Το βασικό ζητούμενο για το NATO στη φετινή σύνοδο κορυφής δεν ήταν η ανακοίνωση φιλόδοξων νέων πρωτοβουλιών, αλλά η αποφυγή μιας ανοιχτής σύγκρουσης με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ θεωρούν επιτυχία το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αμφισβήτησε ευθέως τη Συμμαχία ούτε απείλησε να αποχωρήσει από αυτήν, γεγονός που αντανακλά τη νέα πραγματικότητα στις διατλαντικές σχέσεις.
Αντί να επιδιώκουν μεγάλες πολιτικές συμφωνίες, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται πλέον να δίνουν προτεραιότητα στη διατήρηση της καλής διάθεσης του Τραμπ, ακόμη και αν αυτό σημαίνει χαμηλότερες προσδοκίες για τη σύνοδο.
Ο Τραμπ έφθασε στη σύνοδο κορυφής στην Άγκυρα εμφανώς ενοχλημένος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως δεν θα είχε παραστεί αν οικοδεσπότης δεν ήταν ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τον οποίο διατηρεί στενές σχέσεις.
Παράλληλα, επέκρινε τους Ευρωπαίους για τη στάση τους απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, κατηγόρησε την Ισπανία για ανεπαρκείς αμυντικές δαπάνες και επανέφερε το ζήτημα της Γροιλανδίας, επιμένοντας στις διεκδικήσεις του έναντι της Δανίας. Οι δηλώσεις αυτές αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες ότι η σύνοδος θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ακόμη μία εστία έντασης μεταξύ Ουάσιγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων.
Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχους που συμμετείχαν στις κλειστές συνεδριάσεις και μίλησαν στην Journal, το κλίμα άλλαξε αισθητά όταν οι ηγέτες βρέθηκαν μακριά από τις κάμερες.
Μετά το αρχικό μπουρίνι, η νηνεμία
Ο Τραμπ απέφυγε να επανέλθει στο θέμα της Γροιλανδίας, συνεχάρη τις χώρες που έχουν αυξήσει τις αμυντικές τους δαπάνες και αναφέρθηκε μόνο επιγραμματικά στο Ιράν. Το δείπνο που παρέθεσε ο Ερντογάν το προηγούμενο βράδυ συνέβαλε επίσης στην αποκλιμάκωση της έντασης. Σύμφωνα με Αμερικανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, η ατμόσφαιρα ήταν ιδιαίτερα θερμή, ενώ μετά τη λήξη του δείπνου ένας ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος φέρεται να έστειλε στους συναδέλφους του ένα λιτό αλλά χαρακτηριστικό μήνυμα: «Ουφ».
Ο Ερντογάν φρόντισε να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο μια υποδοχή υψηλού συμβολισμού, με στρατιωτικές τιμές στο αεροδρόμιο, ενώ, σύμφωνα με πηγές, δώρισε στον Τραμπ και στους υπόλοιπους ηγέτες εξατομικευμένα περίστροφα με χαραγμένα τα ονόματά τους. Ορισμένοι ηγέτες χωρών με αυστηρή νομοθεσία περί όπλων επέλεξαν να αφήσουν τα δώρα στην Τουρκία πριν επιστρέψουν στις πατρίδες τους.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που ακολούθησε, ο Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα ικανοποιημένος από τη στάση των συμμάχων, δηλώνοντας ότι «υπήρχε τεράστια αγάπη σε εκείνη την αίθουσα». Όπως είπε, αρκετοί ηγέτες εξέφρασαν δημόσια την εκτίμησή τους προς το πρόσωπό του, γεγονός που, κατά τον ίδιο, συνέβαλε στη δημιουργία κλίματος ενότητας.
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι οι πρόσφατες διαφωνίες με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες για το Ιράν θα μπορούσαν να θεωρηθούν λήξαν ζήτημα, σημειώνοντας ότι οι περισσότερες χώρες «είχαν απλώς μια κακή στιγμή».
Ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ σε ρόλο αυλάρχη
Καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση του θετικού κλίματος διαδραμάτισε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Ο επικεφαλής της Συμμαχίας επέλεξε να επαινεί δημόσια τον Τραμπ, υποβαθμίζοντας παράλληλα τις δημόσιες αντιπαραθέσεις που είχαν προηγηθεί της συνόδου.
Αν και η τακτική αυτή έχει προκαλέσει δυσφορία σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ο Ρούτε υποστήριξε ότι οι διαφωνίες δεν αποδυναμώνουν απαραίτητα τη Συμμαχία, αλλά μπορούν να συνυπάρχουν με τη συνοχή της.
Παράλληλα, η σύνοδος χρησιμοποιήθηκε για να αναδειχθεί η πρόοδος που έχει σημειωθεί στις ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες και στη στρατιωτική παραγωγή. Οι σύμμαχοι ανακοίνωσαν νέες παραγγελίες εξοπλισμών δισεκατομμυρίων δολαρίων, επιδιώκοντας να αποδείξουν ότι ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του Αμερικανού προέδρου για μεγαλύτερη συνεισφορά στην κοινή άμυνα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε διαφορετική θέση σε σχέση με έναν χρόνο πριν, καθώς αυξάνει τις επενδύσεις στην άμυνα και ενισχύει την παραγωγική της βάση.
Ο πρόεδρος της Τσεχίας, Πετρ Πάβελ, υποστήριξε ότι ο Τραμπ αντιδρά θετικά όταν βλέπει απτά αποτελέσματα και όχι απλές εξαγγελίες, εκτιμώντας ότι οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις των συμμάχων συμβάλλουν στην εκτόνωση των ανησυχιών του. Άλλοι, ωστόσο, εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί.
Ο πρώην πρέσβης της Σλοβακίας στο ΝΑΤΟ, Τόμας Βάλασεκ, σχολίασε χαρακτηριστικά στην Journal ότι ο πήχης των προσδοκιών έχει πλέον πέσει αισθητά, καθώς ο βασικός στόχος είναι να αποφευχθεί μια δημόσια κρίση. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η στρατηγική της κολακείας προς τον Τραμπ μπορεί να μην είναι ιδανική, αλλά θεωρείται προτιμότερη από μια νέα μετωπική σύγκρουση που θα έθετε σε δοκιμασία τη συνοχή της Συμμαχίας: «Είναι ένα απαίσιο σύστημα, φυσικά, αλλά καλύτερο από οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική λύση».
