Pokémon: Όταν οι κάρτες πωλούνται για εκατομμύρια

Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, οι κάρτες Pokémon ήταν για εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο κάτι περισσότερο από ένα απλό παιχνίδι. Ήταν μια ολόκληρη κουλτούρα. Τα παιδιά αγόραζαν πακέτα με ανυπομονησία, ελπίζοντας να βρουν μια σπάνια ολογραφική κάρτα, αντάλλασσαν διπλές συμμετοχές με φίλους στο σχολείο και προσπαθούσαν να ολοκληρώσουν τη συλλογή τους ακολουθώντας το θρυλικό σύνθημα του franchise: «Gotta catch ’em all» – «Πρέπει να τα πιάσεις όλα».

Το φαινόμενο Pokémon είχε ήδη κατακτήσει τον κόσμο μέσω των παιχνιδιών της Nintendo για το Game Boy και της δημοφιλούς σειράς anime, όμως οι κάρτες αποτέλεσαν μια ξεχωριστή εμπειρία για μια ολόκληρη γενιά, σημειώνει το CNBC.

Σήμερα, σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, η αγορά των καρτών Pokémon έχει αλλάξει δραματικά. Αυτό που κάποτε ήταν ένα αθώο παιδικό χόμπι έχει εξελιχθεί σε μια παγκόσμια αγορά εκατομμυρίων δολαρίων, με επενδυτές, μεταπωλητές και κερδοσκόπους να αντιμετωπίζουν τις κάρτες σαν χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Όσοι επιστρέφουν σήμερα στη συλλογή καρτών Pokémon συναντούν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Οι νέες κυκλοφορίες εξαντλούνται μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ έξω από καταστήματα παιχνιδιών σχηματίζονται ουρές δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων ατόμων που περιμένουν από τα ξημερώματα για να προλάβουν τα τελευταία κουτιά. Σε πολλές περιπτώσεις, ομάδες μεταπωλητών, γνωστοί ως scalpers, δηλαδή «γδάρτες», αγοράζουν τεράστιες ποσότητες προϊόντων με στόχο να τα πουλήσουν αργότερα σε πολύ υψηλότερες τιμές.

Pokémon και ξερό ψωμί

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στην Ευρώπη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταγραφεί σκηνές χάους, με βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να δείχνουν ανθρώπους να σπρώχνονται για να αποκτήσουν συλλεκτικά πακέτα καρτών. Υπήρξαν ακόμη και περιστατικά κλοπών σε καταστήματα που διαθέτουν Pokémon προϊόντα. Οι πιο σπάνιες κάρτες μεταπωλούνται για ποσά που φτάνουν εκατομμύρια δολάρια, ενώ ακόμη και σύγχρονα σετ αποκτούν τεράστια υπεραξία μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με στοιχεία της Collectors, ιδιοκτήτριας της εταιρείας αξιολόγησης καρτών PSA, οι τιμές των καρτών Pokémon αυξήθηκαν κατά 282% από το 2004 έως το 2020. Από το 2020 και μετά, όμως, η αγορά εκτοξεύθηκε, με τις τιμές να αυξάνονται κατά περίπου 1.350%. Οι κάρτες πλέον αντιμετωπίζονται από αρκετούς ως εναλλακτικό επενδυτικό προϊόν, αντίστοιχο με έργα τέχνης ή σπάνια συλλεκτικά αντικείμενα.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή την έκρηξη έπαιξε η επιστροφή της νοσταλγίας. Η επιτυχία του Pokémon GO το 2016 επανέφερε τα Pokémon στο προσκήνιο, ενώ η κυκλοφορία του Nintendo Switch και νέων Pokémon παιχνιδιών προσέλκυσε τόσο παλιούς fans όσο και νεότερους παίκτες. Παράλληλα, η Pokémon Company συνέχισε να κυκλοφορεί νέα σετ με χαρακτήρες από τα αυθεντικά παιχνίδια και anime των ’90s, δημιουργώντας ένα κύμα αναβίωσης της παλιάς συλλεκτικής κουλτούρας.

