Οι γεωπολιτικές αναταράξεις, η ενεργειακή αστάθεια και η επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού επαναπροσδιορίζουν τις επενδυτικές προτεραιότητες της Ευρώπης, ωθώντας τα κράτη μέλη και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να δώσουν μεγαλύτερο βάρος σε έργα που ενισχύουν την ανθεκτικότητα, την ασφάλεια εφοδιασμού και τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης. Στο νέο αυτό περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων τοποθετεί στο επίκεντρο τις κρίσιμες υποδομές, τα ενεργειακά και ψηφιακά δίκτυα, τις μεταφορές, την άμυνα και την τεχνολογία αιχμής, συνδυάζοντας την αναπτυξιακή αποστολή της με τη γεωπολιτική πραγματικότητα της επόμενης δεκαετίας.
Όπως αναφέρθηκε σε συζήτηση για την κρισιμότητα των υποδομών στο πλαίσιο του Growthfund Investor Summit 2026, το 2025 η ΕΤΕπ χρηματοδότησε 88 δισ. ευρώ σε επενδύσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη συνολική επίδραση μέσω μόχλευσης να εκτιμάται ότι πλησίασε τα 500 δισ. ευρώ στην ευρωπαϊκή οικονομία. Η εικόνα αυτή δεν είναι στατική, είπε ο Γιάννης Τσακίρης, αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ, καθώς οι προτεραιότητες της Τράπεζας αναπροσαρμόζονται διαρκώς με βάση τις οικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις, ενώ το 2025 ο Όμιλος ΕΤΕπ αύξησε το ανώτατο όριο χρηματοδοτήσεων στα 100 δισ. ευρώ για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα, την τεχνολογική υπεροχή και την ασφάλεια της Ευρώπης.
Στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής βρίσκονται οι κρίσιμες υποδομές. Η ΕΤΕπ δίνει σήμερα ιδιαίτερη βαρύτητα σε δίκτυα, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, οδικές υποδομές, logistics, τεχνολογία και έργα άμυνας και ασφάλειας, θεωρώντας ότι η ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, αλλά απαιτεί και επενδύσεις που μειώνουν τα δομικά τρωτά σημεία της Ένωσης. Παράλληλα, παραμένει σταθερή η προτεραιότητα στην κλιματική προσαρμογή και στη δράση για το κλίμα, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί οριζόντιο άξονα των χρηματοδοτήσεων της Τράπεζας.
Ο Γιάννης Τσακίρης, αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ
Η αξιοποίηση των ΑΠΕ προϋποθέτει αποθήκευση
Η ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών επιτάχυνε αυτή τη στροφή. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συνεπαγόμενες αναταράξεις στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας ανέδειξαν το υψηλό κόστος της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και το έλλειμμα των ευρωπαϊκών διασυνδέσεων. Όπως επισημάνθηκε, η Ευρώπη δεν διαθέτει δικά της ορυκτά καύσιμα σε επαρκή κλίμακα, γεγονός που καθιστά την ενεργειακή μετάβαση όχι μόνο περιβαλλοντική επιλογή αλλά και στρατηγικό όρο επιβίωσης και ανταγωνιστικότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, υπογράμμισε ότι η απάντηση για την Ευρώπη είναι η ταχύτερη δυνατή στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, όπως είπε, αποτελούν ήδη την πιο φθηνή μορφή παραγωγής, όμως η αξιοποίηση των ΑΠΕ προϋποθέτει αποθήκευση, ευέλικτη παραγωγή και ισχυρότερα διασυνδεδεμένα δίκτυα.
Σημείωσε επίσης ότι η Ευρώπη παραμένει κατακερματισμένη ενεργειακά, παρά το γεγονός ότι λειτουργεί ουσιαστικά ως μία ενιαία αγορά, με διαφορετικά παραγωγικά πλεονεκτήματα από χώρα σε χώρα. Η συνδεσιμότητα, όπως τόνισε, είναι εθνικής σημασίας για κάθε κράτος, καθώς επιτρέπει την εξισορρόπηση του συστήματος, τη μεταφορά πλεονάζουσας ενέργειας και τη συγκράτηση των τιμών.
Το κόστος των στρεβλώσεων
Ο ίδιος επικαλέστηκε και το τεράστιο κόστος των στρεβλώσεων στο ευρωπαϊκό σύστημα. Η Κομισιόν έχει εκτιμήσει ότι το 2022, στη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, το κόστος συμφόρησης στην Ευρώπη ανήλθε περίπου στα 650 δισ. ευρώ, την ώρα που σύμφωνα με τον ENTSO-E (European Network of Transmission System Operators for Electricity) οι αναγκαίες επενδύσεις σε διασυνδέσεις έως το 2040 ανέρχονται στα 150 δισ. ευρώ. Το στοιχείο αυτό, όπως είπε ο Γιώργος Στάσσης, αποτυπώνει τη βασική αντίφαση της ευρωπαϊκής πολιτικής: επιδοτείται το πρόβλημα, αλλά δεν επενδύεται επαρκώς στη λύση.
