Στενά του Ορμούζ: Η ναυτιλία (ξανά) σε ζώνη πολέμου

Ιράν και ΗΠΑ ερίζουν για το αν τα Στενά του Ορμούζ είναι κλειστά ή ανοικτά, την ώρα που η εμπορική ναυσιπλοΐα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εξαιρετικά σύνθετο και επικίνδυνο επιχειρησιακό περιβάλλον.

Η Τεχεράνη δηλώνει ότι η στρατηγική θαλάσσια δίοδος έχει κλείσει μέχρι νεωτέρας και μέχρι να τερματιστεί η αμερικανική ανάμειξη στην περιοχή. Η Ουάσιγκτον, αντίθετα, επιμένει ότι πρόκειται για διεθνή υδάτινη οδό, την οποία το Ιράν δεν ελέγχει, και ότι η κυκλοφορία συνεχίζεται με τη συνδρομή των αμερικανικών δυνάμεων.

Στην πράξη, οι διελεύσεις συνεχίζονται, αλλά σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα και υπό καθεστώς υψηλού κινδύνου. Πλοία εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τόσο τον νότιο διάδρομο κοντά στις ακτές του Ομάν όσο και τη βόρεια διαδρομή που ελέγχεται από το Ιράν. Ωστόσο, η κίνηση στον διάδρομο του Ομάν έχει σχεδόν καταρρεύσει, καθώς οι διαχειρίστριες εταιρείες εμφανίζονται ολοένα πιο επιφυλακτικές μετά τις πρόσφατες επιθέσεις, τις παρενοχλήσεις μέσω ασυρμάτου, τη δραστηριότητα drones και τις αναφορές για νάρκες.

Η τελευταία επίθεση

Η τελευταία επίθεση σημειώθηκε το βράδυ της 11ης Ιουλίου, όταν το υπό κυπριακή σημαία containership GFS Galaxy, χωρητικότητας 7.000 teu, επλήγη περίπου εννέα ναυτικά μίλια ανατολικά του Ομάν. Το πλήγμα προκάλεσε σοβαρές ζημιές στην πρύμνη και στο μηχανοστάσιο, καθώς και πυρκαγιά, με αποτέλεσμα το πλήρωμα να εγκαταλείψει το πλοίο. Η Αμερικανική διοίκηση Centcom απέδωσε την ευθύνη στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη υποστήριξε ότι το πλοίο κινούνταν σε μη εγκεκριμένη διαδρομή.

Η επίθεση στο GFS Galaxy ήταν η τέταρτη κατά εμπορικού πλοίου μέσα σε λίγες ημέρες και ενίσχυσε την αίσθηση ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας παραμένει εύθραυστη. Οι ΗΠΑ απάντησαν με νέο γύρο πληγμάτων κατά περίπου 140 ιρανικών στρατιωτικών στόχων, χρησιμοποιώντας μαχητικά αεροσκάφη, drones και πολεμικά πλοία. Παράλληλα, η Centcom υποστηρίζει ότι από τις αρχές Μαΐου έχει διευκολύνει τη διέλευση περισσότερων από 800 εμπορικών πλοίων, τα οποία μετέφεραν περίπου 400 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου.

Πτώση του αριθμού διελεύσεων

Τα διαθέσιμα στοιχεία της Windward, για τις 11 Ιουλίου καταγράφουν μόλις 21 διελεύσεις: 12 πλοία με κατεύθυνση εξόδου και εννέα προς είσοδο. Από αυτές, τρεις εισερχόμενες και πέντε εξερχόμενες πραγματοποιήθηκαν με πλήρως απενεργοποιημένο AIS, αποτυπώνοντας τον φόβο των πληρωμάτων και των διαχειριστών. Δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν περίπου 20 πλοία σε περιοχή αναμονής, έξι δεξαμενόπλοια υπό κυρώσεις ή με ύποπτες σημαίες αγκυροβολημένα και περίπου 31 ταχύπλοα σκάφη να κινούνται στον κεντρικό διάδρομο.

Η περιορισμένη κίνηση είχε και έντονα συγκεντρωμένο ενεργειακό αποτύπωμα. Ένα μόνο VLCC μετέφερε περίπου 2 εκατ. βαρέλια αργού, αξίας σχεδόν 151 εκατ. δολαρίων, συγκεντρώνοντας το μεγαλύτερο μέρος της αξίας των εξερχόμενων φορτίων. Την ίδια ημέρα, οι διελεύσεις στο στενό του  Μπαμπ ελ Μαντέμπ στην Ερυθρά και στο Σουέζ ήταν υπερδιπλάσιες από εκείνες του Ορμούζ, γεγονός που δείχνει το μέγεθος της εκτροπής ροών.

Παράλληλα οι προειδοποιήσεις για ύποπτη ή επιβεβαιωμένη παρουσία ναρκών κοντά στο σύστημα διαχωρισμού κυκλοφορίας, καθώς και οι παρεμβολές στα συστήματα GNSS, επιβαρύνουν περαιτέρω την εικόνα.

«Σοβαρή» η απειλή

Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών  (Joint Maritime Information Center) έχει αναβαθμίσει το επίπεδο απειλής σε «σοβαρό», επισημαίνοντας πάντως ότι η νότια διαδρομή παραμένει διαθέσιμη.

Ειδικότερα σε ανακοίνωση του επαναλαμβάνει ποιες διαδρομές είναι διαθέσιμες για τη διέλευση των Στενών του Ορμούζ, ως απάντηση στις ιρανικές διακηρύξεις ενώ υπογραμμίζει ότι το επίπεδο απειλής για τη ναυτική ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ΣΟΒΑΡΟ.

Παρά την ιρανική διακήρυξη της 12ης Ιουλίου 2026 ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι κλειστά, η νότια διαδρομή παραμένει διαθέσιμη και έχει διευρυνθεί ώστε να εξυπηρετεί κυκλοφορία και προς τις δύο κατευθύνσεις, επισημαίνει.

Οι ναυτικοί θα πρέπει να αναμένουν κλήσεις μέσω VHF από ναυτικές δυνάμεις και να έχουν επίγνωση της επικίνδυνης λόγω ναρκών περιοχής, η οποία βρίσκεται εντός του παραδοσιακού συστήματος διαχωρισμού κυκλοφορίας και έχει δημοσιευθεί στη Συμβουλευτική Ανακοίνωση JMIC 011-26.

Επίσης υπενθυμίζει στους ναυτικούς ότι συνιστάται έντονα να διατηρούν επικοινωνία με την Υπηρεσία Ναυτικής Συνεργασίας και Καθοδήγησης της Ναυτιλίας (NCAGS) και να χρησιμοποιούν τις καθιερωμένες διαδικασίες αναφοράς και συντονισμού.

Ο συντονισμός με την NCAGS δεν είναι υποχρεωτικός. Τα πλοία μπορούν να διέρχονται από τη νότια διαδρομή χωρίς προηγούμενο συντονισμό, ενώ δεν υπάρχει αρμόδια αρχή που να ελέγχει ή να ρυθμίζει τη διέλευση και δεν απαιτείται η καταβολή τέλους για καμία διαδρομή.