Οι ΗΠΑ παράγουν σήμερα τόσο μεγάλες ποσότητες πετρελαίου ώστε εξάγουν καθημερινά εκατομμύρια βαρέλια αργού σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει μετατρέψει το αμερικανικό πετρέλαιο σε στρατηγικό αγαθό παγκόσμιας σημασίας.
Σχεδόν 1 δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου έχουν ουσιαστικά «παγιδευτεί» στον Κόλπο, αναγκάζοντας ευρωπαϊκές και ασιατικές οικονομίες να αναζητήσουν επειγόντως εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Η απάντηση ήρθε κυρίως από τις ΗΠΑ. Η ζήτηση για αμερικανικό αργό εκτινάχθηκε και οι εξαγωγές έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα στα τέλη Απριλίου. Την ίδια στιγμή, όμως, τα εγχώρια ενεργειακά αποθέματα μειώνονται με ταχείς ρυθμούς, σύμφωνα με τα τελευταία ομοσπονδιακά στοιχεία.
Αυτό έχει προκαλέσει έντονη πολιτική συζήτηση στην Ουάσινγκτον: εάν οι ΗΠΑ διαθέτουν τόσο μεγάλες ποσότητες πετρελαίου ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες συμμάχων σε όλο τον κόσμο, γιατί να μη διατηρήσουν μεγαλύτερο μέρος στο εσωτερικό, ώστε να μειωθούν οι τιμές της βενζίνης για τους Αμερικανούς, σημειώνει το CNN.
Το επιχείρημα ακούγεται απλό και πολιτικά ελκυστικό, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται και το κόστος ζωής πιέζει τα νοικοκυριά. Η συζήτηση γίνεται εντονότερη επειδή οι ΗΠΑ εξάγουν πλέον περισσότερο αργό πετρέλαιο απ’ όσο εισάγουν κάτι αδιανόητο πριν από μερικές δεκαετίες.
Ποιοι ζητούν περιορισμό ενεργειακών εξαγωγών
Ορισμένες χώρες, όπως η Κίνα, έχουν ήδη περιορίσει ενεργειακές εξαγωγές για να προστατεύσουν την εγχώρια αγορά τους. Κάποιοι Αμερικανοί πολιτικοί ζητούν να συμβεί το ίδιο και στις ΗΠΑ. Ο Δημοκρατικός βουλευτής Ρο Κανά επανέφερε πρόσφατα πρόταση νόμου που θα απαγόρευε τις εξαγωγές βενζίνης σε περιόδους υπερβολικά υψηλών τιμών.
«Είναι κοινή λογική», δήλωσε στο CNN. «Γιατί να στέλνουμε το πετρέλαιό μας στο εξωτερικό όταν οι Αμερικανοί αιμορραγούν στην αντλία;»
Ωστόσο, πίσω από αυτή την πολιτικά εύπεπτη λογική κρύβεται μια πολύ πιο περίπλοκη πραγματικότητα. Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ είναι πλέον καθαρός εξαγωγέας πετρελαίου, συνεχίζουν να εισάγουν περίπου 6,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ο λόγος είναι ότι το αμερικανικό ενεργειακό σύστημα δεν λειτουργεί με τόσο απλό τρόπο όσο υποθέτει η δημόσια συζήτηση.
Τα περισσότερα αμερικανικά διυλιστήρια σχεδιάστηκαν πριν δεκαετίες για να επεξεργάζονται βαρύτερους τύπους αργού πετρελαίου, όπως εκείνοι που προέρχονται από τον Καναδά, τη Βενεζουέλα ή τη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, μεγάλο μέρος του πετρελαίου που παράγεται σήμερα στις ΗΠΑ είναι ελαφρύ σχιστολιθικό αργό.
Αυτό σημαίνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες συχνά εξάγουν το πλεονάζον ελαφρύ αργό και ταυτόχρονα εισάγουν βαρύτερες ποιότητες που χρειάζονται για την παραγωγή βενζίνης και ντίζελ. Με άλλα λόγια, το ενεργειακό σύστημα των ΗΠΑ βασίζεται σε μια λεπτή και πολύπλοκη ισορροπία εισαγωγών και εξαγωγών.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια απαγόρευση εξαγωγών θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν μπούμερανγκ. Ο Μπομπ ΜακΝάλι, ιδρυτής της Rapidan Energy Group και πρώην σύμβουλος του προέδρου Τζορτζ Μπους, εκτιμά ότι τυχόν μείωση των τιμών θα ήταν προσωρινή.
