Μπροστά σε επώδυνες επιπτώσεις βρίσκεται το Ιράν, με τις ενεργειακές του υποδομές να έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά.
Η στρατηγική που ακολουθεί μέχρι στιγμής συμπυκνώνεται στην πρόκληση οικονομικής ζημίας. Τα χτυπήματα που επέφερε στις ενεργειακές υποδομές γειτονικών κρατών του Κόλπου και το δυνατό «χαρτί» του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Βέβαια, το καθεστώς βρισκόταν ήδη πριν από τον πόλεμο υπό την πίεση διεθνών κυρώσεων. Η κατάσταση αυτή είχε ωθήσει τον πληθωρισμό ήδη το 2025 πάνω από το 50%.
Από την έναρξη της σύρραξης, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα κατέγραψε εκρηκτική άνοδο κατά 105% συγκριτικά με τον Φεβρουάριο του 2026 (από το 64% τον Οκτώβριο του 2025), ενώ ο πληθωρισμός σε ψωμι και δημητριακά σκαρφάλωσε στο 140%.
Σε αυτό το πλάισιο, οι ιρανικές τράπεζες ξεκίνησαν την έκδοση χαρτονομισμάτων 10 εκατ. ιρανικών Ριάλ τον Μάρτιο του 2026.
Παράλληλα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υποστηρίξε σε πρόσφατη έκθεσή του ότι η οικονομία του Ιράν θα συρρικνωθεί φέτος κατά 6,1%, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να αγγίξει το 68,9%.
Ήδη περί τα μέσα του Απριλίου η κεντρική τράπεζα του Ιράν προειδοποίησε τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν ότι η ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης από τον πόλεμο οικονομίας της χώρας θα μπορούσε να διαρκέσει περισσότερο από μια δεκαετία
Διπλή οικονομική πίεση στο Ιράν
Διπλός φαίνεται ότι είναι ο αντίκτυπος του κλεισίματος των Στενών, ειδικά μετά τον ναυτικό αποκλεισμό από τις ΗΠΑ.
Καθότι το 90% του διεθνούς εμπορίου του Ιράν χρησιμοποιεί το πέρασμα του Ορμούζ, όπως ανέφερε ο Miad Maleki, senior fellow στο FDD, τότε ο αποκλεισμός θα μπορούσε να μειώσει ως και 70% τα έσοδα από τις εξαγωγές, βάσει της εκτίμησης του Jason Tuvey, οικονομολόγου στο Capital Economics.
Το Ιράν αντιμετωπίζει προκλήσεις και στο εσωτερικό. Πιο ειδικά, έχει εμφανιστεί πτώση εγχώριας ζήτησης αλλά και μείωση στις εισαγωγές.
Ένας επιπλέον παράγοντας πίεσης είναι το ενδεχόμενο κυρώσεων εκ μέρους των ΗΠΑ στις κινεζικές τράπεζες που υποστηρίζουν το ιρανικό εμπόριο πετραλάιου.
Το ενδεχόμενο αυτό θα μπορούσε να «βυθίσει» μια από τις κύριες «σανίδες σωτηρίας της Τεχεράνης και να επισπεύσει μια κατάσταση όπου το ισοζύγιο πληρωμών του Ιράν θα βρεθεί σε αδιέξοδο», ανέφερε ο Robin Brooks, συνεργάτης στο think tank Brookings Institution.
Για το Ιράν, τα Στενα είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική του αναβίωση
Σημάδια αντοχής
Για το Ιράν, τα Στενα είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική του αναβίωση. Ως εκ τούτου, δεν φαίνεται ρεαλιστικό ένα σενάριο εγκατάλειψης ελέγχου του θαλασσίου περάσματος στο πλαίσιο μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ούτε όμως και μια πλήρης οικονομική κατάρρευση φαίνεται πιθανή, αφού η χώρα έχει εξοικειωθεί εδω και 15 χρόνια στην αντιμετώπιση οικονομικών κυρώσεων, ενώ είχε θέσει σε εφαρμογή ένα σύστημα ενεργειακών συναλλαγών που παρακάμπτει τις κυρώσεις των ΗΠΑ.
«Εφόσον επιτευχθεί μια ειρηνευτική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες που θα άρει τις κυρώσεις και θα απελευθερώσει την ιρανική οικονομία από την ‘τιμωρία’ όπου βρίσκεται εδώ και τέσσερις δεκαετίες, η χώρα μπορεί να ανακάμψει γρηγορότερα από ό,τι πολλοί αναμένουν» υπογραμμίζει ο Amir Handjani, συνεργάτης στο Atlantic Counsil.
Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα κατέγραψε εκρηκτική άνοδο κατά 105% τον Φεβρουάριο του 2026 (από το 64% τον Οκτώβριο του 2025), ενώ ο πληθωρισμός σε ψωμι και δημητριακά σκαρφάλωσε στο 140%.
Η ανοικοδόμηση θα χρειαστεί πάνω από 10ετία
Ήδη περί τα μέσα του Απριλίου η κεντρική τράπεζα του Ιράν προειδοποίησε τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν ότι η ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης από τον πόλεμο οικονομίας της χώρας θα μπορούσε να διαρκέσει περισσότερο από μια δεκαετία, σύμφωνα με πηγές του Iran International.
Αρκετά μεγάλα αεροδρόμια έχουν υποστεί ζημιές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ενώ χτυπήθηκαν επίσης πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια και πετροχημικές εγκαταστάσεις, που είναι κεντρικές για τα έσοδα από τις εξαγωγές και τις βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού του Ιράν.
Από την άλλη πλευρά, οι χώρες του Κόλπου που χτυπήθηκαν από το Ιράν προσπαθούν να παρακάμψουν τα Στενα, τονισε η Lucila Bonilla, οικονομολόγος στο Oxford Economics.
«Δεν γνωρίζουμε αν ο πολεμος θα συνεχιστεί, αν θα έχουμε μια συμφωνία είτε όχι, αλλά αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι το Ιράν έχει ένα ασθενέστερο νόμισμα και πολύ υψηλό πληθωρισμό», υπογράμμισε η ίδια στο CNBC στις 21 Απριλίου, προσθέτωντας: «Το Ιράν θα έχει επίσης ενα πολύ μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα και στο πλαίσιο της αναδρομολόγησης πλοίων για την αποφυγή των Στενων του Ορμούζ θα έχει ασθενέστερο πλεονέκτημα από αυτό που πίστευε ότι θα είχε».
