Ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ελλάδα και πρώην υφυπουργός Ενέργειας Τζέφρι Πάιατ προειδοποίησε μέσω του ΟΤ Delphi Economic Forum XI ότι οι αγορές υποτιμούν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του πολέμου Ιράν-Ισραήλ-ΗΠΑ, με το 20% των παγκόσμιων πετρελαϊκών όγκων να βρίσκονται εκτός αγοράς. Η κρίση θα αλλάξει ενεργειακές αγορές, σχέσεις ΗΠΑ-Περσικού Κόλπου και θα πλήξει την Ευρώπη, ενώ η Ελλάδα παραμένει κρίσιμος εταίρος, επισήμανε ο Τζέφρι Πάιατ συζητώντας με τη δημοσιογράφο του In.gr, Αλεξάνδρα Φωτάκη.
Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
Οι αγορές δεν έχουν αξιολογήσει επαρκώς τις συνέπειες του πολέμου, που θα μεταβάλει την προσέγγιση στις ενεργειακές πηγές του Κόλπου και τις σχέσεις των ΗΠΑ με Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Κουβέιτ, είπε. Βραχυπρόθεσμα, εκτοξεύονται οι τιμές του φυσικού αερίου, των αεροπορικών καυσίμων και του ντίζελ, αλλά η Ευρώπη είναι καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με το 2022, τόνισε (εισβολή Ρωσίας στην Ουκρανία). Η Ελλάδα, ως εταίρος με το Ισραήλ, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, επισήμανε.
Στρατηγική Τραμπ και πυρηνικό Ιράν
Ο Τραμπ αποφεύγει πλήρη στρατιωτική εκστρατεία, αναβάλλοντας προθεσμίες, με ελάχιστα αιτήματα για το πυρηνικό πρόγραμμα και τους βαλλιστικούς πυραύλους Ιράν, είπε ο Τζέφρι Πάιατ. Είπε ακόμη ότι γίνεται συζήτηση με τον αντιπρόεδρο του ιρακινού Κουρδιστάν τονίζοντας το περιφερειακό πλαίσιο: Κατάρ, Ιράκ, ΗΑΕ, Σαουδική θα ζήσουν το «μετά», με Ελλάδα/NATO να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Όπως είπε ο κ. Πάιατ, είναι πολύ νωρίς για προβλέψεις, αλλά υπάροχυν κάποια πιθανά σενάρια: η στροφή των σχέσεων ΗΠΑ-Ιράν σε μια «φυσιολογική κατάσταση» ή σε μια κατάσταση μόνιμης σύγκρουσης με ένα ριζοσπαστικό καθεστώς που θα ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν είναι ήδη ένα «failed state» (αποτυχημένο κράτος) λόγω τρομοκρατίας, επιθέσεων σε Σαουδικές εγκαταστάσεις, σε ξενοδοχεία στα ΗΑΕ, στο Κατάρ – είναι δύσκολη η επιστροφή σε μια κανονικότητα, ακόμα και με την Τουρκία, είπε χαρακτηριστικά.
Σύγκριση με Πετρελαϊκή Κρίση 1973
Η κρίση του 1973 αφαίρεσε 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, αλλάζοντας αγορές και επενδύσεις των ΗΠΑ στην ενέργεια – τώρα με το 20% εκτός, θα έχουμε μεγαλύτερο αντίκτυπο που θα φανεί σε χρόνια, επισήμανε.
Νέος Ψυχρός Πόλεμος και Κίνα
Σε ερώτημα αν βιώνουμε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο, ο Τζέφρι Πάιατ είπε ότι αυτό δεν είναι Ψυχρός Πόλεμος, με την έννοια των δύο συμπαγών μπλοκ, αλλά μια διάχυση ισχύος: Κίνα, Ρωσία (με την αποτυχία Πούτιν στην Ουκρανία), Ιράν, τα λεγόμενα «swing states» (Βραζιλία, Ινδονησία, Ινδία).
Η συζήτηση κατέληξε με αναφορές στην πρόκληση της Κίνας, τόσο από οικονομικής και τεχνολογικής άποψης (με την άνοδο των κινεζικών EV και τις επιδοτήσεις), όσο και από ιδεολογικής, δεδομένης της διαφορετικής της θεώρησης για τη λειτουργία του κράτους και τον ρόλο της τεχνολογίας έναντι των ατομικών ελευθεριών.
Διεθνές Δίκαιο και πολιτική Τραμπ
Αναφερόμενος στις διεθνείς σχέσεις, είπε ότι ΗΠΑ-Ελλάδα επενδύουν σε «rules-based order»: δηλαδή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Τόνισε ότι ήταν λάθος της κυβέρνησης Τραμπ να απορρίπτει αυτή τη γενική αρχή (σε περιπτώσεις όπως της Γροιλανδίας, του Παναμά ή του Καναδά).
Ο κ. Πάιατ δήλωσε ότι ανησυχεί για τις συνέπειες μιας πιθανής υποχώρησης των ΗΠΑ από την βασισμένη σε κανόνες διεθνή τάξη, τονίζοντας ότι και οι δύο χώρες, Ελλάδα και ΗΠΑ, έχουν μεγάλο συμφέρον στην διατήρησή της. Επιπλέον, ο Τζέφρι Πάιατ εξέφρασε τη διαφωνία του με την προσέγγιση Τραμπ για την Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της στήριξής της για την ασφάλεια τόσο της Αμερικής όσο και της Ευρώπης.
Επιπλέον, τόνισε ότι υπάρχει ισχυρή στήριξη του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ (Βουλή Αντιπροσώπων, Γερουσία) απέναντι στο NATO, με παράλληλη απαίτηση για δαπάνη 2% για εξοπλισμούς. Για την Ελλάδα είπε ότι χαίρει τεράστιας εκτίμησης στο εσωτερικό των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας «κλειδί» τη λειτουργία της αεροναυτικής βάσης στη Σούδα.
Τέλος, ο Τζέφρι Πάιατ ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας ως βασικού εταίρου των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, ιδίως στην Ανατολική Μεσόγειο, επισημαίνοντας την αυξανόμενη σημασία της περιοχής μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Επίσης, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία «3+1» (Ελλάδα, Ισραήλ, Κύπρος, ΗΠΑ) ως ένα σημαντικό πλαίσιο συνεργασίας στην περιοχή, το οποίο συνεχίζει να υποστηρίζεται ένθερμα από την αμερικανική πλευρά.
