Ελληνικό γιαούρτι: Νομική μάχη από τις βιομηχανίες για το «Greek Yogurt»

Στην αντεπίθεση περνά η Ελλάδα για το ελληνικό γιαούρτι. Μετά την εκρηκτική άνοδο της ζήτησης στις διεθνείς αγορές και την εκτόξευση της αξίας του προϊόντος, η ελληνική γαλακτοβιομηχανία αποφάσισε να ανοίξει ένα νέο μέτωπο: τη νομική μάχη απέναντι σε όσους χρησιμοποιούν την ονομασία «Greek Yogurt» χωρίς να παράγουν στην Ελλάδα.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων (ΣΕΒΓΑΠ) αποφάσισε να οργανώσει ευρωπαϊκή εκστρατεία προστασίας της ταυτότητας του προϊόντος για να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει τις περιπτώσεις παραπλανητικής χρήσης της ονομασίας στα ράφια των ξένων σουπερμάρκετ.

Το γιαούρτι -μαζί με τη φέτα- αποτελεί τη βιτρίνα της ελληνικής γαλακτοκομίας στις διεθνείς αγορές, όμως τα τελευταία χρόνια η πορεία του γιαουρτιού ξεπερνά κάθε αρχική πρόβλεψη

 Aξία 34 δισ. ευρώ!

Η υπόθεση δεν αφορά μια απλή διαμάχη γύρω από μια λέξη στη συσκευασία. Πίσω από το «Greek Yogurt» βρίσκεται μια παγκόσμια αγορά που υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 34 δισ. ευρώ και αναμένεται να φτάσει τα 55 δισ. ευρώ έως το 2030. Πόσο όμως από αυτό που χαρακτηρίζεται ως Greek Yogurt είναι πραγματικά ελληνικό; Μόλις το 1,6%! Το υπόλοιπο είναι «μαϊμού» Greek Yogurt.

Η Ελλάδα βλέπει ένα προϊόν που γεννήθηκε εδώ να εξελίσσεται σε διεθνές brand, την ώρα που η συντριπτική πλειονότητα όσων πωλούνται διεθνώς ως ελληνικό γιαούρτι δεν προέρχεται από την ελληνική παραγωγή. «Αυτό είναι από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα και ίσως η μεγαλύτερη παρανομία που υπάρχει παγκοσμίως στα τρόφιμα» επισημαίνει μιλώντας στο «Βήμα» ο πρόεδρος του ΣΕΒΓΑΠ, Χρήστος Αποστολόπουλος. Μάλιστα, προκειμένου να τερματιστεί αυτή η σκανδαλώδης παρανομία ο ΣΕΒΓΑΠ έχει απευθυνθεί σε κορυφαίο έλληνα νομικό, εγκατεστημένο στο Παρίσι, με εξειδίκευση στο ευρωπαϊκό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας για να γίνουν όλες «οι δυνατές ενέργειες για την επικράτηση της νομιμότητας και όχι η ακραία αυτή παραπλάνηση του ευρωπαίου καταναλωτή». Η επιλογή δεν είναι τυχαία.

Η ταυτότητα

Η υπόθεση απαιτεί βαθιά γνώση ενός σύνθετου νομικού πεδίου, καθώς η μάχη δεν αφορά μόνο εμπορικά σήματα αλλά και την προστασία της ταυτότητας ενός εθνικού προϊόντος. Η κινητοποίηση του κλάδου δεν προκύπτει από μια απλή διαφωνία για μια ονομασία. Πίσω από το «Greek Yogurt» υπάρχει πλέον μια παγκόσμια αγορά τεράστιων διαστάσεων.

Το ελληνικό γιαούρτι έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο δυναμικά εξαγωγικά προϊόντα της χώρας. Μαζί με τη φέτα αποτελεί τη βιτρίνα της ελληνικής γαλακτοκομίας στις διεθνείς αγορές, όμως τα τελευταία χρόνια η πορεία του γιαουρτιού ξεπερνά κάθε αρχική πρόβλεψη. Οι εξαγωγές ελληνικού γιαουρτιού έχουν αυξηθεί κατά περίπου 210% μέσα σε τρία χρόνια, ενώ μόνο την τελευταία χρονιά η άνοδος άγγιξε το 42%.

Σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές η αύξηση πλησιάζει ακόμη και το 90%-95%, καθώς οι καταναλωτές στρέφονται σε προϊόντα που συνδέουν την υψηλή διατροφική αξία με την αυθεντικότητα και τη μεσογειακή διατροφή. Η Ιταλία, η Βρετανία, η Γερμανία και η Σουηδία έχουν εξελιχθεί σε βασικούς προορισμούς για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Εκεί όπου πριν από χρόνια το ελληνικό γιαούρτι ήταν ένα εξειδικευμένο προϊόν, σήμερα έχει κατακτήσει χώρο στα ψυγεία μεγάλων αλυσίδων.

