Στα 16 της χρόνια ως καγκελάριος της Γερμανίας, η Άνγκελα Μέρκελ έχει δει τέσσερις προέδρους των ΗΠΑ και της Γαλλίας, πέντε πρωθυπουργούς του Ηνωμένου Βασιλείου και εννέα Ιταλούς και Ιάπωνες πρωθυπουργούς. Μερικές φορές περιγράφεται ως η πιο ισχυρή γυναίκα στον κόσμο, έχει επίσης προεδρεύσει σε μια εθνική οικονομική αναβίωση. Από το 2005, η Γερμανία μετατράπηκε από τον «ασθενή της Ευρώπης» σε οικονομική δύναμη.

Ισως το πιο αξιοσημείωτο από όλα, η Μέρκελ, η οποία απολαμβάνει δημοτικότητα της τάξεως του 80%, έχει επιβλέψει τις πολύ διευρυμένες ευκαιρίες απασχόλησης για γυναίκες και ηλικιωμένους, ενώ παράλληλα δέχτηκε περισσότερους από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες.

Ωστόσο, η κληρονομιά που αφήνει η Μέρκελ στη Γερμανία μετά τις ομοσπονδιακές εκλογές του Σεπτεμβρίου είναι μικτή. Μια κοινή κριτική είναι ότι ενώ έχει αποδειχθεί επιδέξια μάνατζερ κρίσεων, οι τρεις θητείες της ως καγκελάριος δεν είχαν όραμα και άφησαν τη Γερμανία απροετοίμαστη για έναν πιο πράσινο και πιο ψηφιοποιημένο κόσμο.

Ένα οικονομικό «θαύμα»

Από το 2005, το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της Γερμανίας αυξήθηκε δύο φορές πιο γρήγορα από ό,τι στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά, την Ιαπωνία και τη Γαλλία.

Σήμερα, οι Γερμανοί μπορούν να απολαύσουν αυτό που ο Carsten Brzeski, επικεφαλής της μακροοικονομικής έρευνας στην ING, αποκαλεί «δεύτερο Wirtschaftswunder» της Γερμανίας ή οικονομικό θαύμα. Με την ανεργία κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών, σχεδόν το 70% των Γερμανών δηλώνουν ευχαριστημένοι με την οικονομική τους κατάσταση.

Ωστόσο, δεν οφείλεται όλη αυτή η επιτυχία στη Μέρκελ. Μεγάλο μέρος της βάσης της τέθηκε με μεταρρυθμίσεις από τον προκάτοχό της, Gerhard Schröder, δήλωσε ο Neville Hill, επικεφαλής Ευρωπαίος οικονομολόγος στην Credit Suisse. Το δεύτερο οικονομικό θαύμα της Γερμανίας συνέβη «χωρίς η κυβέρνηση της Μέρκελ να κάνει το οτιδήποτε», πρόσθεσε ο Christian Odendahl, επικεφαλής οικονομολόγος στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Μεταρρύθμισης.

Επιπλέον, η γερμανική μεταποίηση, η οποία αντιπροσωπεύει τώρα το 40% της συνολικής παραγωγής της ευρωζώνης, ξεκίνησε με την άνοδο της Κίνας. Σήμερα, η γερμανική εξάρτηση από την Κίνα ως εξαγωγική αγορά είναι μοναδικά υψηλή στην ευρωζώνη.

Ωστόσο, η Μέρκελ δεν καθόταν στο πλάι της καθώς η Γερμανία γινόταν πλούσια. Η απάντησή της στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2009, όπως ένα πρόγραμμα μετρητών σε αντάλλαγμα με παλιά αυτοκίνητα που υποστήριζε τις πωλήσεις αυτοκινήτων, βοήθησε να προστατευτεί η οικονομία. Το ίδιο έκανε και η απόφασή της να διοχετεύσει δισεκατομμύρια ευρώ στο πρόγραμμα Kurzarbeit της Γερμανίας, ένα κρατικό σύστημα ασφάλισης ανεργίας.

