Το «πράσινο φως» έδωσε στα κράτη μέλη η Κομισιόν, προκειμένου να αξιοποιήσουν μέρος της δημοσιονομικής ευελιξίας που έχει ήδη εγκριθεί για την αύξηση των αμυντικών δαπανών, για να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, δήλωσε ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις.
Σύμφωνα με τα όσα είπε ο ίδιος, εντός του υφιστάμενου ανώτατου ορίου του 1,5 % του ΑΕΠ, θα μπορούσε να ισχύει ειδικό ετήσιο ανώτατο όριο 0,3 % του ΑΕΠ ειδικά για τα εν λόγω μέτρα στήριξης του ενεργειακού τομέα.
Αυτό θα ισχύει για την περίοδο 2026-2028, ωστόσο το συνολικό ανώτατο όριο θα είναι το 0,6 % του ΑΕΠ.
Ακόμη και χώρες που έχουν ήδη εξαντλήσει το περιθώριο του 1,5% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, όπως η Λιθουανία και η Εσθονία, θα μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή την επιπλέον ευελιξία ύψους 0,3% του ΑΕΠ, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί αξιολόγηση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους τους.
«Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, οι συστάσεις μας καλούν τα κράτη μέλη να παραμείνουν σύμφωνα με τις δημοσιονομικές απαιτήσεις στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων προγραμμάτων τους ή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, και να βελτιώσουν την ποιότητα και την αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών», είπε ο Βάλντις Ντομπρόβσκις.
Κομισιόν: Ποιες είναι οι επιλέξιμες δαπάνες
Οι επιλέξιμες δαπάνες θα μπορούσαν να αφορούν, μεταξύ άλλων, την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων, την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης πετρελαίου ή φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας, την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων ή τη δημιουργία υποδομών αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι το συγκεκριμένο δημοσιονομικό περιθώριο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επιδοτήσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις στα ορυκτά καύσιμα, όπως η πρόσφατη απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να μειώσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στη βενζίνη.
«Αυτού του είδους οι πρωτοβουλίες δεν είναι επιλέξιμες», τόνισε χαρακτηριστικά αναφερόμενος στις φορολογικές μειώσεις.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος πρόσθεσε επίσης ότι οι χώρες που θα επιλέξουν να αξιοποιήσουν αυτή την πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία για επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια θα μπορούν να συνυπολογίσουν και μέτρα που έχουν εφαρμοστεί από τον Φεβρουάριο και μετά.
Γιατί ελήφθη αυτή η απόφαση
Σύμφωνα με το Reuters, η απόφαση αποτελεί απάντηση στις πιέσεις που ασκεί η Ιταλία, η οποία οδεύει προς εκλογές το επόμενο έτος και ζητά χαλάρωση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, ώστε να στηριχθούν τα νοικοκυριά που επιβαρύνονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος μετά τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, ο οποίος περιόρισε τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Βάσει των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, τα κράτη-μέλη οφείλουν κανονικά να διατηρούν το δημοσιονομικό τους έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η απειλή που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, εξακολουθεί να συνιστά η Μόσχα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οδήγησαν την Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025 να επιτρέψει σε κάθε κράτος-μέλος να αυξήσει τις αμυντικές του δαπάνες έως και κατά 1,5% του ΑΕΠ ετησίως για τέσσερα χρόνια, χωρίς να ενεργοποιούνται οι διαδικασίες δημοσιονομικής πειθαρχίας.