Η ΔΕΗ επιχειρεί να τοποθετηθεί στο νέο περιβάλλον ως ένας όμιλος που συνδυάζει ενέργεια, ψηφιακή υποδομή και περιφερειακή ανάπτυξη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, ο όμιλος προχωρά σε επενδυτικό σχέδιο 24 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών, της ευέλικτης παραγωγής, των δικτύων και νέων δραστηριοτήτων που συνδέονται με την ψηφιακή οικονομία. Παράλληλα, η ΔΕΗ επιδιώκει να διπλασιάσει την εγκατεστημένη ισχύ της σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ στην Ελλάδα σχεδιάζει να προσθέσει επιπλέον 5 GW έως το 2030, ενισχύοντας το ενεργειακό της αποτύπωμα τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων.
Κομβικό στοιχείο αυτής της στρατηγικής είναι και η ανάπτυξη του μεγάλου data center στη Δυτική Μακεδονία. Η επένδυση στην Κοζάνη προβλέπει αρχική ισχύ 300 MW, με προοπτική επέκτασης έως 1 GW, και συνδέεται με το νέο μοντέλο ανάπτυξης της ΔΕΗ, που δεν περιορίζεται πλέον στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αλλά επεκτείνεται σε υποδομές ψηφιακής φιλοξενίας και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Το έργο αναμένεται να λειτουργήσει ως βασική πλατφόρμα για υπηρεσίες που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη ναυτιλία, την κυβερνοασφάλεια και την ανάλυση δεδομένων, ενώ οι σχετικές εμπορικές εφαρμογές εκτιμάται ότι θα αρχίσουν να διατίθενται από το 2027.
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης
Ψηφιακή μετάβαση και την ενεργειακή ζήτηση
Ο Γιώργος Στάσσης ανέδειξε και τη σχέση ανάμεσα στην ψηφιακή μετάβαση και την ενεργειακή ζήτηση, σημειώνοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη και τα data centers αυξάνουν σημαντικά τις απαιτήσεις σε ενέργεια. Αυτό σημαίνει ότι εταιρείες όπως η ΔΕΗ δεν καλούνται μόνο να παράγουν περισσότερη ενέργεια, αλλά να σχεδιάσουν ολοκληρωμένα οικοσυστήματα που θα στηρίζουν τη νέα βιομηχανία δεδομένων. Το συγκεκριμένο εγχείρημα στην Κοζάνη εντάσσεται σε αυτή ακριβώς τη λογική, με την περιοχή να μετασχηματίζεται από πρώην λιγνιτική ζώνη σε κόμβο πράσινης και ψηφιακής ανάπτυξης.
Την ίδια στιγμή, η ΔΕΗ επενδύει και σε ευρύτερες πράσινες ενεργειακές υποδομές. Ήδη από το 2025 είχε παρουσιάσει σχέδιο ύψους 5,75 δισ. ευρώ για πράσινη ενέργεια και mega data centers στη Δυτική Μακεδονία, με πάνω από 3.000 MW εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ, νέα συμβατική και εναλλακτική παραγωγή, καθώς και 860 MW αποθήκευσης. Σε παλαιότερη τοποθέτησή του, ο ίδιος είχε αναφέρει ότι η ΔΕΗ σχεδιάζει επενδύσεις 3,5 δισ. ευρώ μέσα στο 2025, δείχνοντας ότι ο όμιλος κινείται με αυξανόμενο ρυθμό σε ένα ευρύ φάσμα έργων που συνδέουν την παραγωγή, τη δικτύωση και την τεχνολογία.
Σημαντικός είναι και ο γεωγραφικός προσανατολισμός αυτών των επενδύσεων. Η ΔΕΗ έχει πλέον παρουσία και δραστηριότητα σε αγορές της ευρύτερης περιοχής, όπως η Ιταλία, η Ρουμανία και η Κροατία, επιδιώκοντας να ενισχύσει το αποτύπωμά της στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η διεθνής αυτή διεύρυνση, σε συνδυασμό με τις επενδύσεις σε ΑΠΕ, δίκτυα και ψηφιακές υποδομές, τοποθετεί την εταιρεία σε ρόλο περιφερειακού πρωταγωνιστή σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητά νέες πηγές ανταγωνιστικότητας και ασφάλειας εφοδιασμού.
Ο νέος, ενισχυμένος ρόλος του Υπερταμείου
Ο Παναγιώτης Σταμπουλίδης, αναπληρωτής CEO του Υπερταμείου, έδωσε κατά την τοποθέτησή του ιδιαίτερη έμφαση στον νέο, ενισχυμένο ρόλο του Υπερταμείου ως φορέα στρατηγικού σχεδιασμού και υλοποίησης έργων εθνικής σημασίας. Όπως υπογράμμισε, το Υπερταμείο δεν λειτουργεί πλέον απλώς ως διαχειριστής δημόσιας περιουσίας, αλλά ως θεσμικός μηχανισμός που ωριμάζει, προετοιμάζει και προωθεί κρίσιμες υποδομές με ταχύτητα, διαφάνεια και τεχνική επάρκεια.