Μια συνέπεια αυτού ήταν η επιτυχία της Γερμανίας στη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Δουλειές, δουλειές και περισσότερες δουλειές

Αναμφισβήτητα, το μεγαλύτερο επίτευγμα της εποχής Μέρκελ ήταν ένα εξαιρετικό ποσοστό δημιουργίας θέσεων εργασίας – ειδικά για τις γυναίκες. Η Γερμανία έχει σήμερα το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής γυναικείου εργατικού δυναμικού μεταξύ όλων των χωρών της G7, βοηθούμενη από τη βελτίωση της φροντίδας των παιδιών, δήλωσε ο Oliver Rakau, επικεφαλής Γερμανός οικονομολόγος στη συμβουλευτική Oxford Economics.

Εξίσου αξιοσημείωτα, η απασχόληση αυξήθηκε μεταξύ των μεταναστών. Χρειάστηκε θάρρος για τη Μέρκελ να τηρήσει την πολιτική της του 2015, η οποία έφερε και στη συνέχεια ενσωμάτωσε περισσότερους από 1 εκατομμύριο πρόσφυγες που εγκατέλειψαν τον πόλεμο στη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Όπως είπε κάποτε, «μπορούμε να το κάνουμε αυτό». Μετά το έκανε.

Το ίδιο δεν ισχύει, όμως, για την ποιότητα της απασχόλησης. Ένα υψηλό μερίδιο εργαζομένων παραμένει σε θέσεις εργασίας με χαμηλά εισοδήματα, με μικρή βελτίωση τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Πολλές γυναικείες θέσεις εργασίας παραμένουν επίσης με μερική απασχόληση και μόνο μία εταιρεία στον γερμανικό δείκτη Dax έχει γυναίκα διευθύνουσα σύμβουλο.

Μικρό χρέος, αλλά ούτε πολύ όραμα ούτε πολύ επένδυση

Παρά την πανδημία, η Γερμανία είναι τώρα σχεδόν τόσο πλούσια όσο ποτέ. Οι δημόσιοι ισολογισμοί είναι σε γενικές γραμμές υγιείς με σχετικά χαμηλά επίπεδα χρέους, εν μέρει χάρη στον νόμο για τον ισοσκελισμένο προϋπολογισμό του 2009.

Αλλά, με την ίδια λογική, με όλα να φαίνονται τόσο καλά, «το πλοίο της γερμανικής οικονομίας δεν κλονίστηκε από το μεγάλο όραμα», δήλωσε η Katharina Utermöhl, ανώτερη οικονομολόγος στην Allianz. Παρά την ανάπτυξη και άνοδο των θέσεων εργασίας, υπήρξε ελάχιστος εκσυγχρονισμός. Οι επικριτές προσθέτουν ότι τα χαμηλά ποσοστά δημόσιων επενδύσεων έχουν αφήσει τη χώρα με κακή προετοιμασία για το μέλλον.

Η στροφή της χώρας προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας επιταχύνθηκε μετά το περιστατικό του πυρηνικού αντιδραστήρα της Φουκουσίμα το 2011 στην Ιαπωνία και με το πιο πρόσφατο σχέδιο της Γερμανίας για σταδιακή κατάργηση της ενέργειας από άνθρακα έως το 2035. Ακόμα κι έτσι, η χώρα υστερεί σε σχέση με τις αντίστοιχες χώρες της ΕΕ.

Οι κατά κεφαλή εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου είναι πάνω από τους μέσους όρους της ΕΕ, έχει χαμηλότερο μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και επίσης υψηλότερες εκπομπές CO2 από νέα επιβατικά αυτοκίνητα.

Το ίδιο ισχύει και για τη στροφή της Γερμανίας στην ψηφιακή οικονομία. Η έλλειψη επενδύσεων έχει οδηγήσει σε χαμηλή διείσδυση ευρυζωνικών συχνοτήτων υψηλής ταχύτητας, διαχωρισμό μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών στις ταχύτητες σύνδεσης και κατανάλωση ευρυζωνικών δεδομένων κινητής τηλεφωνίας κάτω του μέσου όρου.

Πρόσφατα Άρθρα