Στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης και της Παρασκευής η Αθήνα θα επιχειρήσει να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη μετρά τον δημοσιονομικό λογαριασμό στην ακρίβεια, ζητώντας να επιστρέψει στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις μέρος των πρόσθετων εσόδων που εισπράττει το κράτος από την εκτίναξη των τιμών, χωρίς να τιμωρηθεί για υπέρβαση των ορίων δαπανών.
Η ελληνική κυβέρνηση υπολογίζει τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ της ακρίβειας κοντά στα 950 εκατ. ευρώ, παρόλα αυτά αυτή την στιγμή διαθέτει για την ενεργειακή κρίση μόλις 400 εκατ. ευρώ, κατανεμημένα ισόποσα στο τελευταίο τρίμηνο του 2026 και στο πρώτο τρίμηνο του 2027. Εάν οι τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού παραμείνουν υψηλές, τα 400 εκατ ευρώ δύσκολα θα καλύψουν έναν δεύτερο γύρο στήριξης.
Αυτό είναι το πραγματικό αντικείμενο της διαπραγμάτευσης που άρχισε στο Eurogroup και μεταφέρεται πλέον στο επίπεδο των ηγετών. Η Αθήνα θέλει να ανοίξει δημοσιονομική χαραμάδα προτού εξαντληθούν τα διαθέσιμα εθνικά «πυρομαχικά». Οι Βρυξέλλες και οι κυβερνήσεις του Βορρά φοβούνται ότι η χαραμάδα μπορεί να μετατραπεί στην πρώτη μεγάλη ρωγμή του νέου Συμφώνου Σταθερότητας.
Το μήνυμα πίσω από τις λέξεις
Το κλίμα των διαβουλεύσεων αποτύπωσαν οι προσεκτικά επιλεγμένες διατυπώσεις του Κυριάκου Πιερρακάκη. Ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρός του Eurogroup μίλησε για την ανάγκη «προστασίας» των πολιτών και ταυτόχρονης «διαφύλαξης» της δημοσιονομικής αξιοπιστίας, αποφεύγοντας να υιοθετήσει δημόσια τη γλώσσα μιας νέας εξαίρεσης.
Η ισορροπία δεν ειναι τυχαία καθώς ο Έλληνας υπουργός γνωρίζει ότι η κυβέρνηση χρειάζεται πρόσθετο χώρο, αλλά ως πρόεδρος του Eurogroup καλείται να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των χωρών που πλήττονται περισσότερο από την ενέργεια και εκείνες που βλέπουν στις αποδόσεις των ομολόγων την προειδοποίηση ότι οι αγορές δεν συγχωρούν πλέον τη δημοσιονομική χαλάρωση.
Η ενέργεια και οι επιπτώσεις της στην οικονομία της Ευρωζώνης μπήκαν επισήμως στην ατζέντα του Eurogroup μαζί με τη συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των δημόσιων οικονομικών. Πίσω από τις γενικές διατυπώσεις, όμως, αναμετρήθηκαν δύο διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις. Για τον Νότο, η έκρηξη των τιμών αποτελεί εξωτερικό σοκ που απαιτεί προσωρινή προσαρμογή των κανόνων. Για τον Βορρά, η ίδια κρίση επιβάλλει ακόμη μεγαλύτερη προσοχή, καθώς οι επιδοτήσεις μπορούν να αυξήσουν τη ζήτηση, να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό και να επιβαρύνουν το χρέος.
Ακρίβεια: Η συμμαχία που αναζητεί η Αθήνα
Στο παρασκήνιο, η ελληνική προσπάθεια επικεντρώνεται στη διεύρυνση του μετώπου πέρα από τη Ρώμη. Οι δύο πρωτεύουσες κινούνται στην ίδια κατεύθυνση, αλλά δεν υποβάλλουν απολύτως ταυτόσημα αιτήματα. Η Αθήνα ζητά να μπορεί να αξιοποιήσει τα πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ για προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς η δαπάνη να προσμετράται πλήρως στην οροφή των καθαρών δαπανών. Η Ιταλία επιδιώκει να λαμβάνεται υπόψη ο υψηλότερος πληθωρισμός όταν αξιολογούνται οι αποκλίσεις από τους δημοσιονομικούς στόχους.