Η λέξη-«χρυσάφι»

Η διεθνής επιτυχία του ελληνικού γιαουρτιού δημιούργησε ένα φαινόμενο που γνωρίζουν καλά πολλές χώρες με ισχυρά προϊόντα ταυτότητας: η φήμη γίνεται εμπορικό κεφάλαιο και το εμπορικό κεφάλαιο προσελκύει μιμητές.

Στα ξένα ράφια εμφανίζονται προϊόντα που χρησιμοποιούν έντονα το στοιχείο «Greek» στη συσκευασία, ενώ σε μικρότερα γράμματα προσθέτουν τον όρο «Style». Για τους έλληνες παραγωγούς η πρακτική αυτή προκαλεί σύγχυση στον καταναλωτή. Το βασικό επιχείρημα της ελληνικής πλευράς είναι ότι το Greek Yogurt δεν αποτελεί απλώς μια συνταγή ή μια τεχνική παρασκευής. Δεν είναι μια γενική κατηγορία προϊόντος. Συνδέεται με συγκεκριμένη γεωγραφική προέλευση, με ελληνικό γάλα και παραγωγή στην Ελλάδα.

Αν ένας παραγωγός σε άλλη χώρα δημιουργήσει ένα γιαούρτι με παρόμοια υφή ή διαδικασία παραγωγής, μπορεί να υποστηρίζει ότι ακολουθεί ένα «ελληνικού τύπου» μοντέλο. Δεν μπορεί όμως, σύμφωνα με τη θέση του ΣΕΒΓΑΠ, να εμφανίζει το προϊόν του ως ελληνικό. Η χρήση του όρου Greek Style θεωρήθηκε από την ελληνική βιομηχανία ως ένας συμβιβασμός που δεν λύνει το πρόβλημα, καθώς η λέξη Greek παραμένει κυρίαρχη στη συσκευασία.

Η Ελλάδα δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Εχει ήδη πετύχει μια πρώτη σημαντική νομική νίκη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η υπόθεση ξεκίνησε όταν η Τσεχία επιχείρησε να δημιουργήσει στο εθνικό της δίκαιο δύο διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων: το Greek Yogurt και το Greek Style Yogurt. Η ελληνική πλευρά αντέδρασε μέσω του ΣΕΒΓΑΠ και προσέφυγε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η απάντηση των ευρωπαϊκών αρχών ξεκαθάρισε το τοπίο: ένα γιαούρτι που παράγεται εκτός Ελλάδας δεν μπορεί να ονομάζεται Greek Yogurt. Η απόφαση αυτή αποτέλεσε ένα ισχυρό νομικό προηγούμενο. Ομως δεν έλυσε οριστικά το πρόβλημα.

Η χρήση του όρου Greek Style παρέμεινε ένα ανοιχτό πεδίο αντιπαράθεσης, καθώς, όπως υποστηρίζουν οι έλληνες παραγωγοί, στην πράξη μπορεί να λειτουργεί ως έμμεση σύνδεση με ένα προϊόν που έχει χτίσει τη φήμη του παγκοσμίως.

Ομάδα εργασίας

Η νομική μάχη δεν θα δοθεί μόνο μέσα στις αίθουσες των δικαστηρίων. Ο ΣΕΒΓΑΠ έχει ήδη ανοίξει κύκλο επαφών με την πολιτεία, ζητώντας συντονισμό με τα αρμόδια υπουργεία. Στο τραπέζι βρίσκεται η δημιουργία ειδικής ομάδας εργασίας που θα παρακολουθεί τις περιπτώσεις παραβίασης, θα καταγράφει τις πρακτικές που χρησιμοποιούνται στις ξένες αγορές και θα εισηγείται τις επόμενες κινήσεις.

Η υπόθεση έχει ήδη λάβει και πολιτικές διαστάσεις, καθώς η ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης αλλά και ο υφυπουργός Εξωτερικών έχουν διαβεβαιώσει τους έλληνες παραγωγούς ότι θα υποστηρίξει την προσπάθεια. Η Ευρώπη αποτελεί το πρώτο πεδίο σύγκρουσης, αλλά όχι το τελευταίο. Η παγκόσμια διάδοση του ελληνικού γιαουρτιού σημαίνει ότι το ζήτημα αναμένεται να μεταφερθεί και σε αγορές εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπου η προστασία των ονομασιών είναι ακόμη πιο δύσκολη.

Για τις ελληνικές γαλακτοβιομηχανίες το στοίχημα είναι να μη χαθεί το πλεονέκτημα που δημιουργήθηκε από την αυθεντικότητα. Η μάχη που ξεκινά ο ΣΕΒΓΑΠ δεν αφορά μόνο τις σημερινές πωλήσεις. Αφορά και τις μελλοντικές, οι οποίες αφορούν τον εθνικό μας θησαυρό. «Γιατί», όπως λένε παράγοντες της αγοράς, «στο ράφι ενός σουπερμάρκετ στο εξωτερικό, η διαφορά ανάμεσα σε ένα αυθεντικό ελληνικό γιαούρτι και ένα προϊόν που απλώς χρησιμοποιεί το όνομα δεν είναι μια λεπτομέρεια, είναι ολόκληρη η αξία της ελληνικής παραγωγής».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