Η δημοσιότητα γύρω από τεράστιες πωλήσεις καρτών τροφοδότησε ακόμη περισσότερο τη φρενίτιδα. Ο influencer Λόγκαν Πολ έγινε πρωτοσέλιδο όταν πούλησε μια εξαιρετικά σπάνια κάρτα Pikachu Illustrator για περισσότερα από 16 εκατομμύρια δολάρια. Άλλες κάρτες έχουν πουληθεί σε δημοπρασίες για εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, προσελκύοντας το ενδιαφέρον επενδυτών που μέχρι πρόσφατα δραστηριοποιούνταν σε αγορές όπως τα κρυπτονομίσματα.

Λόγκαν Πολ

Με χρηματιστηριακούς όρους και πρακτικές

Πολλοί αναλυτές που μίλησαν στο CNBC σημειώνουν ότι αρκετά άτομα που αποκόμισαν μεγάλα κέρδη από τα crypto στρέφονται πλέον στις κάρτες Pokémon ως επενδυτική διέξοδο. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρήστες συζητούν για τις κάρτες με όρους που θυμίζουν χρηματιστήριο: αναλύουν «διορθώσεις», προβλέπουν μελλοντικές αποδόσεις και παρακολουθούν στενά τις τιμές της αγοράς.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας έντονα κερδοσκοπικής αγοράς. Οι scalpers — άνθρωποι που αγοράζουν μαζικά προϊόντα μόνο για μεταπώληση — έχουν γίνει ένας από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για τους συλλέκτες. Χρησιμοποιώντας αυτοματοποιημένα προγράμματα αγοράς, αποκτούν γρήγορα μεγάλα αποθέματα από online καταστήματα, δημιουργώντας τεχνητές ελλείψεις και ανεβάζοντας τις τιμές στη δευτερογενή αγορά.

Ακόμη και προϊόντα που κοστίζουν περίπου 50 ευρώ στη λιανική πωλούνται λίγες ώρες αργότερα στο eBay για υπερδιπλάσιες ή τριπλάσιες τιμές. Οι συλλέκτες συχνά αναγκάζονται είτε να πληρώσουν υπέρογκα ποσά είτε να χάσουν εντελώς την ευκαιρία να αποκτήσουν νέα προϊόντα.

Παρά την έντονη κερδοσκοπία, ωστόσο, η αγορά συνεχίζει να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στους πραγματικούς συλλέκτες. Χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να αγοράζουν κάρτες απλώς για να ολοκληρώσουν τις συλλογές τους ή επειδή αγαπούν συγκεκριμένους χαρακτήρες. Το συναίσθημα της νοσταλγίας παραμένει ισχυρό, ιδιαίτερα για όσους μεγάλωσαν με τα Pokémon.

Πολλοί συλλέκτες δεν ενδιαφέρονται για γρήγορα κέρδη ή επενδυτικές αποδόσεις. Για αυτούς, οι κάρτες αντιπροσωπεύουν αναμνήσεις από την παιδική ηλικία, φιλίες, ανταλλαγές στο σχολείο και τη χαρά της ανακάλυψης ενός σπάνιου χαρτιού μέσα σε ένα πακέτο.

Ίσως τελικά εκεί να βρίσκεται και η πραγματική δύναμη του φαινομένου Pokémon. Παρά τις φούσκες, τις υπεραξίες και τη χρηματοοικονομική διάσταση που έχει αποκτήσει η αγορά, οι κάρτες εξακολουθούν να συνδέονται με ένα συναίσθημα που δύσκολα αγοράζεται: τη νοσταλγία μιας εποχής όπου το σημαντικότερο δεν ήταν η μεταπωλητική αξία, αλλά η χαρά του να ανοίγεις ένα πακέτο και να ελπίζεις ότι μέσα του κρύβεται το αγαπημένο σου Pokémon.