Ο Τζανκάρλο Τζορτζέτι έδωσε το σύνθημα της ιταλικής γραμμής, υποστηρίζοντας ότι η Ρώμη δεν αμφισβητεί τους κανόνες, αλλά ζητά την προσαρμογή τους στη νέα πραγματικότητα. Η Ιταλία είχε καταρτίσει τον σχεδιασμό της με πληθωρισμό 1,8%, ενώ τον Σεπτέμβριο ο δείκτης εκτινάχθηκε στο 4,1%.
Η Κύπρος στηρίζει την ανάγκη πρόσθετου χώρου, χωρίς όμως να έχει ακόμη δημιουργηθεί η κρίσιμη μάζα που θα υποχρέωνε την Κομισιόν να αλλάξει γραμμή. Άλλες κυβερνήσεις μπορεί να συμφωνούν στη φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών ομίλων ή στην ενίσχυση ευάλωτων νοικοκυριών, δεν σημαίνει όμως ότι αποδέχονται ταυτόχρονα νέα εξαίρεση από τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Το παζάρι για μία φράση
Η μάχη στη Σύνοδο αναμένεται να δοθεί ακόμη και γύρω από μία φράση στα συμπεράσματα. Η Αθήνα επιδιώκει μια πολιτική εντολή προς την Κομισιόν να εξετάσει πώς τα έκτακτα πληθωριστικά έσοδα μπορούν να χρηματοδοτήσουν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα. Μια τέτοια αναφορά δεν θα ισοδυναμεί με λευκή επιταγή, αλλά θα κρατήσει ανοιχτή τη διαπραγμάτευση και θα μεταφέρει την πίεση στην Επιτροπή να παρουσιάσει συγκεκριμένη φόρμουλα.
Το σενάριο συμβιβασμού που συζητείται περιλαμβάνει δημοσιονομικό πλαφόν, εισοδηματικά κριτήρια, περιορισμένη χρονική διάρκεια και αυτόματη λήξη των ενισχύσεων όταν οι τιμές της ενέργειας υποχωρήσουν. Με τον τρόπο αυτό η εξαίρεση θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως ελεγχόμενος μηχανισμός αντιμετώπισης ενός εξωτερικού σοκ και όχι ως παράκαμψη του Συμφώνου.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει απορρίψει πολιτικά τις οριζόντιες παροχές, ενώ η αναταραχή στα ομόλογα και η πίεση στη Γαλλία ενισχύουν όσους υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε χαλάρωση θα σταλεί στις αγορές ως λάθος μήνυμα. Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει καταστήσει σαφές ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να διακινδυνεύσει την εμπιστοσύνη που ανέκτησε, επιμένοντας ότι η πρότασή του αφορά αποκλειστικά στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.
Η ήδη συμφωνημένη ευελιξία για επενδύσεις ενεργειακής ασφάλειας δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει μείωση του ΕΦΚ, επιδότηση στην αντλία ή οριζόντιες ενισχύσεις. Αφορά δίκτυα, αποθήκευση, εξοικονόμηση και έργα που μειώνουν μόνιμα την εξάρτηση από τα εισαγόμενα καύσιμα.
Εάν η Σύνοδος δεν ανοίξει νέο δρόμο, η Αθήνα θα περιοριστεί στα 400 εκατ. ευρώ και σε αυστηρά στοχευμένες παρεμβάσεις για χαμηλά εισοδήματα, ψυχρότερες περιοχές και κλάδους όπως η γεωργία, η αλιεία, οι μεταφορές και η ενεργοβόρος βιομηχανία. Κάθε πρόσθετο μέτρο θα απαιτεί ανακατανομή δαπανών ή μεγαλύτερη συμμετοχή διυλιστηρίων και ενεργειακών επιχειρήσεων.
![Ελαιόλαδο: Υποχώρηση των τιμών και αύξηση των εισαγωγών – Νέες ισορροπίες [γράφημα]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/08/oil-elaiolado.jpg)
