Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για τη διεθνή πολιτική σκηνή πραγματοποιείται η επίσκεψη του Βλαντίμιρ Πούτιν στο Πεκίνο για συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ. Λίγες μόλις ημέρες μετά την υψηλού συμβολισμού επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα, το Πεκίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας και προβλεψιμότητας σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται από εμπορικές εντάσεις, πολέμους και ενεργειακή αβεβαιότητα.
Η διήμερη επίσκεψη του ρώσου προέδρου, η 25η του στην Κίνα, παρουσιάζεται από τις δύο πλευρές ως ακόμη μία απόδειξη της «παντός καιρού» στρατηγικής σχέσης μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου.
Παρά τις πιέσεις της Δύσης προς την Κίνα να ασκήσει επιρροή στη Ρωσία ώστε να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο Σι Τζινπίνγκ συνεχίζει να διατηρεί στενούς δεσμούς με τον Πούτιν, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η Κίνα λειτουργεί ως ουδέτερος παράγοντας και πιθανός διαμεσολαβητής.
«Η σύνοδος κορυφής Σι-Πούτιν θα στείλει μήνυμα στον κόσμο ότι η στρατηγική εταιρική σχέση Κίνας-Ρωσίας παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της εξωτερικής πολιτικής και των δύο χωρών και ότι κάθε προσπάθεια των ΗΠΑ να προκαλέσουν διχόνοια είναι καταδικασμένη να αποτύχει», δήλωσε στο Reuters ο Ίαν Στόρι, κύριος ερευνητής στο Ινστιτούτο ISEAS-Yusof Ishak στη Σιγκαπούρη, ο οποίος δεν θεωρεί ότι ο Σι θα ασκήσει κάποιου είδους πίεση στον ρώσο πρόεδρο.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη. Η Ρωσία, μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, έχει βρεθεί οικονομικά και διπλωματικά απομονωμένη από τη Δύση και εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από την Κίνα για εμπόριο, επενδύσεις και τεχνολογική στήριξη. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, αξιοποιεί αυτή τη συγκυρία για να ενισχύσει τη γεωπολιτική του επιρροή χωρίς να διαρρήξει πλήρως τις σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη.
Η Κίνα στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας
Ο Σι επιδιώκει να προβάλλει την εικόνα μιας Κίνας που διατηρεί σταθερές και συνεπείς διπλωματικές σχέσεις, ανεξάρτητα από τις πιέσεις που δέχεται από τη Δύση. Η διαδοχική φιλοξενία τόσο του Τραμπ όσο και του Πούτιν μέσα σε μία εβδομάδα θεωρήθηκε από τα κινεζικά κρατικά μέσα ως ένδειξη ότι το Πεκίνο εξελίσσεται σε βασικό κέντρο της παγκόσμιας διπλωματίας.
Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης αγκάλιασαν την οπτική των διαδοχικών επισκέψεων ανεξάρτητα. Η Global Times περιέγραψε την αλληλουχία ως απόδειξη ότι το Πεκίνο «αναδεικνύεται γρήγορα ως το επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας», σημειώνοντας ότι η φιλοξενία ηγετών τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ρωσίας εντός μιας εβδομάδας είναι «εξαιρετικά σπάνια στην εποχή μετά τον Ψυχρό Πόλεμο».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. «Εάν υπάρξει σημαντική βοήθεια από την Κίνα προς τη Ρωσία, οι ΗΠΑ πιθανότατα θα διαμαρτυρηθούν γι’ αυτό», δήλωσε ο Κουρτ Τονγκ, διευθύνων σύμβουλος της The Asia Group, στο CNBC τη Δευτέρα.
Η Ουάσιγκτον κατηγορεί εδώ και καιρό την Κίνα ότι παρέχει στη Ρωσία οικονομική στήριξη και τεχνολογία διπλής χρήσης, δηλαδή εξοπλισμό που μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς. Το ΝΑΤΟ έχει χαρακτηρίσει την Κίνα «αποφασιστικό υποστηρικτή» της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας, αν και το Πεκίνο αρνείται ότι έχει αποστείλει όπλα στη Μόσχα.
Παράλληλα, ο Πούτιν αναζητά διαβεβαιώσεις ότι η ενδεχόμενη βελτίωση των σχέσεων Κίνας–ΗΠΑ δεν θα υπονομεύσει τη στρατηγική σχέση Μόσχας και Πεκίνου. Για τη Ρωσία, η Κίνα αποτελεί πλέον ζωτικό οικονομικό εταίρο, ειδικά καθώς οι δυτικές κυρώσεις συνεχίζουν να πλήττουν τη ρωσική οικονομία και να περιορίζουν την πρόσβαση της χώρας στις διεθνείς αγορές.
Η ενέργεια κύριο θέμα στις συνομιλίες
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκεται η ενέργεια. Ο Πούτιν άφησε να εννοηθεί ότι η Ρωσία βρίσκεται κοντά σε μια «σοβαρή» συμφωνία φυσικού αερίου και πετρελαίου με την Κίνα. «Βρισκόμαστε σε πολύ προχωρημένο στάδιο συμφωνίας για ένα σοβαρό, πολύ ουσιαστικό βήμα προς τα εμπρός στον τομέα του φυσικού αερίου και του πετρελαίου», δήλωσε ο Πούτιν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου την περασμένη εβδομάδα, ανέφερε το Reuters.
Η Κίνα έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο αγοραστή ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, απορροφώντας μεγάλες ποσότητες σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών εξαγωγών προς την Ευρώπη.
Οι δύο πλευρές αναμένεται να συζητήσουν εκ νέου τον αγωγό φυσικού αερίου Power of Siberia 2, σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Πρόκειται για ένα τεράστιο ενεργειακό έργο που θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τις ρωσικές εξαγωγές προς την Ασία.
Παρότι Ρωσία και Κίνα συμφώνησαν κατ’ αρχήν στην κατασκευή του αγωγού ήδη από το 2025, εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες σχετικά με την τιμολόγηση και τους όρους προμήθειας. Η πρόσφατη αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες για την ασφάλεια των ενεργειακών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ ενισχύουν το ενδιαφέρον της Κίνας για πιο ασφαλείς και μακροπρόθεσμες ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία.
Ωστόσο, το Πεκίνο δεν επιθυμεί να εξαρτηθεί αποκλειστικά από τη Μόσχα. Η κινεζική στρατηγική παραμένει προσανατολισμένη στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας, με παράλληλες συνομιλίες τόσο με τη Ρωσία όσο και με χώρες της Κεντρικής Ασίας, όπως το Τουρκμενιστάν.
Η επίσκεψη Πούτιν στο Πεκίνο υπογραμμίζει τελικά μια βαθύτερη αναδιάταξη του διεθνούς συστήματος. Η Κίνα προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη συνεργασία με τη Ρωσία και στη διατήρηση λειτουργικών σχέσεων με τη Δύση, ενώ η Ρωσία επιδιώκει να αποδείξει ότι δεν είναι απομονωμένη διεθνώς.
Σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές συμμαχίες γίνονται ολοένα πιο ρευστές, η σχέση Σι–Πούτιν παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες διαμόρφωσης της νέας παγκόσμιας ισορροπίας δυνάμεων.
