Η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή ανεβάζει το Brent, πιέζει τις διεθνείς αγορές και επαναφέρει τον κίνδυνο εισαγόμενου πληθωρισμού, τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιχειρεί να χαράξει την επόμενη φάση της νομισματικής πολιτικής.
Η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει μέσα σε λίγες ώρες το φόβο ενός νέου ενεργειακού σοκ που θα φρενάρει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και θα αναγκάσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να ξανασκεφτεί τα επόμενα βήματα στα επιτόκια. Η άνοδος του πετρελαίου κοντά στα 78 δολάρια και η νευρικότητα στις αγορές δείχνουν ότι το σενάριο της ομαλής αποκλιμάκωσης δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένο.
Μέχρι πριν από λίγες ημέρες στο εσωτερικό της ΕΚΤ είχε αρχίσει να αλλάζει το κλίμα. Η αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας, η σταδιακή υποχώρηση του πληθωρισμού και η ελπίδες οτι θα δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη της Ευρωζώνης ενίσχυαν την εκτίμηση ότι το δυσκολότερο μέρος της μάχης είχε περάσει. Στο εσωτερικό του Διοικητικού Συμβουλίου διαμορφωνόταν ξανά η γνώριμη διαφωνία ανάμεσα στα πιο συντηρητικά μέλη, που ζητούσαν προσοχή μέχρι να υπάρξει πλήρης σταθεροποίηση των τιμών, και σε εκείνα που θεωρούσαν ότι η οικονομία χρειάζεται σταδιακά φθηνότερο χρήμα για να στηριχθεί η ανάπτυξη.
Οι τελευταίες εξελίξεις δεν ανατρέπουν το βασικό σενάριο, επαναφέρουν όμως έναν παράγοντα που οι αγορές θεωρούσαν ότι είχε αρχίσει να απομακρύνεται. Η άνοδος του Brent, η υποχώρηση των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων οδηγούν σε κλιμάκωση της ανησυχίας με τους επενδυτές να παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή της εξελίξεις, υπό το φόβο οτι το ενδεχόμενο μιας νέας ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή μπορεί να καθυστερήσει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και να περιορίσει την ευελιξία της ΕΚΤ στις επόμενες αποφάσεις της.
Μέση Ανατολή: Οι αγορές προεξοφλούν τον κίνδυνο
Η αντίδραση των αγορών με άνοδο άνω του 5% στο brent και πτώση των χρηματιστηρίων, έδειξε οτι ακόμα οι επενδυτές είναι εξαιρετικά ανήσυχοι με τις εξελίξεις. Η ανησυχία αυτή δεν έχει να κάνει από την τιμή του πετρελαίου στα 78 δολάρια το βαρέλι, αλλά από το γεγονός οτι οι αγορές άρχισαν να φοβούνται εκ νέου για ένα υψηλότερο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου, στην περίπτωση αναζωπύρωσης της έντασης.
Η εμπειρία των τελευταίων μηνών έχει δείξει οτι αρκεί η πιθανότητα διαταραχής στην προσφορά πετρελαίου ή φυσικού αερίου ώστε να αναθεωρήσουν τις εκτιμήσεις τους για τον πληθωρισμό, τις αποδόσεις των ομολόγων και την πορεία των επιτοκίων.
Ο σύμμαχος της ΕΚΤ ήταν η αποκλιμάκωση της ενέργειας
Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με πριν από λίγους μήνες είναι ότι η ενέργεια είχε αρχίσει να λειτουργεί υπέρ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αφαιρούσε σταδιακά μία από τις σημαντικότερες πηγές πληθωρισμού. Αυτό επέτρεπε στην ΕΚΤ να εξετάζει την επόμενη φάση της νομισματικής πολιτικής με μεγαλύτερη αισιοδοξία, καθώς ο στόχος της επιστροφής του πληθωρισμού κοντά στο 2% έδειχνε περισσότερο εφικτός.
Η άνοδος του πετρελαίου τις τελευταίες ώρες δεν σημαίνει ότι η πορεία αυτή ανατρέπεται. Σημαίνει όμως ότι γίνεται πιο εύθραυστη. Εάν η ενεργειακή αγορά παραμείνει ασταθής για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, η αποκλιμάκωση των τιμών μπορεί να επιβραδυνθεί, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες εξακολουθεί να κινείται πάνω από τον στόχο της ΕΚΤ.
Για τους κεντρικούς τραπεζίτες, αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη εξίσωση της περιόδου. Η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη παραμένει ασθενής και η οικονομία θα ωφελούνταν από χαμηλότερο κόστος δανεισμού. Την ίδια στιγμή, μια νέα άνοδος της ενέργειας αυξάνει τον κίνδυνο να επιστρέψουν οι πληθωριστικές πιέσεις μέσω των καυσίμων, των μεταφορών, της βιομηχανίας και τελικά του κόστους ζωής.
Ηδη η επίδραση από την άνοδο της τιμής του πετρελαίου το προηγούμενο διάστημα δεν περιορίστηκε μόνο στις τιμές των πρατηρίων. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει το κόστος μεταφοράς πρώτων υλών και προϊόντων, τις τιμές στη βιομηχανία, τις υπηρεσίες και τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Μέρος αυτής της επιβάρυνσης μεταφέρεται σταδιακά στους καταναλωτές, επηρεάζοντας τον γενικό δείκτη τιμών.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες παρακολουθούν τόσο στενά την πορεία της ενέργειας. Δεν αντιδρούν στη βραχυχρόνια μεταβολή της τιμής του πετρελαίου. Εξετάζουν αν η μεταβολή αυτή μπορεί να μετατραπεί σε πιο επίμονο πληθωρισμό, ο οποίος θα απαιτήσει διαφορετική νομισματική πολιτική.
Η Ελλάδα μπαίνει στο πιο κρίσιμο δίμηνο
Για την Ελλάδα, η συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Ιούλιος και ο Αύγουστος αποτελούν τους μήνες που θα κρίνουν την πορεία του τουρισμού, των φορολογικών εσόδων και του δημοσιονομικού χώρου που θα διαθέτει η κυβέρνηση στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Ένας νέος κύκλος ανόδου του πετρελαίου θα επηρεάσει το κόστος μεταφορών, τις τουριστικές επιχειρήσεις, τις τιμές των καυσίμων και τελικά τον πληθωρισμό.
Το οικονομικό επιτελείο δεν παρακολουθεί μόνο την τιμή του Brent, αλλά και αν θα ξεσπάσει ένας ακόμα κύκλος διεθνούς αβεβαιότητας, ο οποίος θα αρχίσει να επηρεάζει την πραγματική οικονομία, τις προσδοκίες των καταναλωτών και τις αποφάσεις της ΕΚΤ. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο μια γεωπολιτική ένταση μετατρέπεται σε οικονομικό ζήτημα.
Προφανώς και η ανησυχία δεν είναι αν το πετρέλαιο βρεθεί για μερικές ημέρες λίγα δολάρια υψηλότερα, αλλά εάν η κρίση εξελιχθεί σε μια πιο μόνιμη αναθεώρηση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό και τα επιτόκια.
