Σαν βόμβα «έσκασε» την Τρίτη η ανακοίνωση της αποχώρησης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον Οργανισμό Χωρών Εξαγωγέων Πετρελαίου (ΟΠΕΚ).
Τα Εμιράτα ήταν μέλη του Οργανισμού ακόμη και πριν ανακηρυχθούν εθνικό κράτος το 1971. Είναι ιδρυτικό μέλος του ΟΠΕΚ, έχοντας ενταχθεί στον οργανισμό εξαγωγικών κρατών το 1967, και, σε συνασπισμό με άλλους βασικούς παραγωγούς του Κόλπου, τη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ, ήταν καθοριστικός παράγοντας στην προμήθεια πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, η οποία αποτελεί το 30% της παγκόσμιας παραγωγής.
Ενώ η παραγωγή του ΟΠΕΚ κυριαρχείται από τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ είχαν τη δεύτερη υψηλότερη εφεδρική παραγωγική ικανότητα. Με άλλα λόγια, ήταν ο δεύτερος σημαντικότερος παραγωγός που μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή για να συμβάλει στη σταθεροποίηση των τιμών, όπως επισημαίνει η το BBC.
Αυτό ακριβώς οδήγησε σε μακροπρόθεσμες επανεξετάσεις της θέσης των ΗΑΕ. Με απλά λόγια, τα ΗΑΕ ήθελαν να αξιοποιήσουν τη σημαντική παραγωγική ικανότητα στην οποία έχουν επενδύσει.
Οι ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ περιόρισαν την παραγωγή του στα 3-3,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ενώ έχουν την ικανότητα να παράγουν πιθανώς κοντά στα 4,5 εκατομμύρια βαρέλια και στοχεύουν να είναι σε θέση να παραδώσουν 5 εκατομμύρια μέχρι το τέλος του 2027. Συνεπώς, ο περιορισμός της παραγωγής που θέτει ο ΟΠΕΚ έχει σημαντικό οικονομικό κόστος για τα ΗΑΕ.
Η χρονική στιγμή της αποχώρησης, όμως, είναι ενδεικτική των συνεπειών από τον πόλεμο με το Ιράν. Αποκαλύπτει ότι η έντονη ένταση στον Κόλπο έχει επηρεάσει τις σχέσεις των ΗΑΕ με το Ιράν και ενδέχεται να επηρεάσει τις ήδη τεταμένες σχέσεις τους με τη Σαουδική Αραβία.
Όσον αφορά τον ΟΠΕΚ, αυτή η αποχώρηση αποτελεί ένα μεγάλο πλήγμα σε μια εποχή που τίθενται σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη συνοχή του.
Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι τα ΗΑΕ, όταν καταφέρουν να επαναφέρουν πλήρως το πετρέλαιό τους στην αγορά μέσω θαλάσσης ή αγωγών, είναι πιθανό να στοχεύσουν σε παραγωγή 5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα. Η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να απαντήσει με έναν πόλεμο τιμών πετρελαίου, τον οποίο η πιο διαφοροποιημένη οικονομία των ΗΑΕ θα μπορούσε να αντέξει, αλλά οι λιγότερο κραταιές οικονομίες μέλη του ΟΠΕΚ ίσως δεν καταφέρουν το ίδιο καλά.
Κορυφαίοι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κάνουν λόγο για νέους αγωγούς που θα ξεκινούν από τα πετρελαϊκά κοιτάσματα των ΗΑΕ στο Αμπού Ντάμπι, θα παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ και θα καταλήγουν στο λιμάνι της Φουτζάιρα που υπολειτουργεί.
Υπάρχει ήδη ένας αγωγός που χρησιμοποιείται εντατικά σήμερα, αλλά θα χρειαστεί μεγαλύτερη χωρητικότητα για να αντιμετωπιστεί η αυξημένη παραγωγή και η μόνιμη αλλαγή στη ροή και στο κόστος διακίνησης των δεξαμενόπλοιων στον Κόλπ
Και, μπορεί αυτές τις ώρες, ο κόσμος να εστιάζει, όπως είναι φυσικό, στα 110 δολάρια που έχει φτάσει η τιμή του πετρελαίου, ωστόσο δεν αποκλείεται η πιθανότητα να πέσει στα 50 δολάρια κάποια στιγμή το επόμενο έτος, αν, για παράδειγμα, η κατάσταση στα Στενά επιλυθεί πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ που είναι τον Νοέμβριο.
Η χαμένη αίγλη του ΟΠΕΚ και του πετρελαίου (;)
Ο ΟΠΕΚ είναι λιγότερο σημαντικός για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου από ό,τι ήταν τη δεκαετία του 1970, με το ποσοστό του 85% του διεθνώς εμπορεύσιμου πετρελαίου που κατείχε τότε να έχει περιοριστεί σε περίπου 50%. Επιπλέον, το πετρέλαιο είναι λιγότερο κρίσιμο για την παγκόσμια οικονομία από ό,τι ήταν τη δεκαετία της ίδρυσης του καρτέλ.
Ο ΟΠΕΚ έχει πλέον επιρροή, αλλά δεν έχει το μονοπώλιο. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την ισχύ του για να δημιουργήσει συνθήκες ομηρίας για τον κόσμο, όπως συνέβαινε παλαιότερα.
Ένας τρόπος να ερμηνεύσει κανείς την κίνηση των ΗΑΕ είναι ως ένδειξη ενός κόσμου με μειούμενη εξάρτηση από το πετρέλαιο. Είναι ενδεικτικό ότι επενδύσεις της Κίνας στην ηλεκτροκίνηση έχουν συμβάλει στην άμβλυνση του οικονομικού πλήγματος από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, και, όσο αυτή η τάση επεκτείνεται σε όλο τον κόσμο, μπορεί μια σταθεροποίηση της παγκόσμιας ζήτησης για πετρέλαιο να σταθεροποιηθεί. Και τα ΗΑΕ διαθέτουν οικονομική ισχύ και μια εν μέρει διαφοροποιημένη οικονομία, μέσω των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και του τουρισμού.
Πολλά θα εξαρτηθούν από το πώς θα διαμορφωθεί η νέα κανονικότητα, μετά από τον πόλεμο. Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ ενδέχεται να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση στην περιοχή, και η Σαουδική Αραβία θα βρεθεί πλέον υπό σημαντική πίεση.
Όταν τα δεξαμενόπλοια αρχίσουν και πάλι να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ ή εάν τα ΗΑΕ εντείνουν τις προσπάθειές τους για την κατασκευή νέων αγωγών, το πετρέλαιο των ΗΑΕ θα ρέει όπως ποτέ άλλοτε, χωρίς να περιορίζεται από τις δεσμεύσεις του ΟΠΕΚ, κάτι που θα μπορούσε να αλλάξει καθοριστικά την αγορά πετρελαίου.