Ο ίδιος σημείωσε ότι σήμερα το Υπερταμείο ωριμάζει για λογαριασμό του Δημοσίου έργα συνολικού ύψους άνω των 9 δισ. ευρώ, μέσω της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, γνωστής ως PPF. Η μονάδα αυτή, όπως είπε, αποτέλεσε βασικό εργαλείο για τη δημοπράτηση και την επιτάχυνση έργων που εντάχθηκαν στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ μέσα στα τελευταία τρία χρόνια έχει συμβάλει στη δημοπράτηση έργων ύψους περίπου 3,5 δισ. ευρώ. Η συμβολή αυτή, κατά τον Σταμπουλίδη, απέδειξε στην πράξη ότι μπορούν να υπάρξουν θεσμικά εργαλεία που συνδυάζουν διαφάνεια και ταχύτητα, δύο στοιχεία που συχνά δύσκολα συνυπάρχουν στη δημόσια διοίκηση.
Ο Παναγιώτης Σταμπουλίδης, αναπληρωτής CEO του Υπερταμείου
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην ανάγκη το θεσμικό πλαίσιο να προσαρμόζεται στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας. Όπως ανέφερε, οι ανάγκες για ώριμα έργα και άμεση υλοποίηση εξελίσσονται πολύ ταχύτερα από τους ρυθμούς του διοικητικού και νομικού συστήματος, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη δημιουργία πιο ευέλικτων μηχανισμών. Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε κρίσιμη τη νέα θεσμική φάση που ανοίγεται για το Υπερταμείο, με πρόσθετα εργαλεία συμμετοχής στον σχεδιασμό και στην εκτέλεση έργων που σχετίζονται με κρίσιμες υποδομές.
Ο Παναγιώτης Σταμπουλίδης αναφέρθηκε επίσης στον αναβαθμισμένο ρόλο του Υπερταμείου στην αξιοποίηση και αναβάθμιση σημαντικών assets του Δημοσίου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για έναν οργανισμό που πλέον παρεμβαίνει ουσιαστικά σε τομείς όπως λιμάνια, αεροδρόμια, παραχωρήσεις και δημόσιες προμήθειες. Έφερε μάλιστα ως παραδείγματα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως η παραχώρηση του λιμένος Καλαμάτας, αλλά και η διαχείριση μεγάλων διαγωνισμών που αφορούν δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές υψηλής σημασίας. Σε αυτό το σημείο, υπογράμμισε ότι το Υπερταμείο έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο θεσμό για την επιτάχυνση έργων που δεν είναι απλώς αναπτυξιακά, αλλά και στρατηγικά για τη χώρα.
Σημαντική ήταν και η αναφορά του στην εξωστρέφεια. Ο κ. Σταμπουλίδης μίλησε για μια νέα περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα, μέσω του Υπερταμείου, δεν περιορίζεται μόνο στη διαχείριση εγχώριων αναγκών, αλλά αποκτά τη δυνατότητα να εξάγει τεχνογνωσία σε άλλες χώρες. Όπως επισήμανε, αυτό συμβαίνει για πρώτη φορά μετά το 2011 και συνδέεται με διακρατικές συνεργασίες και τον ρόλο της χώρας ως εταίρου σε εγχειρήματα ανάπτυξης κρίσιμων υποδομών. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, ενισχύει όχι μόνο το θεσμικό κύρος του Υπερταμείου, αλλά και τη συνολική διεθνή θέση της Ελλάδας στον ευρύτερο χάρτη των υποδομών και των επενδύσεων.
Σε ό,τι αφορά το επενδυτικό αποτύπωμα της χώρας, ο κ. Σταμπουλίδης υπογράμμισε ότι η ύπαρξη ενός μηχανισμού σαν το Υπερταμείο επιτρέπει στη δημόσια διοίκηση να κινείται πιο γρήγορα και πιο στοχευμένα σε έργα που έχουν άμεση οικονομική και κοινωνική αξία. Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε ότι η ωρίμανση έργων στρατηγικής σημασίας δεν αφορά μόνο την τεχνική προετοιμασία, αλλά και τη διαμόρφωση ενός πιο σύγχρονου μοντέλου διακυβέρνησης για τις δημόσιες επενδύσεις. Η λογική αυτή, όπως φάνηκε από την παρέμβασή του, συνδέεται ευθέως με την ευρύτερη ανάγκη της Ευρώπης να επενδύσει σε ανθεκτικές υποδομές, σε δίκτυα και σε τομείς υψηλής στρατηγικής αξίας.
