Κίνα: Ξεκινά παγκόσμιο αναδρομικό φορολογικό σαφάρι

Μια πρωτοφανή εκστρατεία αναζήτησης απλήρωτων φόρων έχει ξεκινήσει η κινεζική κυβέρνηση, στοχεύοντας κυρίως τους πλουσιότερους πολίτες της και τα περιουσιακά τους στοιχεία στο εξωτερικό.

Οι κινεζικές αρχές εξετάζουν πλέον υπεράκτιες επενδύσεις και κεφαλαιακά κέρδη που σε ορισμένες περιπτώσεις χρονολογούνται ακόμη και από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, σε μια προσπάθεια να ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα, τα οποία έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα μετά την κατάρρευση της αγοράς ακινήτων, σημειώνουν οι Financial Times.

Η νέα εκστρατεία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο του Πεκίνου για αυστηρότερο έλεγχο των εξερχόμενων κεφαλαίων και των υπεράκτιων περιουσιακών στοιχείων των Κινέζων πολιτών. Σύμφωνα με τραπεζίτες, διαχειριστές οικογενειακών γραφείων και ξένους αξιωματούχους, οι κινεζικές τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν λάβει εντολή να εξετάζουν εξονυχιστικά τις επενδύσεις εύπορων πελατών στο εξωτερικό και να διασταυρώνουν αν τα σχετικά εισοδήματα έχουν δηλωθεί στις φορολογικές αρχές.

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται τα κέρδη από μετοχές, ακίνητα, πολύτιμα μέταλλα, κρυπτονομίσματα και κάθε άλλη μορφή επενδυτικού περιουσιακού στοιχείου που βρίσκεται εκτός Κίνας. Εκείνο που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στους επενδυτές είναι ο αναδρομικός χαρακτήρας των ελέγχων, καθώς οι φορολογικές απαιτήσεις μπορούν να αφορούν συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν ακόμη και πριν από 25 χρόνια.

Και πάγωμα κεφαλαίων ανάμεσα στις ποινές

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι τράπεζες συνεργάζονται πλέον άμεσα με τις φορολογικές υπηρεσίες, προχωρώντας ακόμη και στο πάγωμα τραπεζικών λογαριασμών εύπορων πελατών μέχρι να αποδειχθεί ότι έχουν καταβληθεί οι αναλογούντες φόροι για εισοδήματα και κεφαλαιακά κέρδη από το εξωτερικό. Όπως αναφέρει τραπεζίτης από τη νότια Κίνα στους FT, η συνήθης πρακτική είναι οι ενδιαφερόμενοι να πληρώνουν άμεσα φόρους και πρόστιμα προκειμένου να αποκτήσουν ξανά πρόσβαση στα χρήματά τους.

Η χρονική περίοδος που εξετάζεται δεν είναι ενιαία. Διαχειριστής οικογενειακού γραφείου στη Σεντζέν ανέφερε στους FT ότι ορισμένοι πελάτες του κλήθηκαν να καταβάλουν φόρους για κέρδη που είχαν αποκομίσει στο εξωτερικό μεταξύ 2017 και 2022, χωρίς να δοθούν εξηγήσεις για την επιλογή αυτής της περιόδου.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το βασικό κίνητρο της κινεζικής κυβέρνησης είναι η ανάγκη αύξησης των φορολογικών εσόδων. Τα συνολικά δημοσιονομικά έσοδα έχουν ουσιαστικά παραμείνει στάσιμα μετά την πανδημία, ενώ η μεγάλη πτώση της αγοράς ακινήτων έχει στερήσει από τις τοπικές κυβερνήσεις μία από τις σημαντικότερες πηγές χρηματοδότησής τους: τις πωλήσεις γης. Τα έσοδα από αυτές σχεδόν υποδιπλασιάστηκαν μέσα σε λίγα χρόνια, δημιουργώντας σημαντικά δημοσιονομικά κενά.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόσφατη φορολογική μεταρρύθμιση που αφορά τα υπεράκτια καταπιστεύματα (offshore trusts). Με τους νέους κανόνες, το εισόδημα που παράγεται μέσω τέτοιων δομών θα φορολογείται με συντελεστή 20% σε διάφορα στάδια, κλείνοντας ένα σημαντικό «παράθυρο» που χρησιμοποιούσαν εδώ και χρόνια εύποροι Κινέζοι για να περιορίζουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.

Η αλλαγή αυτή έχει προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στους διαχειριστές ιδιωτικού πλούτου. Τραπεζίτης με έδρα τη Σιγκαπούρη, ο οποίος διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία Κινέζων επενδυτών, ανέφερε στην βρετανική οικονομική εφημερίδα ότι πολλοί πελάτες του αιφνιδιάστηκαν, καθώς οι δομές των offshore trusts θεωρούνταν μέχρι σήμερα ένα αποτελεσματικό μέσο φορολογικού σχεδιασμού, ιδιαίτερα για συμμετοχές σε εισηγμένες εταιρείες. Πλέον, αρκετοί επενδυτές ενδέχεται να χρειαστεί να ρευστοποιήσουν μέρος των περιουσιακών τους στοιχείων για να καλύψουν τις νέες φορολογικές υποχρεώσεις.

Η Κίνα κοιτάζει τις συναλλαγές στο Χονγκ Κονγκ

Οι μεταρρυθμίσεις φέρνουν το κινεζικό φορολογικό σύστημα πιο κοντά στο αμερικανικό μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο οι φορολογικοί κάτοικοι φορολογούνται για το παγκόσμιο εισόδημά τους, ανεξάρτητα από το πού αποκτήθηκε.

Παράλληλα, το Πεκίνο ενισχύει τους ελέγχους στις διασυνοριακές μεταφορές κεφαλαίων, περιορίζοντας τις δυνατότητες μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό. Πρώτος στόχος φαίνεται πως είναι οι επενδυτές που πραγματοποιούν συναλλαγές σε αμερικανικές μετοχές μέσω του Χονγκ Κονγκ ή άλλων υπεράκτιων χρηματοοικονομικών κέντρων. Στη συνέχεια, οι έλεγχοι αναμένεται να επεκταθούν σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ακίνητα και άλλες μορφές πλούτου που βρίσκονται εκτός Κίνας.

Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί και ο τρόπος με τον οποίο ορίζεται η φορολογική κατοικία. Ακόμη και άτομα που περνούν λιγότερες από 183 ημέρες ετησίως στην Κίνα μπορεί να θεωρούνται φορολογικοί κάτοικοι της χώρας, εφόσον δεν έχουν αποποιηθεί επισήμως την κινεζική υπηκοότητα ή διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με την πατρίδα τους.

Νομικοί σύμβουλοι εκτιμούν ότι η εκτεταμένη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπει πλέον στις κινεζικές αρχές να αναλύουν τεράστιους όγκους οικονομικών δεδομένων πολύ ταχύτερα και αποτελεσματικότερα από ό,τι στο παρελθόν. Η αυστηροποίηση των ελέγχων έχει ήδη οδηγήσει αρκετές οικογένειες εξαιρετικά υψηλής περιουσίας να επισπεύσουν τα σχέδιά τους για μετεγκατάσταση εκτός Κίνας, φοβούμενες ότι οι φορολογικές απαιτήσεις θα συνεχίσουν να αυξάνονται τα επόμενα χρόνια.