«Τα διυλιστήρια θα παράγουν λιγότερη βενζίνη και αυτό τελικά θα οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές», προειδοποίησε στο CNN.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν οι αμερικανικές εταιρείες αναγκαστούν να επεξεργάζονται αποκλειστικά εγχώριο αργό, τα περιθώρια κέρδους θα συρρικνωθούν, αρκετές εγκαταστάσεις θα περιορίσουν την παραγωγή τους και ορισμένες ίσως οδηγηθούν ακόμη και σε κλείσιμο.
Πολύπλοκη πραγματικότητα, δύσκολη λύση
Παρά τις αντιρρήσεις των ειδικών, το πολιτικό κλίμα γίνεται όλο και πιο πιεστικό. Η Rapidan Energy Group εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα περίπου 35% να επιβληθούν τελικά κάποιου είδους περιορισμοί στις εξαγωγές εάν οι τιμές συνεχίσουν να αυξάνονται.
Ακόμη και αναλυτές που παραδοσιακά αντιτίθενται σε τέτοιες παρεμβάσεις αρχίζουν να αμφιταλαντεύονται. Ο Βίκας Ντουιβέντι της Macquarie Group παραδέχθηκε ότι μια προσωρινή απαγόρευση εξαγωγών ίσως να μείωνε άμεσα τις τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα ενόψει εκλογών.
«Δεν μπορώ να πιστέψω ότι το λέω αυτό», δήλωσε στο CNN. «Σε όλη μου την καριέρα υποστήριζα ότι οι απαγορεύσεις δεν λειτουργούν. Αλλά αυτή η κρίση αναγκάζει πολλούς να επανεξετάσουν τις βεβαιότητές τους».
Άλλοι παραμένουν κάθετα αντίθετοι. Ο Ρόμπερτ Άουερς της RBN Energy προειδοποίησε ότι μια τέτοια απόφαση θα προκαλούσε «απόλυτο χάος» στον κλάδο. Οι τιμές ίσως να μειώνονταν για λίγες εβδομάδες, αλλά το μακροπρόθεσμο κόστος θα ήταν τεράστιο.
«Θα μπορούσατε να ρίξετε τις τιμές την επόμενη εβδομάδα», είπε. «Αλλά έναν χρόνο μετά, μπορεί να μην έχουν καμία ουσιαστική διαφορά».
Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες προειδοποιούν επίσης για σοβαρές παρενέργειες. Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, σημείωσε πρόσφατα ότι οι απαγορεύσεις εξαγωγών και τα πλαφόν τιμών συχνά δημιουργούν «ακούσιες συνέπειες που τελικά επιδεινώνουν τις κρίσεις αντί να τις λύνουν».
Παγκόσμιες επιπτώσεις
Πέρα όμως από την αμερικανική οικονομία, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι παγκόσμιες. Η Ευρώπη και η Ασία εξαρτώνται σήμερα σε μεγάλο βαθμό από τις αμερικανικές προμήθειες ενέργειας για να καλύψουν το κενό που δημιούργησε η κρίση στη Μέση Ανατολή. Εάν οι ΗΠΑ περιορίσουν τις εξαγωγές τους, οι διεθνείς τιμές πετρελαίου, βενζίνης και αεροπορικών καυσίμων ενδέχεται να εκτοξευθούν.
Ο Ντουιβέντι προειδοποίησε ότι οι διεθνείς τιμές θα μπορούσαν να γίνουν «τρελά υψηλές», οδηγώντας ακόμη και σε παγκόσμια ύφεση. Άλλοι αναλυτές φοβούνται ότι σύμμαχοι των ΗΠΑ θα μπορούσαν να απαντήσουν με δασμούς ή άλλα εμπορικά αντίποινα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα διεθνή εμπορική σύγκρουση.
Το μεγαλύτερο διακύβευμα, ωστόσο, ίσως να είναι γεωπολιτικό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χτίσει τα τελευταία χρόνια την εικόνα του αξιόπιστου «οπλοστασίου ενέργειας» της Δύσης. Εάν εγκαταλείψουν αυτόν τον ρόλο σε μια στιγμή διεθνούς κρίσης, το πλήγμα στην αξιοπιστία τους θα μπορούσε να αποδειχθεί μόνιμο.
«Θα καταστρέψουμε μόνιμα τη φήμη μας ως οπλοστάσιο ενέργειας», προειδοποίησε ο ΜακΝάλι.
