Η νέα έξαρση της σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο δεν εκτίναξε στα ύψη μόνο τις τιμές του πετρελαίου, αλλά και τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων, καθώς η επιστροφή των επιθέσεων και η αβεβαιότητα γύρω από τη διέλευση των Στενών του Ορμούζ περιορίζουν τη διαθεσιμότητα πλοίων στην περιοχή.
Οι ναυλωτές, εκτιμά σε ανάλυση του ο ναυλομεσιτικός οίκος Intermodal, υιοθετούν πλέον πιο επιφυλακτική στάση, παρακολουθώντας τις εξελίξεις πριν δεσμεύσουν πλοία και φορτία, ενώ η παρατεταμένη αστάθεια αναμένεται να καταστήσει ακόμη περισσότερους πλοιοκτήτες απρόθυμους να διαθέσουν χωρητικότητα στον Κόλπο της Μέσης Ανατολής. Η αυξημένη επικινδυνότητα, τα υψηλότερα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και ο κίνδυνος εγκλωβισμού των πλοίων δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η προσφορά διαθέσιμου τονάζ περιορίζεται και οι ναύλοι αντιδρούν απότομα.
Η αντίδραση της spot αγοράς στη νέα κλιμάκωση του Ιουλίου καταδεικνύει πόσο ευαίσθητη έχει γίνει η τιμολόγηση των θαλάσσιων μεταφορών στα γεωπολιτικά μηνύματα, προσθέτει η Intermodal. Τα ημερήσια έσοδα στη διαδρομή TD3C, που αφορά τη μεταφορά αργού πετρελαίου με VLCC από τον Κόλπο της Μέσης Ανατολής προς την Κίνα, είχαν διορθώσει κάτω από τα 290.000 δολάρια μετά την υποχώρηση του ράλι που ακολούθησε το μνημόνιο ΗΠΑ–Ιράν.
Με την επανέναρξη, όμως, των εχθροπραξιών, οι αποδόσεις ανέκαμψαν απότομα, καταγράφοντας άνοδο κατά 18% μέσα σε μόλις τέσσερις συνεδριάσεις και φθάνοντας περίπου στα 344.000 δολάρια ημερησίως. Μεταβολές αυτού του μεγέθους μέσα σε μία εβδομάδα έχουν εξελιχθεί σε επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό της ναυλαγοράς από την έναρξη της κρίσης.
Οι ναύλοι αντιδρούν πλέον περισσότερο στις ανακοινώσεις, στις επιθέσεις και στις διπλωματικές εξελίξεις παρά στις πραγματικές ροές των φορτίων. Μία είδηση αποκλιμάκωσης μπορεί να προκαλέσει άμεση διόρθωση, ενώ μία νέα επίθεση σε εμπορικό πλοίο ή μία ανακοίνωση περί αποκλεισμού αρκεί για να πυροδοτήσει νέο ράλι.
Κερδίζουν έδαφος οι εναλλακτικοί προμηθευτές
Όσο περισσότερο διαρκεί η διαταραχή, τόσο ισχυρότερη γίνεται η θέση των εναλλακτικών προμηθευτών και διαδρομών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου και LNG, ενισχύοντας τον ρόλο τους ως βασικού προμηθευτή ενέργειας, ιδιαίτερα προς την Ευρώπη και την Ασία.
Παράλληλα, παραγωγοί της λεκάνης του Ατλαντικού, όπως η Βραζιλία, ο Καναδάς και οι χώρες της Δυτικής Αφρικής, διευρύνουν τα μερίδιά τους στις ασιατικές αγορές. Οι αυξημένες αποστάσεις των ταξιδιών αυτών ευνοούν τη ζήτηση σε τονομίλια, καθώς τα φορτία παραμένουν περισσότερες ημέρες στη θάλασσα και απασχολούν μεγαλύτερο αριθμό πλοίων, ακόμη και εάν οι συνολικές ποσότητες που εξάγονται από τον Κόλπο περιορίζονται.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία ενισχύει τους εμπορικούς δεσμούς της με την Ασία. Οι ροές πετρελαίου προς την Ινδία και την Κίνα αυξάνονται, ενώ περισσότερες αποστολές LNG στρέφονται προς ανατολάς, αν και η Ευρώπη παραμένει μέχρι στιγμής ο βασικός προορισμός για την παραγωγή του Yamal.
Επενδύσεις για την παράκαμψη του Ορμούζ
Οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής επιταχύνουν, παράλληλα, τις επενδύσεις σε υποδομές που επιτρέπουν την εξαγωγή πετρελαίου χωρίς τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Τα σχέδια περιλαμβάνουν την επέκταση αγωγών αργού, τη δημιουργία ή αναβάθμιση τερματικών σταθμών εκτός του Κόλπου και την αύξηση των ποσοτήτων που διοχετεύονται μέσω εξαγωγικών οδών προς τη Μεσόγειο.
Η υφιστάμενη δυναμικότητα παράκαμψης εκτιμάται περίπου στα 6,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως και θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 10 εκατ. βαρέλια, εφόσον υλοποιηθούν τα προγραμματισμένα έργα. Οι υποδομές αυτές δεν θα εξαλείψουν τη ζήτηση για θαλάσσιες μεταφορές, αλλά θα τη μετατοπίσουν γεωγραφικά, αφού το πετρέλαιο που θα μεταφέρεται μέσω αγωγών θα συνεχίσει να φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια από τερματικούς σταθμούς έξω από τα Στενά.
Στο επίκεντρο και το LNG
Η αβεβαιότητα επιβαρύνει σοβαρά και την αγορά LNG. Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως, λειτουργεί σε ένα μικρό ποσοστό των συνήθων εξαγωγικών του επιπέδων, αφήνοντας εκτεθειμένο στη σύγκρουση σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς.
Η στοχοποίηση από το Ιράν έμφορτου πλοίου μεταφοράς LNG του Κατάρ ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το αίσθημα ευπάθειας, καθώς καταδεικνύει ότι ούτε τα ενεργειακά φορτία κρίσιμης σημασίας βρίσκονται εκτός κινδύνου.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται πλέον να παγιώνεται σε έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο κλιμάκωσης, προσωρινής αποκλιμάκωσης και νέας έντασης. Το κρίσιμο ζήτημα για τη ναυτιλία δεν είναι απλώς εάν τα Στενά παραμένουν τυπικά ανοικτά, αλλά εάν θεωρούνται αξιόπιστα και ασφαλή για εμπορική δραστηριότητα.
Μέχρι να αποκατασταθεί αυτή η εμπιστοσύνη, οι ροές πετρελαίου και LNG θα συνεχίσουν να μετατοπίζονται προς εναλλακτικούς προμηθευτές και διαδρομές, στηρίζοντας τη ζήτηση σε τονομίλια, αλλά διατηρώντας υψηλή μεταβλητότητα στους ναύλους, στην απασχόληση των πλοίων και στις περιφερειακές ισορροπίες χωρητικότητας.
