνα που περνά, η παγκόσμια οικονομία πλησιάζει όλο και περισσότερο σε μια πιο οδυνηρή πετρελαϊκή κρίση. Εάν το Ιράν πιστεύει ότι αυτό ενισχύει τη διαπραγματευτική του θέση, το καθεστώς έχει κάθε λόγο να παίξει σκληρά στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις και σε άλλα ζητήματα.

Συνεπώς, μια πιθανή παράταση της εκεχειρίας δεν αποτελεί λύση στην κρίση του Ορμούζ. Στη χειρότερη περίπτωση, μπορεί απλώς να αναβάλει την ώρα της κρίσης.